به گزارش انبیسی به نقل از سه منبع آگاه، جنگنده اف-۱۵ آمریکایی که ماه گذشته در جنوب ایران سرنگون شد، احتمالا هدف یک موشک دوشپرتاب ساخت چین قرار گرفته بود. این در حالی است که پیشتر فرانس ۲۴، در گزارشی گفته بود که این جنگنده احتمالا در اثر اصابت موشک دوشپرتاب ایرانی «میثاق» سرنگون شده است.
به گفته یکی از این منابع و یک مقام آمریکایی، چین همچنین ممکن است در روزهای نخست درگیری، یک رادار هشدار زودهنگام دوربرد در اختیار ایران قرار داده باشد. این رادار برای شناسایی هواپیماهای رادارگریز طراحی شده است.
آگهی
آگهی
به گفته این منابع، مقامات آمریکایی همچنان در حال بررسی شرایط سرنگونی این جنگنده در جریان جنگ با ایران هستند. بنابر این گزارش، این نخستین بار طی دهههای گذشته بود که یک جنگنده آمریکایی با آتش دشمن ساقط شد.
مشخص نیست چین چه زمانی این تجهیزات را به ایران تحویل داده است. اما استفاده از تسلیحات ساخت چین در جنگ با آمریکا، روابط پکن و واشنگتن را پیچیدهتر میکند، آن هم درست زمانی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا در پی یاری گرفتن از همتای چینی خود برای پایان دادن به درگیری با ایران بود.
آقای ترامپ پیش از سفر به پکن و دیدار با شی جینپینگ، رئیسجمهوری چین، آتشبس با ایران را اعلام کرد. رهبران چین، به عنوان اصلیترین خریدار نفت ایران بارها تاکید کردهاند که جنگ باید پایان یابد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا در سفر به چین گفت: «ما هم در مقطعی از قیمت جهانی نفت مصون نیستیم، چون ما هم از بازار جهانی خرید میکنیم. اما کشورهای دیگر در سراسر جهان بهای بسیار بالاتری میپردازند، برای همین هم باید در این موضوع دخیل شوند.»
او با این حال گفت که دونالد ترامپ به آقای شی متکی نیست و تاکید کرد: «ما از چین کمک نمیخواهیم. به کمک آنها نیازی نداریم.»
آقای ترامپ پس از سرنگون شدن این اف-۱۵، گفت که این جنگنده آمریکایی هدف یک موشک دوشپرتاب قرار گرفته است. این سلاحها حدود ۲.۱ متر طول و ۱۸ کیلوگرم وزن دارند و با عنوان «سامانههای پدافند هوایی قابل حمل توسط نفر» یا «منپدز» (MANPADS) شناخته میشوند. این موشکها، راهی ارزان و موثر برای سرنگون کردن هواپیماهایی هستند که در ارتفاع پایین پرواز میکنند.
ایران علاوه بر استفاده از سامانههای منپدز ساخت چین، خود نیز این سامانهها را تولید میکند. نسخههای منپدز ساخت ایران عمدتا برگرفته از سامانههای روسی و چینی هستند. شناختهشدهترین این سامانههای منپدز که گفته میشود در سرنگونی یا آسیبزدن به برخی هواپیماهای آمریکایی و اسرائیلی نقش داشته، سری «میثاق» است.
ایران تولید «میثاق-۱» را در اوایل دهه ۲۰۰۰ و بر پایه سامانه چینی «کیودبلیو-۱ ونگارد» آغاز کرد. از آن زمان، نسخههای پیشرفتهتر «میثاق-۲» و «میثاق-۳» را توسعه داده است. این نسخههای جدید به فیوزهای لیزری مجهز هستند و برد موثر آنها پنج کیلومتر است.
کاخ سفید در پاسخ به پرسش «انبیسی» درباره استفاده ایران از تسلیحات چینی برای سرنگونی جنگنده آمریکایی، به سخنان آقای ترامپ ارجاع داد که گفته بود: «رئیسجمهور شی به من قول داده است که هیچ سلاحی به ایران نمیفرستد. این یک قول زیباست. من حرف او را باور میکنم. از این بابت قدردان بودم.»
سخنگوی سفارت چین در پاسخ به پرسشی درباره سرنگونی این جنگنده اف-۱۵ گفت: «چین همواره در زمینه صادرات محصولات نظامی با احتیاط و مسئولیتپذیری عمل میکند و مطابق قوانین و مقررات چین در حوزه کنترل صادرات و تعهدات بینالمللی لازم، کنترل سختگیرانهای اعمال میکند. چین با بدنامسازی بیاساس و ارتباطسازی مغرضانه مخالف است.»
انبیسی پیشتر در گزارشی بنابر ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا اعلام کرده بود که چین در حال برنامهریزی برای ارائه تجهیزات جدید پدافند هوایی به ایران است.
به گفته مقامات پیشین امنیت ملی، مقامات آمریکایی ممکن است این اطلاعات را با هدف برملا کردن برنامههای چین افشا کرده باشند. دولتهای پیشین آمریکا از چنین تاکتیکهایی استفاده کرده بودند.
به گفته منابع، مشخص نیست موشک دوشپرتابی که احتمالا در سرنگونی جنگنده آمریکایی به کار گرفته شده، به تازگی به ایران تحویل داده شده، یا در میان ذخایری بوده که ایران سالها پیش تحویل گرفته است. همچنین روشن نیست که ایران از رادار موسوم به «وایالسی-۸بی» (YLC-8B) در این جنگ استفاده کرده است یا نه.
دولت آمریکا اوایل ماه جاری چین را متهم کرد که به ایران امکان دسترسی به ماهوارههای چینی را داده است تا بتواند نیروهای آمریکایی را در منطقه هدف قرار دهد.
وزارت خارجه آمریکا سه شرکت ماهوارهای چینی را تحریم کرد و گفت این شرکتها تصاویر و دادههایی ارائه میکردند که ایران را قادر میساخت علیه نیروهای آمریکایی در خاورمیانه حمله انجام دهد. چین این اتهام را رد کرد.
به گفته یک مقام آمریکایی، ایالات متحده از همه اقداماتی که چین برای حمایت از ایران انجام میدهد آگاه است. او گفت چین پیش از جنگ از ایران حمایت کرده بود و هرگونه کمک در جریان درگیری جاری، تفاوتی در میدان نبرد ایجاد نکرده است.
این مقام آمریکایی گفت: «این حمایت چشمگیر نبود و تاثیر خاصی بر عملیات نگذاشت.»
چین در دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ مقادیر زیادی سلاح از جمله موشکهای بالستیک، موشکهای ضدکشتی، تانک، توپخانه و جنگنده به ایران فروخت.
اما به گفته کارشناسان و موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، پس از اعمال تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران در سال ۲۰۰۶، چین از فروش عمده سلاح فاصله گرفت و در عوض قطعات و فناوریهای دیگری با کاربردهای دوگانه را در اختیار ایران قرار داد.
ایران نیز همزمان صنعت داخلی را برای تولید سلاحهای مورد نیاز توسعه داد.