غول‌های فناوری همراه ترامپ در پکن؛ خواسته‌هایشان از چین چیست

هیاتی از مدیران ارشد شرکتهای فناوری از جمله جنسن هوانگ از انویدیا، تیم کوک از اپل و میلیاردر ایلان ماسک، همراه با دونالد ترامپ رئیس‌ جمهور آمریکا در پکن است تا در نشستی با شی جین‌پینگ رئیس‌ جمهور چین دیدار کند.

آگهی

آگهی

یک مقام کاخ سفید گفته است هدف این نشست آن است که چین درهای خود را به روی شرکتهای آمریکایی «باز کند» و گفتگو درباره مسائل مهم اقتصادی همچون موانع تجاری، توسعه هوش مصنوعی و ثبات ژئوپلیتیک تسهیل شود.

با این حال بسیاری از این چهره‌های دنیای فناوری پیش از این هم با چین روابط کاری داشته‌اند یا در آنجا کسب‌وکار میکنند. در ادامه نگاهی نزدیک‌تر داریم به روابط آنها با دومین اقتصاد بزرگ جهان.

جنسن هوانگ

جنسن هوانگ مدیرعامل انویدیا، غول تراشه‌های نیمه‌رسانای هزار میلیارد دلاری که پشت رونق هوش مصنوعی قرار دارد، روابط عمیق تجاری و شخصی با چین و تایوان دارد.

جنسن هوانگ در تایوان به دنیا آمد و والدینش در ۹ سالگی او را برای زندگی به ایالات متحده فرستادند.

اما روابط تجاری انویدیا با چین به سال 2011 برمیگردد؛ زمانی که این شرکت آموزش دانشجویان دانشگاههای چین برای استفاده از نرم‌افزار «کودا» (Compute Unified Device Architecture) در مهندسی هوش مصنوعی را آغاز کرد.

تا سال 2017 انویدیا اعلام کرد به بسیاری از شرکتهای نوظهور هوش مصنوعی و رایانش ابری چین تراشه عرضه میکند؛ از جمله موتور جستجوی اینترنتی بایدو (منبع به زبان انگلیسی)، ارائه‌دهنده خدمات ابری تنسنت (منبع به زبان انگلیسی) و بخش رایانش ابری علی‌بابا، یعنی علی‌کلاود (منبع به زبان انگلیسی).

شرکت تایوانی TSMC، بزرگترین تولیدکننده تراشه‌های نیمه‌رسانا در جهان، از سال 1998 طراحیهای جدید تراشه انویدیا را تولید میکند.

اما در سال 2022 جو بایدن رئیس‌ جمهور وقت آمریکا محدودیتهای صادراتی بر دو نمونه از پیشرفته‌ترین تراشه‌های انویدیا یعنی A100 و H100 اعمال کرد. این مقررات جدید، فروش این فناوری به چین یا روسیه را برای انویدیا ممنوع کرد.

انویدیا همان سال در اظهارنامه مالیاتی که به دولت آمریکا ارائه کرد اعلام کرد (منبع به زبان انگلیسی) انتظار داشته از محل فروش احتمالی به شرکتهای چینی 400 میلیون دلار (341.7 میلیون یورو) درآمد کسب کند؛ فروشی که میتوانست در نتیجه این محدودیتهای صادراتی از دست برود.

وانگ ونبین سخنگوی وزارت خارجه چین در سال 2022 این محدودیتهای صادراتی آمریکا را اقدامی «هژمونی علمی تخیلی» توصیف کرد که به گفته او «رشد بازارهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه را فلج و سرکوب خواهد کرد».

برای تبعیت از این محدودیتها، انویدیا در سال 2023 تراشه H20 را توسعه داد؛ تراشه‌ای «شتابدهنده هوش مصنوعی» که میتوانست در بازار چین عرضه شود. انویدیا در فوریه اعلام کرد (منبع به زبان انگلیسی) که هیچ‌یک از این تراشه‌ها هنوز به چین نرسیده است.

خبرگزاری رویترز گزارش داد که پس از معرفی دیپ‌سیک، مدل هوش مصنوعی کم‌هزینه چین که رقیبی جدی برای شرکتهای آمریکایی همچون اوپن‌ای‌آی تلقی میشود، سفارشها برای تراشه H20 انویدیا اوج گرفت (منبع به زبان انگلیسی).

این وضعیت باعث شد دونالد ترامپ رئیس‌ جمهور آمریکا در آوریل 2025 در گامی نخست برای تراشه‌های H20 محدودیت (منبع به زبان انگلیسی) اعمال کند و سپس در ژوئیه 2025 بی‌سر و صدا آن را لغو (منبع به زبان انگلیسی) کند.

انویدیا در دوره نخست محدودیتهای H20 در سال 2025 اعلام کرد (منبع به زبان انگلیسی) که بر اساس درآمد پیش‌بینی شده، حدود 5.5 میلیارد دلار (4.7 میلیارد یورو) از فروش خود در بازار چین را از دست خواهد داد.

پکن سپتامبر گذشته با استناد به نگرانیهای امنیتی، تحقیقاتی را درباره تراشه‌های H20 آغاز کرد (منبع به زبان انگلیسی). رسانه‌های چینی گزارش دادند که این اقدام در نهایت به ممنوعیت واردات این تراشه‌ها از سوی چین انجامید.

