از سپتامبر مقررات جدید شکل مناظرهها در صحن پارلمان اروپا را دگرگون میکند با یک هدف: نگه داشتن نمایندگان در صندلیها و تبدیل رگبار کلیپهای شبکههای اجتماعی به گفتوگوهای سیاسی واقعی.
یکی از اعضای پارلمان اروپا پشت تریبون میرود و نطقی پرشور ایراد میکند. سپس دوربین عقب میرود و واقعیتی ناخوشایند را نشان میدهد: صحنی تقریبا خالی که تنها چند ده نماینده پراکنده روی صندلیها نشستهاند. بسیاری سر در تلفنهای همراهشان دارند و صدها صندلی خالی مانده است.
آگهی
آگهی
سالهاست که این صحنه در پارلمان اروپا تکرار میشود. در طول هفتههای طولانی نشستهای علنی استراسبورگ، بسیاری از نمایندگان درست پیش از نوبت سخنرانی خود وارد میشوند، یک سخنرانی یکدقیقهای با متن از پیش تمرین شده ارائه میکنند و تقریبا بلافاصله بعد از آن صحن را ترک میکنند.
یک نماینده پارلمان اروپا به شرط ناشناس ماندن به یورونیوز گفت: «این گرانترین پسزمینه جهان برای کلیپهای شبکههای اجتماعی است.» به گفته این نماینده، مخاطبان واقعی صدها کیلومتر دورتر نشستهاند و بعدا این سخنرانیها را در ایکس، اینستاگرام، تیکتاک یا فیسبوک تماشا میکنند.
در حالی که صحن نیمدایرهای پارلمان بیش از آنکه به محل مناظره شباهت داشته باشد به استودیوی ضبط تبدیل شده است، رابرتا متسولا، رئیس پارلمان اروپا، برای اصلاحی بلندپروازانه در نحوه برگزاری نشستهای علنی فشار آورده است.
هدف این است که مناظرهها پویاتر شود و ردیفهای صندلی خالی کاهش یابد. به گفته یک مقام اتحادیه اروپا، متسولا معتقد است تصاویر صحنهای نیمهخالی ادعای پارلمان مبنی بر نمایندگی مرکز دموکراتیک اروپا را تضعیف میکند.
پس از آزمونهای آزمایشی در نشستهای علنی ماههای ژوئن و ژوئیه، بستهای از اصلاحات آیینی از سپتامبر به روال جدید پارلمان تبدیل خواهد شد.
این ایده ماههاست مطرح است و یک هدف اصلی دارد: نگه داشتن نمایندگان در صحن در طول نشستهای چهارروزه، تشویق به تبادل نظر واقعی و تبدیل مناظرههای علنی از مجموعهای از سخنرانیهای مجزا به بحثهای واقعی سیاسی.
قواعد جدید برای نشستهای علنی
در این اصلاحات، زمان نقش کلیدی دارد.
در نظام کنونی، مناظرهها اغلب طولانی میشود و برنامه روز را تا دیرهنگام به شب میکشاند و همین حضور را کاهش میدهد. در نتیجه، پروندههای سیاسی حساس ممکن است در برابر صندلیهای تقریبا خالی بررسی شوند، در حالی که تنها سخنرانان ثبت شده در صحن باقی ماندهاند.
قواعد جدید زمان پایان مشخصی برای نشستهای علنی تعیین میکند تا جدول زمانی قابل پیشبینیتری ایجاد شود و به عصرهای فرسایندهای که سالها ویژگی هفتههای استراسبورگ بوده پایان دهد.
در آزمایشهای پیشرو در سپتامبر، پایان نشستها برای دوشنبه ساعت ۸:۳۰ شب، برای سهشنبه و چهارشنبه ساعت ۷ شب و برای پنجشنبه ساعت ۴ بعدازظهر تعیین شده است.
این اصلاحات همچنین یکی از دلایل اصلی غیبت نمایندگان از مناظرهها را هدف گرفته است. نشستهای گروههای سیاسی و دیگر فعالیتهای پارلمانی مانند مذاکرات با کشورهای عضو دیگر به صورت همزمان با بحثهای علنی برگزار نخواهد شد.
این نشستها برای نمایندگان بسیار مهم است، زیرا تصمیمهای واقعی در آنها گرفته میشود. برگزاری آنها خارج از ساعات مناظره باید حضور در صحن علنی را کمهزینهتر و در عین حال مفیدتر کند.
فهرست سخنرانان نیز تغییر خواهد کرد. در برخی مناظرههای پرمخاطب، نمایندگان دیگر دقیقا نمیدانند چه زمانی نوبت سخنرانیشان است. به جای آنکه بیرون صحن منتظر بمانند تا نوبتشان نزدیک شود، انگیزه خواهند داشت در صحن بمانند و مناظره را دنبال کنند.
اما پر کردن صندلیها تنها بخشی از چالش است. هدف بزرگتر این است که تبادل نظرها کمتر از پیش نوشته شده و بیشتر خودجوش شود.
بسیاری از اوقات، نمایندگان سخنرانیهای خود را برای رایدهندگان در کشورشان مینویسند، نه برای همکارانی که چند متر آنطرفتر نشستهاند. مداخلات آنها هر روز بیشتر با هدف تولید کلیپهای کوتاه برای شبکههای اجتماعی و رسانههای ملی انجام میشود، نه برای متقاعد کردن دیگر نمایندگان.
