بنبست دو ماهه بر سر وام ۹۰ میلیارد یورویی برای اوکراین روز پنجشنبه و پس از لغو وتوی جنجالی مجارستان پایان یافت. بروکسل می گوید اولین پرداخت «در اسرع وقت» انجام خواهد شد.
اتحادیه اروپا سرانجام وام ۹۰ میلیارد یورویی برای اوکراین را پس از آنکه مجارستان وتوی خود را کنار گذاشت، بهطور نهایی تصویب کرد؛ تصمیمی که به یک بنبست جنجالی که نشاندهنده تنشهای بیسابقه در درون این بلوک بود، پایان داد.
آگهی
آگهی
روند داخلی تصویب این بسته روز چهارشنبه توسط سفیران کشورهای عضو آغاز و روز پنجشنبه ۲۳ آوریل نهایی شد. هیچ اعتراضی مطرح نشد و آخرین مقرره باقیمانده که برای اصلاح بودجه اتحادیه اروپا به اجماع کامل نیاز داشت، به تصویب رسید.
خط لوله «دروژبا»
این پیشرفت مهم دو روز پس از آن حاصل شد که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین اعلام کرد خط لوله «دروژبا» که نفت ارزان روسیه را به مجارستان و اسلواکی منتقل میکند، تعمیر شده و میتواند فعالیت خود را از سر بگیرد.
اختلال در جریان نفت از طریق این خط لوله، عامل اصلی تصمیم ویکتور اوربان برای وتوی این وام در ماه فوریه بود. این اقدام در آخرین لحظات، خشم شدید دیگر رهبران اروپایی را برانگیخت که آن را تلاشی «غیرقابل قبول» برای «باجگیری» توصیف کردند.
این در حالی بود که اوربان پیشتر در ماه دسامبر با این وام موافقت کرده و حتی برای کشورش معافیت نیز گرفته بود؛ موضوعی که نارضایتی بیشتری در میان سایر اعضا ایجاد کرد. یکی از دیپلماتهای ارشد این اقدام را «نقطه عطفی» در روابط بروکسل و بوداپست توصیف کرد.
اوربان اختلاف خود با زلنسکی بر سر خط لوله دروژبا را به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتیاش تبدیل کرده بود، اما در نهایت در انتخابات از پیتر مجار، رهبر اپوزیسیون طرفدار اروپا، شکست سنگینی خورد؛ فردی که وعده بازگرداندن حاکمیت قانون را داده بود.
این انتقال قدرت در مجارستان زمینه را برای شکستن این بنبست فراهم کرد. در این میان، قبرس که ریاست دورهای شورای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد، از این فرصت استفاده کرد و حتی پیش از اعلام تعمیر خط لوله توسط زلنسکی، این موضوع را در دستور کار نشست سفیران قرار داد.
نخستین پرداخت به کییف «در اسرع وقت» انجام میشود
زلنسکی روز پنجشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «این بسته، ارتش ما را تقویت میکند، تابآوری اوکراین را افزایش میدهد و به ما امکان میدهد تعهدات اجتماعی خود را در قبال شهروندانمان اجرا کنیم. دستیابی به این سطح از اطمینان مالی پس از بیش از چهار سال جنگ تمامعیار اهمیت زیادی دارد.»
وی افزود: «در حال تلاش هستیم تا نخستین بخش از این حمایت مالی در ماههای مه تا ژوئن در دسترس قرار گیرد.»
کمیسیون اروپا که مدیریت این برنامه مالی را بر عهده دارد، اعلام کرد نخستین پرداخت به کییف «در اسرع وقت» و پس از تکمیل اسناد حقوقی و فنی انجام خواهد شد. این نهاد همچنین از در اختیار داشتن ذخایر نقدی برای تسریع روند پرداخت خبر داد.
اورزولا فندرلاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت: «در حالی که روسیه تجاوز خود را تشدید میکند، ما نیز حمایت خود از ملت شجاع اوکراین را افزایش میدهیم تا این کشور بتواند از خود دفاع کند و فشار بر اقتصاد جنگی روسیه را بیشتر کنیم.»
مبلغ وام چگونه به اوکراین پرداخت میشود؟
بر اساس برنامهریزی بروکسل، در سال ۲۰۲۶ حدود ۴۵ میلیارد یورو بهتدریج منتقل خواهد شد که ۱۶.۷ میلیارد یورو آن برای حمایت مالی و ۲۸.۳ میلیارد یورو برای حمایت نظامی اختصاص مییابد. پرداختها مشروط به اجرای اصلاحات از سوی کییف خواهد بود و هرگونه عقبگرد در مبارزه با فساد میتواند به تعلیق موقت کمکها منجر شود.
نکته قابل توجه اینکه بخش نظامی این وام شامل مقررات «ساخت اروپا» خواهد بود تا بخش عمده منابع به تولیدکنندگان داخلی اروپایی اختصاص یابد و نه به شرکتهای آمریکایی.
۴۵ میلیارد یوروی باقیمانده برای سال ۲۰۲۷ در نظر گرفته شده و حدود دو سوم نیازهای مالی اوکراین را پوشش خواهد داد؛ انتظار میرود متحدان غربی یکسوم باقیمانده را تأمین کنند.
در این طرح، مجارستان، اسلواکی و جمهوری چک از سازوکار استقراض مشترک مستثنی شدهاند و ۲۴ کشور دیگر عضو نیز سالانه حدود ۳ میلیارد یورو بهره پرداخت خواهند کرد.
اوکراین تنها در صورتی ملزم به بازپرداخت این وام خواهد بود که روسیه با پرداخت غرامت جنگی موافقت کند؛ موضوعی که مسکو بهطور قاطع رد کرده است.
کمیسیون اروپا همچنین تأکید کرده که حق استفاده از ۲۱۰ میلیارد یورو دارایی مسدودشده بانک مرکزی روسیه را برای جبران عدم پرداخت غرامت محفوظ میداند.