روسیه با بهرهگیری از ویدیوهای ساختهشده با هوش مصنوعی جنگ روانی تازهای را علیه کییف آغاز کرده و سعی دارد روحیه سربازان اوکراینی را تضعیف و اعتماد به فرماندهی نظامی این کشور را کاهش دهد.
یکی از این ویدیوها که بهطور گسترده در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده،سرباز اوکراینی را در داخل سنگر نشان میدهد که دوربینش را در اطراف میچرخاند و در حال ثبت صحنههایی از کشتهها و مجروحان است. این تصاویر در نگاه نخست بازتابی از واقعیت تلخ جنگ در خط مقدم به نظر میرسند؛ واقعیتی که بسیاری از سربازان اوکراینی با آن روبهرو هستند.
آگهی
آگهی
اما در حقیقت این ویدیوی پربازدید با هوش مصنوعی ساخته شده است؛ موضوعی که شرکت «سنسیتی ایآی»، فعال در زمینه شناسایی و تحلیل محتوای جعلی مبتنی بر هوش مصنوعی، آن را تایید کرده است.
پژوهشگران این شرکت هشدار میدهند که از فناوری «دیپفیک» در برخی عملیاتهای اطلاعاتی برای جهتدهی به افکار عمومی و کاهش اعتماد به نیروهای مسلح استفاده میشود. بسیاری از این ویدیوهای جعلی با استفاده از تصاویر واقعی سربازان اوکراینی ساخته شدهاند که زندگی روزمره خود را در جبهه ثبت و منتشر میکنند.
این ویدیوها طوری ساخته میشوند که شبیه تصاویر واقعی از خط مقدم به نظر برسند. برای نمونه در یکی دیگر از ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، سربازی دیده میشود که از فرماندهان نظامی ارتش اوکراین انتقاد میکند.
او در این ویدیو میگوید: «نمیخواهم با آنها خدمت کنم. اصلا نیازی هم به آنها ندارم.»
شرکت سنسیتی بیش از هزار ویدیوی مشابه را در شبکههای اجتماعی شناسایی کرده و از میان آنها دستکم ۶۰ مورد بهطور مشخص با هوش مصنوعی دستکاری شدهاند.
در این ویدیوها از چهرههای ساختهشده با هوش مصنوعی و همچنین صداهایی غیرطبیعی استفاده شده است. در برخی موارد نیز تصاویر واقعی با عناصر تولیدشده با هوش مصنوعی ترکیب شدهاند؛ موضوعی که تشخیص نشانههای جعلی بودن را دشوارتر میکند.
از تیکتاک تا رسانههای همسو با کرملین
به گفته سنسیتی این ویدیوها از الگوی ثابتی پیروی میکنند تا به شکلی گسترده در شبکههای اجتماعی پخش شوند و پیوسته در معرض دید کاربران قرار بگیرند. این ویدیوها معمولا ابتدا از طریق حسابهای ناشناس یا تازهساختهشده در پلتفرمهایی مانند تیکتاک یا تلگرام منتشر میشوند.
پس از آنکه این ویدیوها توجه کاربران را جلب میکنند و با واکنش گسترده روبهرو میشوند، در پلتفرمهایی مانند ایکس، فیسبوک، اینستاگرام و یوتیوب بازنشر میشوند. الگوریتمهای این پلتفرمها نیز با برجسته کردن محتوای احساسی و جنجالی، به گسترش بیشتر آنها کمک میکنند.
سنسیتی میگوید وقتی این روایتها در شبکههای اجتماعی به گردش در میآیند، وبلاگنویسان نظامی هوادار روسیه یا رسانههای نزدیک به کرملین مانند شبکه «پراودا» آن را بازنشر و تقویت میکنند.
هدف؛ فرسایش روحیه و بیاعتمادسازی سربازان اوکراینی است
گرچه این ویدیوها از نظر محتوا با یکدیگر تفاوت دارند اما همگی پیامهایی مشابه را منتقل میکنند؛ روایتهایی که هدفشان اثر گذاشتن بر برداشت عمومی از جنگ است.
از جمله این روایتها میتوان به نمایش سربازانی اشاره کرد که از وضعیت خط مقدم به ستوه آمدهاند یا ادعاهایی مبنی بر ناکارآمدی یا غیبت فرماندهی نظامی اوکراین و همچنین اتهامهایی درباره سوءمدیریت در ارتش این کشور.
بسیاری از این ویدیوها همچنین میکوشند تسلیم شدن را به امری عادی تبدیل کنند و سربازان اوکراینی را در حالی نشان دهند که میگویند ترک مواضعشان تنها راه خروج از جنگ است.
به گفته فرانچسکو کاوالی، بنیانگذار سنسیتی هدف این ویدیوها کاهش اعتماد به نهادهای اوکراین و تضعیف روحیه نیروهای نظامی و افکار عمومی است.
او میافزاید: «خطر اصلی این ویدیوها در پلتفرمهایی مانند تیکتاک و متا فقط این نیست که برخی آنها را باور کنند؛ مسئله این است که این محتواها میتوانند در مقیاسی گسترده نگاه عمومی را شکل دهند، در جریان رویدادهای سریع سردرگمی ایجاد کنند و بهتدریج اعتماد مردم را به آنچه میبینند کاهش دهند.»
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
به گفته او اگر در گذشته نگرانیها حول انتشار یک ویدیوی جعلی از یک مقام بلندپایه متمرکز بود اکنون واقعیت تغییر کرده است: «امروز با هزاران ویدیوهای ساختگی روبهرو هستیم که هر یک گروههای کوچکتری را هدف میگیرند و دیگر لازم نیست یک ویدیو بهتنهایی به صورت گسترده بازنشر شود تا اثرگذار باشد.»