حریم خصوصی: اروپایی‌ها بیشترین محدودیت دسترسی به داده‌های شخصی را کجا اعمال می‌کنند؟

آمارهای جدید نشان می‌دهد شهروندان اتحادیه اروپا بیش از گذشته نسبت به حفاظت از اطلاعات شخصی خود در فضای آنلاین حساس شده‌اند؛ روندی که در چارچوب تلاش اروپا برای کاهش وابستگی دیجیتال به غول‌های فناوری آمریکایی معنا پیدا می‌کند.

بر اساس تازه‌ترین داده‌های یورواستات در سال ۲۰۲۵ اکثریت کاربران اینترنت در اتحادیه اروپا اجازه نداده‌اند از داده‌های شخصی‌شان برای اهداف تبلیغاتی استفاده شود. همچنین ۵۶.۲ درصد از کاربران دسترسی به موقعیت جغرافیایی خود را محدود کرده یا به‌طور کامل مسدود کرده‌اند.

محدود کردن دسترسی به پروفایل‌های شبکه‌های اجتماعی یا فضای ذخیره‌سازی آنلاین مشترک نیز افزایش یافته است؛ و حدود ۴۶ درصد از کاربران اینترنت آن را محدود کرده‌‌اند. این رقم نسبت به سال ۲۰۲۳ حدود پنج درصد افزایش داشته است.

علاوه بر این ۳۹ درصد از افراد پیش از وارد کردن اطلاعات شخصی خود بررسی کرده‌اند که وب‌سایت مورد نظر امن است و ۳۷.۶ درصد نیز پیش از به اشتراک گذاشتن داده‌هایشان، سیاست‌های حریم خصوصی آن سایت را مطالعه کرده‌اند.

بیشترین سهم کاربرانی که برای حفاظت از داده‌های خود اقدام کرده‌اند مربوط به فنلاند با ۹۲.۶ درصد بوده است. پس از آن هلند با ۹۱.۲ درصد و جمهوری چک با ۹۰.۳ درصد قرار دارند. در مقابل کمترین میزان در رومانی با ۵۶ درصد، اسلوونی با ۵۷.۴ درصد و بلغارستان با ۶۲ درصد ثبت شده است.

تهدیدها علیه داده‌های شخصی

در برخی موارد سازمان‌ها و نهادهای نظارتی اروپایی شرکت‌های فناوری را به دلیل سوءاستفاده احتمالی از اطلاعات شخصی شهروندان به دادگاه کشانده‌اند.

در ژانویه ۲۰۲۶ نهاد حفاظت از داده‌ها در اتریش علیه مایکروسافت شکایتی ثبت کرد و این شرکت را متهم کرد که بدون رضایت کاربران روی دستگاه‌ کودکان کوکی‌های ردیاب نصب کرده است.

این شکایت که در ابتدا از سوی گروه مدافع حریم خصوصی «نویب» در ژوئن ۲۰۲۴ مطرح شده بود، نرم‌افزار آموزشی «مایکروسافت ۳۶۵ اجوکیشن» را هدف قرار داد؛ پلتفرمی که میلیون‌ها دانش‌آموز و معلم در مدارس اروپایی از آن استفاده می‌کنند.

سال گذشته نیز ۹ سازمان جامعه مدنی به‌طور مشترک علیه شبکه اجتماعی ایکس متعلق به ایلان ماسک شکایت کردند و این پلتفرم را به نقض قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا متهم ساختند. محور اصلی این شکایت استفاده از اطلاعات حساس کاربران از جمله گرایش‌های سیاسی، تمایلات جنسی، باورهای مذهبی و وضعیت سلامت برای تبلیغات هدفمند بود.

این شکایت بر پایه پژوهش‌های مؤسسه غیرانتفاعی «ای‌آی فورنزیکس» تنظیم شد؛ نهادی اروپایی که الگوریتم‌های اثرگذار را بررسی می‌کند. بر اساس یافته‌های این سازمان، شرکت‌هایی مانند دل تکنولوژیز در پلتفرم ایکس، تبلیغات خود را بر اساس داده‌های حساسی مانند گرایش جنسی، باورهای مذهبی و مصرف داروهای خاص، به‌صورت هدفمند به کاربران ارائه کرده‌اند.

واکنش دولت‌های اروپایی چیست؟

اتحادیه اروپا و کشورهای عضو به‌نظر می‌رسد تلاش‌های خود را برای مقابله با نقض قوانین دیجیتال و دستیابی به استقلال بیشتر در این حوزه افزایش داده‌اند.

اتحادیه اروپا در ماه دسامبر گذشته برای نخستین بار و در چارچوب قانون خدمات دیجیتال، شبکه اجتماعی ایکس را به پرداخت جریمه‌ای ۱۲۰ میلیون یورویی محکوم کرد؛ جریمه‌ای به دلیل نقض الزامات شفافیت و مقررات تبلیغاتی صادر شد.

اتحادیه اروپا همچنین به‌دنبال تقویت حاکمیت دیجیتال خود در برابر غول‌های فناوری آمریکایی است؛ در حالی که در حال حاضر شرکت‌هایی مانند آمازون، مایکروسافت و گوگل حدود ۷۰ درصد بازار رایانش ابری اروپا را در اختیار دارند.

در همین راستا کمیسیون اروپا قصد دارد قانون جدید «توسعه رایانش ابری و هوش مصنوعی» را تصویب کند؛ قانونی که هدف آن دست‌کم سه برابر کردن ظرفیت مراکز داده در اتحادیه اروپا طی پنج تا هفت سال آینده است.

به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

در سطح ملی نیز فرانسه اعلام کرده است قصد دارد پلتفرم‌های آمریکایی مانند «تیمز» و «زوم» را با یک سامانه ویدئوکنفرانس داخلی جایگزین کند. این پلتفرم با نام «Visio» قرار است تا سال ۲۰۲۷ در تمامی نهادهای دولتی فرانسه مورد استفاده قرار گیرد.