هوانگ اواخر 2025 گفت انویدیا تمام سهم بازار خود در چین را از دست داده و از اوج تاریخی (منبع به زبان انگلیسی) 95 درصدی به صفر رسیده است.

اکنون شرکتهای چینی فعال در حوزه هوش مصنوعی از جمله دیپ‌سیک در حال ساخت مدلهایی هستند که به جای انویدیا بتوانند از راهکارهای ساخت داخل استفاده کنند؛ از جمله خوشه تراشه «اسند» هواوی. شرکتهای دیگری از جمله علی‌بابا و بایت‌دنس، مالک تیک‌تاک، نیز وارد طراحی تراشه شده‌اند.

اپل و تیم کوک

پاتریک مک‌گی، نویسنده کتاب «اپل در چین»، در یک مصاحبه (منبع به زبان انگلیسی) گفته است که رابطه اپل با چین اواخر دهه 1990 آغاز شد؛ زمانی که این شرکت برای تولید رایانه‌های خود به دنبال زنجیره تامین محلی در آسیا بود.

به گفته مک‌گی، تیم کوک که آن زمان به تازگی به اپل پیوسته بود، با تری گو بنیانگذار فاکسکان، شرکت چندملیتی تولیدکننده لوازم الکترونیکی در تایوان، وارد مذاکره شد و پیشنهاد تولید در چین را مطرح کرد.

آن زمان چین به تولید باکیفیت شهرتی نداشت و مک‌گی معتقد است اپل به این کشور کمک کرد تا محصولات الکترونیکی با کیفیت بالاتر تولید کند.

مک‌گی مینویسد که تا سال 2003 اپل بخش عمده تولید خود را در چین متمرکز کرده و از کارخانه‌ها و دفاتر منطقه‌ای در اروپا و آمریکا فاصله گرفته بود، زیرا چین برای شرکتهایی مانند اپل سیاستهایی در پیش گرفته بود که امکان رشد سریع آنها را فراهم میکرد.

با این حال چندین تحقیق درباره کارخانه‌های فاکسکان طرف قرارداد اپل در دهه 2010 نشان داد کارگران با دستمزدهای پرداخت‌نشده و ساعتهای کاری طولانی روبه‌رو بوده‌اند.

رسانه‌های محلی گزارش دادند (منبع به زبان انگلیسی) که حدود 20 دانشگاه چینی این کارخانه‌ها را نیز «اردوگاه کار» توصیف کرده‌اند.

به نوشته نیویورک تایمز، کوک در دوره‌های تنش میان آمریکا و چین نقش تعدیل‌کننده ایفا کرده و در اوج جنگ تجاری 2018 به ترامپ هشدار داده بود که موضع سختگیرانه علیه چین میتواند موقعیت اپل در این کشور را به خطر بیندازد.

او دو بار موفق شده شرکتش را از تعرفه‌ها معاف کند: در سال 2019 از 15 درخواست او برای معافیت تعرفه‌ای، 10 مورد تایید شد (منبع به زبان انگلیسی) و بار دیگر در 2025، زمانی که اپل از یک تعرفه 25 درصدی بر آیفونهایی که در ایالات متحده تولید نمیشوند معاف شد.

کوک همچنین بخش قابل توجهی از سرمایه اپل را روانه چین کرده است و در سال 2021 برای کاهش فشارهای نظارتی بر فعالیتهای این شرکت، یک توافق 275 میلیارد دلاری (235 میلیارد یورویی) امضا کرد (منبع به زبان انگلیسی). به گزارش رویترز او بعدتر در 2025 طرح ایجاد یک صندوق انرژی 101 میلیون دلاری (86 میلیون یورویی) را رونمایی کرد.

ایلان ماسک

مهمترین پیوند تجاری میان ماسک و چین از طریق شرکت خودروسازی برقی او، تسلا، است.

این شرکت در 2013 اعلام کرد قصد دارد سدان مدل S را از طریق یک فروشگاه پرچمدار در پکن به مشتریان در چین عرضه کند. اما این برنامه در ابتدا به دلیل اختلافات مربوط به حق کپی‌رایت با یک تاجر چینی متوقف شد.

این تصمیم تسلا برای ورود به چین در آن زمان با استقبال تحلیلگران صنعت خودرو روبه‌رو نشد. به گفته آنها، بازار خودروهای برقی چین «در ابتدای راه» بود و کمبود زیرساختهای شارژ میتوانست برای این برند دردسرساز شود.

در سال 2014 بیش از نیمی از حدود 5 هزار خودروی مدل S تسلا در چین نزد دولت این کشور ثبت نشده بود و گزارشها حاکی بود که این خودروها بلااستفاده مانده‌اند. گزارشهای رسانه‌ای گسترش حضور ماسک در چین را یک «شکست» (منبع به زبان انگلیسی) توصیف کردند.

به گزارش رسانه‌ها (منبع به زبان انگلیسی)، این شرکت در 2016 ورق را برگرداند و فروش خود را سه برابر کرد و به بیش از 1 میلیارد دلار (854 میلیون یورو) رساند.

تا سال 2019 ماسک یک گیگافکتوری 2 میلیارد دلاری (1.7 میلیارد یورویی) در شانگهای راه‌اندازی کرد (منبع به زبان انگلیسی)؛ کارخانه‌ای که تا اکتبر 2025 (منبع به زبان انگلیسی) بیش از 4 میلیون خودرو تولید کرده است.