عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، صبح چهارشنبه ششم مه (۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) در شهر پکن با همتای چینی خود دیدار و درباره آخرین تلاشها برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران رایزنی کرد.
به گزارش خبرگزاری داخلی ایران، آقای عراقچی در این دیدار تاکید کرده است که ایران ضمن آمادگی کامل برای مقابله با هرگونه اقدام خصمانه، همچنان در عرصه دیپلماسی رویکردی «جدی و ثابتقدم» را دنبال میکند.
آگهی
آگهی
این نخستین دیدار حضوری میان دیپلماتهای ارشد ایران و چین از زمان آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴ است.
پکن تازهترین مقصد آقای عراقچی در تور دیپلماتیک او در روزهای اخیر پس از سفر به پاکستان، عمان و روسیه است.
آقای عراقچی در این دیدار همچنین بر تلاش تهران برای تقویت روابط با چین در قالب توافق مشارکت راهبردی امضا شده میان دو کشور در سال ۲۰۲۱ تاکید کرد.
به گزارش سازمان صداوسیمای ایران، آقای عراقچی در جریان سفر خود به پکن با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، تماس تلفنی داشته است.
توافق «منصفانه و جامع»
وزیر امور خارجه ایران در دیدار با همتای چینی خود اعلام کرده است که تهران تنها با یک توافق «منصفانه و جامع» با ایالات متحده موافقت خواهد کرد.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین نیز در گفتوگو با همتای ایرانی خود خواستار پایان درگیریها در خاورمیانه و بازگشایی هرچه سریعتر تنگه هرمز توسط ایالات متحده و ایران شد.
بر اساس بیانیه منتشر شده توسط وزارت امور خارجه چین، آقای وانگ پس از گفتوگو با عباس عراقچی در پکن گفت: «چین معتقد است باید بدون هیچ تعللی به توقف کامل درگیریها دست یافت، از سرگیری مجدد خصومتها [از شروع خود جنگ] غیرقابل قبولتر است و ادامه مذاکرات همچنان ضروری است.»
آقای وانگ همچنین گفت: «چین امیدوار است طرفهای ذیربط هرچه سریعتر به درخواست فوری جامعه بینالمللی برای ازسرگیری عادی و ایمن رفتوآمد دریایی در تنگه هرمز پاسخ دهند.»
وزیر امور خارجه چین در ادامه گفت که پکن «از تعهد ایران به عدم ساخت سلاح هستهای استقبال میکند، اما در عین حال معتقد است ایران حق مشروع برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای را دارد.»
چین از جمله کشورهایی است که بهطور مستقیم از هرگونه اختلال یا بسته شدن تنگه هرمز آسیب میبیند. طبق دادههای شرکت تحلیل دریایی کپلر، بیش از نیمی از نفت خامی که چین از مسیر دریایی وارد میکند از خاورمیانه تامین شده و عمدتا از تنگه هرمز عبور میکند.
گزارشها حاکی از آن است که پکن بهصورت غیرعلنی در روند تلاش برای حل این بحران نقش داشته و دیپلماسی چین در شکلگیری آتشبس شکننده میان واشنگتن و تهران موثر بوده است.
در همین راستا، آقای وانگ گفت: «چین تلاش بیشتری برای کاهش تنشها و پایان دادن به درگیریها انجام خواهد داد، همچنان از آغاز مذاکرات صلح حمایت میکند و نقش بیشتری در بازگرداندن صلح و آرامش به خاورمیانه ایفا خواهد کرد.»
چین، بهعنوان یک قدرت بزرگ تولیدی، تا حدی بهدلیل ذخایر نفتی و توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از کمبود سوخت در امان مانده است، اما هزینه مشتقات نفتی مانند پلاستیک و پارچه بهطور قابل توجهی افزایش یافته است.
نقش چین در ترغیب ایران و آمریکا به صلح
سفر وزیر امور خارجه ایران به چین تنها یک هفته پیش از نشست مورد انتظار میان دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، و شی جینپینگ، رهبر چین، در پکن انجام شد.
کاخ سفید اعلام کرده است سفر آقای ترامپ به چین، که در جریان آن دیداری کمسابقه و حضوری با شی جینپینگ برگزار خواهد شد، برای روزهای ۱۴ تا ۱۵ ماه مه (۲۴ تا ۲۵ اردیبهشت) برنامهریزی شده است.
سفر آقای ترامپ همچنین بیش از یک سال پس از اعمال تعرفههای گسترده جهانی از سوی او انجام میشود؛ تعرفههایی که زنجیره تامین را بهشدت مختل کرده و صنعت تولید چین را دچار آشفتگی کرده بود.