قواعد جدید میکوشد این دینامیک را تغییر دهد. نمایندگان میتوانند هرگاه قانونگذار دیگری مستقیما به آنها اشاره کرد، بلافاصله توضیح شخصی بدهند. پارلمان همچنین میخواهد نمایندگان از «کارت آبی» بیشتر استفاده کنند؛ روالی که به اعضا امکان میدهد بلافاصله پس از یک مداخله از سخنران سوال بپرسند.
تعامل با کمیسرهای اروپایی نیز مستقیمتر خواهد شد. در قالب کنونی، بحثها اغلب گسسته به نظر میرسد؛ کمیسرها بیانیههای آغازین و پایانی خود را ارائه میکنند که به سختی به نکات مطرح شده از سوی نمایندگان پاسخ میدهد.
در قالب جدید، کمیسرها در طول مناظره مداخله خواهند کرد و مستقیما به استدلالهای نمایندگان پاسخ میدهند. هر نشست علنی همچنین شامل یک مناظره ویژه نظارتی با کمیسیون خواهد بود که با قالب «زمان پرسش و پاسخ» برگزار میشود؛ قالبی مشابه آنچه در چند پارلمان ملی دیده میشود.
واکنشهای متفاوت نمایندگان
متسولا میخواهد این تغییرات به ویژگی دائمی نشستهای علنی آینده تبدیل شود. اما قواعد داخلی پارلمان ایجاب میکند که روسای گروههای سیاسی پیش از هر نشست دستور کار را تایید کنند؛ به این معنا که تداوم اصلاحات در نهایت به تداوم حمایت سیاسی بستگی خواهد داشت.
اولین آزمون در سپتامبر خواهد بود، زمانی که روسای گروهها پس از ارزیابی آزمایشهای ژوئن و ژوئیه تصمیم میگیرند آیا دستور کار بازنگری شده را تصویب کنند یا نه. به گفته دفتر متسولا، این تصمیم نشان خواهد داد که آیا قالب جدید حمایت کافی برای دائمی شدن به دست آورده است یا خیر.
همه قانع نشدهاند.
بری اندروز، نماینده ایرلندی از گروه «نوسازی اروپا»، تردید دارد که صندلیهای پرتر بتواند عملکرد پارلمان را بهتر کند.
او به یورونیوز گفت: «بخش عمده کار قانونگذاری در کمیتهها انجام میشود؛ کمیتههایی که اغلب از نمایندگان خالی میماند.» به گفته او، تمرکز بر صحن علنی «پاسخ نادرست» است اگر هدف، بهبود کارایی کلی پارلمان باشد.
او گفت: «گاهی وقتی صحبت میکنم، تنها ۱۰ نماینده دیگر دور و برم هستند که مشغول نگاه کردن به تلفنهایشاناند. اگر به جای آن ۳۰ نماینده باشند که به تلفنهایشان خیره شدهاند، فکر نمیکنم تفاوت زیادی ایجاد شود.»
او همچنین استدلال میکند که عقب انداختن نشستهای کمیتهها به روزهای پایانی هفتههای استراسبورگ برای جلوگیری از تداخل با صحن علنی میتواند به کاهش حضور در کمیتهها بینجامد.
با این حال، اندروز با بخشی از این بسته موافق است، به ویژه تبادل نظر تعاملیتر با کمیسرها و تصمیم برای عدم انتشار زمانبندی سخنرانیها از پیش برای برخی مناظرهها.
او گفت: «این کار افراد را وادار میکند واقعا گوش بدهند.»
حضور در نشستهای آزمایشی ژوئن و ژوئیه همچنان به سختی قابل اندازهگیری است، زیرا نمایندگان معمولا برای رایگیری وارد صحن میشوند و اغلب بلافاصله پس از آن خارج میشوند.
به گفته بنهدتتا اسکودری، نماینده ایتالیایی از گروه سبزها/ائتلاف آزاد اروپا، با این همه برداشت کلی این است که مناظرهها همچنان در برابر صندلیهای فراوان خالی برگزار شد.
او گفت: «ایده تعاملیتر کردن مناظرهها مثبت است»، و در عین حال هشدار داد که در نشست گذشته از هماکنون یک مشکل بالقوه را مشاهده کرده است.
او گفت و با این حرف یک حقیقت قدیمی پارلمانی را یادآوری کرد: «سیستم کارت آبی اغلب از سوی نمایندگان همفکر از گروههای سیاسی مختلف مورد سوءاستفاده قرار میگیرد؛ آنها از یکدیگر سوالهای بیخطر میپرسند فقط برای اینکه زمان اضافه برای صحبت کردن به دست آورند.» او افزود: «هر جا قاعدهای باشد، معمولا راهگریزی هم پیدا میشود.»
از سپتامبر، مناظرههای علنی شاید زندهتر و پرحاضرتر شود. اما در داخل پارلمان، معدود کسانی انتظار یک انقلاب را دارند. هیچ اصلاح آیینی نمیتواند یک واقعیت بنیادین را تغییر دهد: برای بیشتر سیاستمداران، مخاطب اصلی دیگر در داخل صحن نمینشیند.