در یک مرتع دورافتاده در آلگاو، درخت سرخداری که بیش از ۱۱۰۰ سال عمر دارد و شاید قدیمیترین درخت آلمان باشد، مانند کتاب زنده تاریخ ایستاده است؛ این درخت فرتوت نزدیک اشتایبیس نسلهای بسیاری از انسانها را پشت سر گذاشته است.
درختان بسیار آهسته پیر میشوند. دلیل این امر آن است که آنها پیوسته بافتهای خود را نوسازی میکنند؛ سوزنها یا برگها، پوست، شاخهها، تنه و ریشهها مدام دوباره شکل میگیرند و در همین حال بخشهای قدیمیتر کمکم از بین میروند.
آگهی
آگهی
شگفتانگیز است که در حالیکه تنه و تاج درخت در معرض باد، تغییرات آبوهوایی، جانوران و حتی قطعشدن قرار دارند، سامانه عظیم ریشههای زیرزمینی میتواند در پنهان بسیار طولانیتر به زندگی خود ادامه دهد.
قدیمیترین درخت شناختهشده آلمان در انزوای کامل، روی چراگاه آلپی میان شتایبیس و بالدرشوانگ در منطقه اوبرآلگاو، در ارتفاع ۱۱۰۰ متری قرار دارد.
جامعه دندروژیک آلمان، انجمنی از کارشناسان درختشناسی، برآورد میکند که این سرخدار حدود ۱۱۰۰ سال سن دارد. محیط تنه آن ۵,۱ متر است.
محل رویش این درخت روی دامنهای رو به شمالغرب، نزدیک مرز بالاترین پراکنش ارتفاعی سرخدار قرار دارد؛ این مرز در آلپ حدود ۱۳۰۰ متر است. کارشناسان درختان میگویند: «در نیمه سرد سال، تقریبا هیچ آفتابی به این نقطه نمیرسد و هوا آشکارا از دامنههای جنوبی در همین ارتفاع سردتر است. به همین دلیل، یک معجزه است که این درخت توانسته در تمام این قرنها دوام بیاورد و بهوضوح حال خوبی دارد؛ حتی احتمالا از گرمشدن کنونی نیز خشنود است.»
آندریاس رولوف، استاد ارشد زیستشناسی درخت در دانشگاه فنی درسدن، با تحسین میگوید: «تنه این درخت یادمانی رؤیایی با شکافها، برجستگیها، برآمدگیها، دندهها، ترکها و سوراخهاست که از چند بخش کاملا متفاوت تشکیل شده است.»
کمان شکار اوتزی از چوب سرخدار ساخته شده بود
اینکه سرخدار چگونه به این چراگاه دورافتاده آلپی رسیده، هنوز ناشناخته است. تنها چیزی که تقریبا قطعی است این است که کسی آن را نکاشته است. احتمالا پرندهای دانه آن را به این نقطه رسانده است. انسانها در آلپهای جنوب تیرول، حتی ۵۰۰۰ سال پیش و در دوره نوسنگی، برای سرخدار جایگاه ویژهای قائل بودند. اوتزی، «مرد یخ»، که در این منطقه در شکاف یخچالی در ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر کشف شد، کمان شکاری از چوب سرخدار همراه داشت.
سرخدار آلگاو اکنون جای زیرفون روستایی آپشتت در ایالت نیدرزاکسن را گرفته است؛ تا پیش از این، این زیرفون تابستانی با سنی حدود ۱۰۰۰ سال قدیمیترین درخت آلمان به شمار میرفت.
کمی پس از آن، بلوط فِمه ارلر در راسفلد در منطقه وستمونسترلاند قرار میگیرد که سن آن حدود ۹۰۰ سال برآورد میشود. محیط تنه این بلوط بیش از ۱۲ متر است و احتمالا قطورترین درخت این گونه در آلمان محسوب میشود. میان سالهای ۱۳۶۳ تا پایان قرن شانزدهم، زیر تاج آن دادگاههای فِمه تشکیل میشد و از این رو، قدیمیترین درخت دادگاه شناختهشده در اروپا به شمار میآید. فِمه در قرون وسطی هراسانگیز بود، زیرا بخشی از رسیدگیها در پنهان انجام میشد و احکام، از جمله احکام اعدام، میتوانستند اجرا شوند.
سرخدار اروپایی، یعنی گونهای از درختان مانند همین سرخدار ۱۱۰۰ ساله، حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش نیز وجود داشته است؛ به این ترتیب، سرخدار قدیمیترین گونه بومی درختی در اروپا به شمار میرود.
قدیمیترین درخت جهان در کالیفرنیا قرار دارد
قدیمیترین درخت جهان، بر اساس سن بخش رویزمینی آن، درخت کاجی در رشتهکوههای وایت مانتینز در ایالت کالیفرنیا (آمریکا) است. سن این درخت به بیش از ۵۰۰۰ سال میرسد. در پارک ملی فولو Fjället در سوئد، درخت صنوبر معمولیای به نام «اولد تیکو» رشد میکند که سن سامانه ریشههای آن حدود ۹۵۵۰ سال برآورد شده است.
حتی قدیمیتر از آن، کلنی شبیهزاد «پاندو» در جنگل ملی فیشلیک در ایالات متحده است؛ سامانه ریزوم آن، یعنی شبکه زیرزمینی ریشههای لرزانتک، حدود ۸۰ هزار سال قدمت دارد. کلنی شبیهزاد مجموعهای از گیاهان است که از نظر ژنتیکی یکساناند، زیرا در آغاز همگی از یک نیای واحد منشأ گرفتهاند.