خشکشدن تالابهای پودهای و انتشار گازهای ناشی از آن، یکی از مشکلات عمدهی اقلیمی در میدلندز ایرلند به شمار میرود. پروژهی «توسعهی پایدار تالابهای پودهای» با بهکارگیری پالودیکالچر، کاربری زمینهای کربنزا را تغییر میدهد و آنها را به پایهای پایدار برای ایجاد فرصتهای اقتصادی تبدیل میکند.
منطقهٔ میدلندز ایرلند، مجموعهای از تناقضها را در خود جای داده است. از نظر جغرافیایی، این منطقه قلب جزیره است؛ با چشماندازی متنوع از دریاچهها، رودخانهها و تالابهای پودهایِ گسترده. از نظر جمعیتی، این منطقه یکی از جوانترین و سریعترین مناطقِ در حال رشد کشور است؛ بهطوری که حدود ۵۰درصد جمعیت آن زیر ۳۵ سال دارند. بااینحال، از نظر اقتصادی با بحرانی عمیق روبهروست. در طول نسلها، برداشت پوده بهمنظور تأمین سوخت ستون اصلی اقتصاد محلی بود؛ اقدامی که به انتشار بالای دیاکسید کربن منجر میشود.
اکنون پروژهای پیشگام به نام «توسعهیپایدارتالابهایپودهای» با حمایت اتحادیهی اروپا میکوشد گذار این منطقه را از گذشتهای کربنمحور به آیندهای پایدار ممکن سازد. این چالش صرفاً زیستمحیطی نیست؛ تلاشی است برای تضمین شریان اقتصادیِ جامعهای روستایی که نباید از قافلهی توسعه عقب بماند.
بیش از یکپنجم از خاک ایرلند را تالابهای پودهای تشکیل میدهند. قرنها این اراضی را خشک میکردند تا برداشت پوده و کشاورزی سنتی امکانپذیر شود. داگلاس مکمیلان، مدیرعامل شرکت«گرین رستوریشن ایرلند»، به هزینهی پنهان این میراث اشاره میکند: «پوده در اصل چیزی جز کربن نیست. یک تالاب پودهایِ سالم، ۹۸درصد از آب تشکیل شده است؛ بنابراین برای هر نوع بهرهبرداری، باید آن را خشک کرد و میزان رطوبت را به ۸۰ تا ۸۵درصد رساند. اما وقتی آن را خشک میکنید، پوده در تماس با اکسیژن قرار میگیرد و همین امر باعث انتشار بسیار بالای گازها در هوا میشود. این فرایند میتواند سالانه تا ۳۰ تُن دیاکسید کربن به ازای هر هکتار منتشر کند.»
راهحل پیشنهادی این پروژه «پالودیکالچر» است؛ نوعی کشاورزی که بدون خشکسازی، روی خاکهای مرطوب انجام میشود. با بال آوردن سطح آب تا فاصلهی ۱۰ تا ۴۰سانتیمتری از سطح زمین، فرایند اکسیداسیون متوقف میشود و زمین از منبع کربن به مخزن کربن تبدیل میشود.
این ابتکار عمل صرفاً در حد ایدهای نظری نیست؛ بلکه در دو سایت مجزا در شهرستان آفِلی بهطور عملی آزمایش میشود که هرکدام کارکرد مشخصی دارند.
اولین سایت، نمایشگاه پالودیکالچر در مزرعهی دونی ریگن، واقع در شینرون است. این سایت که بهعنوان مرکز تحقیق و توسعهی پروژه فعالیت میکند، بر آزمایش کشت محصولات کوچکمقیاس با ارزش افزودهی بالا تمرکز دارد. در اینجا پژوهشگران امکانپذیری کشت انواع توت — از جمله بلوبری، کرنبری و چوکبری — را کنار گیاهان دارویی مانند موردِ باتلاقی و محصولات صنعتی نظیر خزهی اسفاگنوم میآزمایند.
دومین سایت این طرح، مزرعهی لنداسکیپِ آدریان ایگن در بالیناهَون است. این سایت نقش یک آزمایشگاه میدانی را دارد که هدف آن اثبات امکان گسترش تجاری این رویکرد است. زیرا پروژهی «توسعهیپایدارتالابهایپودهای» در درجهی نخست بهعنوان منبعی حیاتی برای کشاورزان محلی عمل میکند که در مسیر گذار زیستمحیطی قرار دارند. آدریان هر ماه کارگاهی برگزار میکند تا نتایج آزمایشها را به اشتراک بگذارد و ابزارهای لازم برای راهاندازی کسبوکارهای جدید را در اختیار شرکتکنندگان قرار دهد. یا به گفتهی خودش، _«_پروژهیتوسعهیپایدارتالابهایپودهایدر اصل به مردم میآموزد که راههای متعددی برای تولید محصول ازاین تالابها وجود دارد؛ راههایی که هم تنوع زیستی را حفظ میکنند و هم محصولی قابل استفاده در اقتصاد به وجود میآورند.»
یکی از شرکتکنندگان، پدار اُلافلین، پیشاپیش راهی برای بهکارگیری آموختههای جدید خود یافته است: «بعد از جلسهی امروز، به کشت نیِ باتلاقی فکر میکنم؛ محصولی که میتواند در سقفسازی سنتی به کار برود.» او میگوید که: «قصد دارد منابع ارائهشده در جلسهی امروز را مطالعه کند و امکان کشت گیاهان دیگر را نیز بسنجد.»
بودجهی ۳۰۰هزار یورویی این پروژه بهطور مشترک از سوی اتحادیهی اروپا و دولت ایرلند و از طریق برنامهی «صندوق گذار عادلانهی اتحادیهی اروپا» تأمین شده است؛ ابزاری در چارچوب سیاست انسجام اروپایی که تاکنون از بیش از ۱۷۰ پروژه در منطقهی گستردهتر میدلندز حمایت کرده است.
این بودجه تحت مدیریت مجمع منطقهای شرق و میدلند (EMRA) قرار دارد و برخلاف رویکردهای از بالا به پایینِ بروکسل، بر یک راهبرد «پایین به بالا» متکی است که نهادهای محلی در لیش، لانگفورد، آفلی و وستمیت در آن نقش دارند. کلر بنن، سرپرست مدیریت ایامآرای (EMRA)، میگوید: «این طرح همزمان با چندین پروژهی دیگر در حال پیشبرد است. سعی داریم بذرهایی بکاریم تا این جوامع در سالهای پیشرو پایدار بمانند و آیندهشان همینجا، در میدلندز، رقم بخورد.»
اکنون چالش اصلی، میسرکردن گذاری عادلانه و تبدیل مشکلات اقلیمی به فرصتهایی برای رشد و شکوفایی است.