وزیر کشور فنلاند که پیشگام سختگیرانه شدن چشمگیر مهاجرت به این کشور بوده به یورونیوز گفت سیاستهای مهاجرتی اروپا با همبستگی حل نمیشود.
ماری رانتهنن، وزیر کشور فنلاند که همچنین بر سیاست مهاجرت نظارت میکند، از تصمیم پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، برای قانونی کردن وضعیت هزاران مهاجر فاقد مدرک انتقاد کرد و گفت این تصمیم میتواند برای منطقه شنگن خطرناک باشد.
آگهی
آگهی
وزیر کشور فنلاند در برنامه گفتوگوی 12 Minutes With یورونیوز گفت: «من هرگز پیشنهاد انجام چنین اقداماتی را نمیدهم.»
او افزود: «نکته دیگر این است که وقتی در یک منطقه مشترک، یعنی منطقه شنگن، این تیم اروپا که درباره آن صحبت میشود، قرار داریم، به نظر من وقتی بعضی کشورها عملا دقیقا بر خلاف دیگر کشورها عمل میکنند، خطر بزرگی ایجاد میشود.»
رانتهنن گفت: «چون حالا مثلا آن افراد خیلی راحت میتوانند به کشورهای دیگر بروند، به نظر من همه ما باید مسئولیت این فضای مشترک را بر عهده بگیریم؛ در مورد مهاجرت هم همین طور.»
دولت چپگرای اسپانیا اواخر ژانویه طرحی را تصویب کرد تا حدود ۵۰۰ هزار مهاجر فاقد مدرک را با صدور یک فرمان قانونی کند، به شرطی که دستکم پنج ماه در این کشور حضور داشته و پیش از ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ وارد اسپانیا شده باشند. هدف این اقدام جبران کمبود شدید نیروی کار در بخشهای کلیدی است.
این تصمیم شکافی جدی با سیاستهای سختگیرانهتری ایجاد کرد که بسیاری از رهبران در سراسر اروپا در پیش گرفتهاند. این تصمیم در بروکسل نیز با مخالفتهایی روبهرو شد و کمیسیون اروپا با ابراز نگرانی از اینکه این طرح ممکن است با سیاست فعلی اتحادیه اروپا در تعارض باشد.
فنلاند تحت مدیریت رانتهنن سیاست پناهندگی خود را سختتر کرده تا «با سیاست دیگر کشورهای شمال اروپا همسطح شود»؛ از جمله با تسریع روند رسیدگی به درخواستهای پناهندگی و بازگشتها. او این تغییر را یک «چرخش اساسی در رویکرد» توصیف میکند.
علاقه به ایجاد مراکز بازگشت
رانتهنن به یورونیوز گفت فنلاند همچنین علاقهمند است از ابزارهای جدید بازگشت که در قالب پیمان مهاجرتی اتحادیه اروپا پیشنهاد شده و انتظار میرود از ژوئن ۲۰۲۶ به طور کامل لازمالاجرا شود، بهرهمند شود.
این بسته شامل مقرراتی است که به کشورهای عضو اتحادیه اجازه میدهد در کشورهای ثالث مراکز بازگشت ایجاد کنند تا با استقرار پناهجویان ردشده در مراکز نگهداری خارج از مرزهای اتحادیه اروپا، آنها را به این کشورها بازگردانند.
رانتهنن در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا فنلاند برای ایجاد چنین مراکزی با کشورهای خارج از اروپا مذاکره میکند، گفت این کشور «بسیار به این گزینه علاقهمند است» و درباره آن «با کشورهای شمال اروپا» گفتوگو کرده است.
با این حال او از نام بردن از مقاصد احتمالی برای این نوع مراکز خودداری کرد و گفت: «طبیعتا اول باید این مقررات را داشته باشیم.» پارلمان اروپا هنوز باید درباره این پیشنهادها با شورای اتحادیه مذاکره و آنها را نهایی کند.
بسیاری از سازمانهای جامعه مدنی هشدار دادهاند که چنین تاسیساتی ممکن است در عمل به نگهداری افراد در شرایط شبیه زندان منجر شود و تاکید کردهاند خطر جدی افزایش نقض حقوق بشر وجود دارد.
رانتهنن این برداشت را که این مراکز بازگشت غیرانسانی هستند رد کرد و گفت: «چون همیشه گزینه بازگشت به کشور مبدایتان وجود دارد.» این ایده از سوی جامعه مدنی نیز رد شده و کارشناسان درباره خطر «رفولمان»، یعنی بازگرداندن افراد به وضعیتهای خطرناک، هشدار دادهاند.
سازوکار همبستگی
در پیمان مهاجرتی اتحادیه اروپا همچنین سازوکاری برای «همبستگی اجباری» گنجانده شده تا به کشورهای عضو تحت فشار مهاجرتی کمک کند. کشورها میتوانند یا پناهجویان را جابهجا کنند یا حمایت مالی یا عملیاتی ارائه دهند.
با این حال تعداد کمی از کشورهای عضو حاضر شدهاند بر اساس این اصل، افراد را بپذیرند؛ موضوعی که این پرسش را مطرح کرده که آیا این پیمان ناکارآمد است. وزیر کشور فنلاند این برداشت را نپذیرفت و گفت: «روشهای مختلفی برای نشان دادن همبستگی وجود دارد و فنلاند ترجیح داده با پرداخت پول کمک کند.» به گفته او کشورش در سال ۲۰۲۶ حدود ۶ میلیون یورو خواهد پرداخت.
او استدلال کرد که سیاستهای مهاجرتی اروپا را نمیتوان تنها با همبستگی حل کرد و گفت: «فکر میکنم باید کار کنیم تا واقعا تعداد افرادی را که به اروپا میآیند کاهش دهیم.»
رانتهنن درباره اقداماتی که به باور او اتحادیه اروپا باید انجام دهد اما هنوز در دستور کار قرار نداده، به لزوم مقابله با تجارت قاچاق انسان اشاره کرد و گفت: «این کار باید با حضور در آن سوی دریا انجام شود.»
او افزود: «و مثلا با جستوجوی بندرهای امن احتمالی تا اگر کسی نجات داده شد، او را به یک کشور ثالث بازگردانند نه به اروپا.»
هر سال هزاران نفر در راه رسیدن به اروپا در دریا جان خود را از دست میدهند. بر اساس دادههای جدید سازمان بینالمللی مهاجرت، در سال ۲۰۲۵ دستکم ۲۱۸۵ نفر در مدیترانه جان باختند یا ناپدید شدند و ۱۲۱۴ نفر نیز در مسیر غرب آفریقا و اقیانوس اطلس به سوی جزایر قناری ثبت شدهاند.
در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است اختیارات فرونتکس، آژانس مرزی اتحادیه اروپا، گسترش یابد تا این حضور در آن سوی مرزهای اتحادیه را تامین کند، رانتهنن گفت: «ماموریت فرونتکس در حال بازنویسی است، بنابراین به گمانم در این زمینه امکانهایی وجود خواهد داشت.»
برخی کشورهای عضو اتحادیه اروپا پیشتر تمایل خود را اعلام کردهاند که نقشی محوری در بازگشتها به فرونتکس واگذار کنند و احتمالا حضور این آژانس را در کشورهای غیرعضو اتحادیه نیز گسترش دهند.