چین در این جنگ نقشی اثرگذار اما غیرمستقیم داشته است؛ این کشور از یک سو بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، پشتوانه مالی مهمی برای تهران محسوب میشود و از سوی دیگر، در پشت صحنه نیز برای کاهش تنشها و میانجیگری تلاش کرده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آقای ترامپ پیشتر مدعی شده بود که پکن در ترغیب ایران به بازگشت به میز مذاکره نقش داشته است.
در روزهای اخیر، مقامهای ایالات متحده از چین خواستهاند از نفوذ خود بر ایران استفاده کند تا تهران را برای بازگشایی تنگه هرمز تحت فشار قرار دهد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا که مذاکرات اولیه با چین پیش از سفر آقای ترامپ را مدیریت میکند، روز دوشنبه در یک مصاحبه گفت پکن میتواند نقش فعالتری برای تسهیل عبور و مرور کشتیها در تنگه هرمز ایفا کند.
آقای بسنت در گفتوگو با فاکس نیوز اظهار کرد: «باید دید آیا چین وارد عمل میشود و با استفاده از ابزارهای دیپلماتیک، ایران را به بازگشایی تنگه هرمز ترغیب میکند یا خیر.»
روز سهشنبه نیز مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ایران را متهم کرد که «در تلاش برای به گروگان گرفتن اقتصاد جهانی» است. او افزود: «امیدوارم چین به آقای عراقچی صریحاً بگوید که اقدامات ایران در تنگه هرمز موجب انزوای هرچه بیشتر این کشور در سطح جهانی خواهد شد.»
اهرم آمریکا بر چین و بیاعتنایی پکن
در همین حال، ایالات متحده فشار اقتصادی خود بر چین را افزایش داده و پالایشگاههای کوچک موسوم به «تیپات» را که نفت تحریمشده ایران را خریداری میکنند، هدف تحریمهای خود قرار داده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اخیرا پنج پالایشگاه چینی کوچک از این نوع را تحریم کرده و در تازهترین اقدام خود در اواخر ماه آوریل، شرکت «پتروشیمی هنگلی» یکی از بزرگترین خریداران نفت ایران به ارزش کل میلیاردها دلار را هدف تحریمهای خود قرار داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه گفت خرید نفت خام ایران توسط چین به معنای حمایت از تروریسم است و از پکن خواست با افزایش تلاشهای دیپلماتیک به بازگشایی تنگه هرمز که از آغاز جنگ عملا بسته شده، کمک کند.
در واکنش به این اقدامات، پکن به پالایشگاههای نفتی خود دستور داده است که از تحریمهای ایالات متحده تبعیت نکرده و آنها را اجرا نکنند.
چین در آستانه سفر وزیر امور خارجه ایران به پکن، به پالایشگاههای نفتی خود که نفت خام ایران را خریداری میکنند دستور داد تا از اجرای تحریمهای آمریکا علیه ایران پیروی نکنند.
وزارت بازرگانی چین روز شنبه برای نخستین بار از قانونی استفاده کرد که در سال ۲۰۲۱ میلادی تصویب شده و هدف آن حمایت از منافع چین در برابر قوانین و اقدامات خارجی است.
به گزارش رویترز، رسانههای دولتی چین اعلام کردند که این اقدام با تکیه بر ابزارهای حقوقی داخلی و «استفاده از قدرت حاکمیت قانون» بهطور هدفمند با آنچه «صلاحیت قضایی دستِ دراز [فرامرزی] ایالات متحده» توصیف شده مقابله میکند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
عباس عراقچی پس از دیدار روز چهارشنبه اعلام کرد همکاریهای ایران و چین در آینده «قویتر از همیشه» خواهد بود و چین را «دوستی صمیمی و قابل اعتماد برای تهران» خواند.
به گفته منابع چینی مطلع، پکن با نگاهی محتاطانه بر این باور است که جنگ چندماهه با ایران میتواند در عمل موقعیت این کشور را در مذاکرات با ایالات متحده تقویت کرده باشد.
سیانان به نقل از چند منبع ناشناس گزارش داد که پکن برگزاری دیدار حضوری آقای ترامپ و آقای شی را فرصتی بیهمتا برای تثبیت و ایجاد یک رابطه پایدارتر در بلندمدت با بزرگترین رقیب اقتصادی و نظامی خود میداند.
یک منبع چینی که به دلیل حساسیت موضوع خواست نامش فاش نشود، گفت: «موفقیت یا عدم موفقیت این سفر میتواند بر ساختار روابط آینده میان چین و آمریکا تاثیر بلندمدت بگذارد، فارغ از اینکه در آینده دموکراتها یا جمهوریخواهان در قدرت باشند.»