یک پژوهش تازه در نشریه لانست میگوید وضع مالیات ۳ درصدی بر ثروت میلیاردرها تا سال ۲۰۳۰ میتواند جان تا ۲۹.۵ میلیون نفر از آسیبپذیرترین اقشار را نجات دهد، در حالی که منابع سنتی کمکرسانی و توسعه با فشاری بیسابقه روبهرو هستند.
یک مطالعه (منبع به زبان انگلیسی) جدید میگوید کمکهای بشردوستانه و توسعهای به کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط با فشاری بیسابقه روبهرو شده، اما میتوان شکافهای مالی را از طریق وضع مالیات بر ثروتمندان پر کرد؛ اقدامی که ممکن است جان میلیونها نفر را نجات دهد.
آگهی
آگهی
لوچو اسپوزیتو، اقتصاددان ارشد این مطالعه و پژوهشگر مدرسه اقتصاد آیسسی و مدرسه توسعه جهانی دانشگاه ایست آنگلیا در بریتانیا، گفت: «با توجه به این که کشورهای کمککننده با افزایش بدهی روبهرو هستند و هر چه بیشتر منابع خود را به هزینههای نظامی منتقل میکنند، تامین مالی کمکهای بشردوستانه از طریق مالیاتگیری از داراییهای کلان یکی از عملیترین راهبردها بود.»
این پژوهش در حالی منتشر میشود که کمکهای بینالمللی با شدیدترین کاهش ثبتشده خود روبهرو است.
کمک توسعهای رسمی (ODA)، یعنی کمکهای دولتی که با هدف ترویج و به طور مشخص در جهت توسعه اقتصادی و رفاه کشورهای کمدرآمد و با درآمد متوسط در حوزههایی مانند سلامت، بهداشت، آموزش و زیرساخت پرداخت میشود، نزدیک به یکچهارم (منبع به زبان انگلیسی) کاهش یافته و همه کمککنندگان اصلی در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ کمکهای توسعهای رسمی خود را کم کردهاند. انتظار میرود کشورها از ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ نیز این کمکها را بیشتر کاهش دهند.
چنین کاهشهایی پیامدهای ملموسی در دنیای واقعی دارد.
به گفته پژوهشگران، اگر روند کنونی کاهش بودجه ODA ادامه یابد، تا سال ۲۰۳۰ میتواند به ۷.۶ میلیون مورد مرگ منجر شود که ۱.۴ میلیون مورد آن مرگ کودکان زیر پنج سال خواهد بود. این سناریوی کاهش بودجه، مبنای مقایسه برای ارزیابی سیاستهای مختلف توزیع مجدد ثروت قرار گرفت.
سیاستهای متنوع توزیع مجدد ثروت
در جهانی که در آن بیش از ۳ هزار میلیاردر زندگی میکنند و دارایی آنها به رکورد ۱۷.۴ تریلیون یورو (۲۰.۱ تریلیون دلار) رسیده و نسبت به سال گذشته ۳.۴۶ تریلیون یورو (۴ تریلیون دلار) افزایش یافته است (منبع به زبان انگلیسی)، مالیات ۳ درصدی بر ثروت آنها بالاترین اثر برآوردشده را داشت و تا سال ۲۰۳۰ به ۲۹.۵ میلیون مرگ کمتر منجر میشد. مالیات ۱ درصدی بر ثروت نیز با جلوگیری از ۱۵.۱ میلیون مورد مرگ همراه بود.
سیاستهای دیگر هم تاثیر قابلتوجهی داشت. مالیات بر تراکنشهای مالی، که اغلب با عنوان «مالیات توبین» شناخته میشود، با جلوگیری از حدود ۲۴.۵ میلیون مورد مرگ ارتباط داشت و اجرای مالیات حداقل جهانی بر شرکتهای چندملیتی با درآمد بالای ۷۵۰ میلیون یورو نیز با حدود ۲۰.۱ میلیون مرگ پیشگیریشده همراه بود.
پژوهشگران گفتند: «در جهانی که با نابرابریهای شدید و رو به گسترش و تمرکز بیسابقه ثروت مشخص میشود، یافتههای ما ظرفیت سیاستهای جایگزین توزیع مجدد ثروت، که در توافقهای اخیر سطح بالای بینالمللی برای حمایت از توسعه جهانی پیشنهاد شدهاند، را برای کاهش پیامدهای منفی کاهش بودجه ODA نشان میدهد.» آنها تاکید کردند که اینها برآوردهای مدلسازیشده است نه پیشبینیهای قطعی از شمار مرگهایی که حتما رخ خواهد داد یا از آن جلوگیری خواهد شد.
پژوهشگران دادههای ۵۹ کشور کمدرآمد و با درآمد متوسط رو به پایین را در دوره ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۱، که ۳.۹ میلیارد نفر را در بر میگرفت، تحلیل کردند و سپس مدلسازی کردند که سیاستهای مالیاتی مختلف چگونه میتواند کاهشهای پیشبینیشده کمکها تا سال ۲۰۳۰ را جبران کند.
مالیات بر ثروت در چند کشور اجرا شده است. اسپانیا در سال ۲۰۲۲ مالیات همبستگی بر ثروت وضع کرد که نرخهای بین ۱.۷ تا ۳.۵ درصد را برای افرادی با دارایی خالص بالای ۳ میلیون یورو در نظر میگیرد. در فرانسه نیز درباره وضع مالیات ۲ درصدی بر افراد با ثروت بسیار بالا بحث شده، هرچند طرح اخیر در این باره در مجلس سنا رد شد. کشورهای دیگری مانند سوئد هم برای چند دهه مالیات بر ثروت داشتند اما در سال ۲۰۰۷ آن را لغو کردند.
مالیاتگیری از ثروت بار دیگر در سطح بینالمللی، از جمله در میان خود ثروتمندان، نیروی سیاسی تازهای یافته است. اوایل امسال در مجمع جهانی اقتصاد در داووس، صدها میلیونر و میلیاردر از دهها کشور از دولتها خواستند مالیات بر ابرثروتمندان را افزایش دهند.
داویده راسلا، استاد ایکرئا در ایسگلوبال (موسسه سلامت جهانی بارسلونا) و طراح و هماهنگکننده این مطالعه، گفت: «ما در جهانی به شدت نابرابر زندگی میکنیم؛ جایی که تعداد کمی فرد و شرکت با سرعت و مقیاسی بیسابقه ثروت انباشته میکنند، در حالی که میلیونها انسان آسیبپذیر همچنان به دلیل نداشتن دسترسی به مداخلات بشردوستانه پایه، که اغلب کمهزینهاند، جان خود را از دست میدهند.»
او افزود: «یافتههای ما نشان میدهد اجرای حتی سیاستهای نسبتا محدود توزیع مجدد ثروت، مانند آنچه در توافقهای اخیر بینالمللی پیشنهاد شده، میتواند در سالهای پیش رو واقعا جان دهها میلیون نفر را نجات دهد.»