پژوهشگران با بررسی دادههای ژنتیکی بیش از یک میلیون نفر، نوعی جهش نادر را شناسایی کردهاند که باعث میشود بدن برخی افراد کالری را سریعتر بسوزاند و بهطور طبیعی لاغر بماند.
نتایج پژوهشی که در نشریه علمی نیچر (Nature) منتشر شده، نشان میدهد گونهای نادر از ژن FNIP1 در حدود یک نفر از هر هفت هزار نفر وجود دارد. این ژن در حالت طبیعی به بدن کمک میکند در زمان فراوانی غذا، بخشی از انرژی را به شکل چربی ذخیره کند.
آگهی
آگهی
به گفته پژوهشگران، افرادی که یک نسخه از این ژن در آنها غیرفعال است، کالری را با سرعت بیشتری مصرف میکنند و در مقایسه با دیگران وزن، چربی بدن و چربی کبد کمتری دارند. همچنین توده عضلانی بدون چربی در آنها بیشتر گزارش شده است.
مزایای فراتر از وزن کمتر
بر اساس این مطالعه، این جهش ژنتیکی با کاهش خطر برخی بیماریهای متابولیک نیز همراه بوده است. از جمله کاهش سطح کلسترول و خطر کمتر ابتلا به بیماریهایی مانند بیماریهای قلبیعروقی، سکته مغزی، بیماری مزمن کلیه و کبد چرب غیرالکلی.
با این حال، پژوهشگران تاکید میکنند این یافتهها نشاندهنده یک ارتباط آماری هستند و بهتنهایی ثابت نمیکنند که این جهش مستقیما علت کاهش خطر این بیماریها است.
آیا داروی جدیدی در راه است؟
محققان برای بررسی بیشتر، همین تغییر ژنتیکی را در موشهای آزمایشگاهی نیز بررسی کردند. موشهایی که یک نسخه از ژن FNIP1 در آنها غیرفعال شده بود، با وجود مصرف غذا، کمتر وزن اضافه کردند، چربی کمتری داشتند و حساسیت به انسولین در آنها بیشتر بود.
این نتایج این احتمال را مطرح میکند که در آینده بتوان با هدف قرار دادن این مسیر زیستی، درمانهای تازهای برای چاقی توسعه داد؛ درمانهایی که شاید جایگزینی برای برخی داروهای کاهش وزن مانند آگونیستهای گیرنده GLP-1 باشند.
اما پژوهشگران هشدار میدهند چنین درمانی هنوز در مراحل بسیار اولیه تحقیق قرار دارد و مشخص نیست دستکاری این ژن در انسان ایمن باشد. غیرفعال شدن هر دو نسخه ژن FNIP1 میتواند با اختلال در عملکرد سیستم ایمنی، تنظیم انرژی سلولها و حتی عملکرد قلب همراه باشد.
به گفته لوکا لوتا، از نویسندگان ارشد این مطالعه، هرگونه درمان مبتنی بر این یافته «احتمالا سالها» با استفاده بالینی فاصله دارد و این یافته به معنای کشف «ژن لاغری» یا تولید داروی جدید در آینده نزدیک نیست و هنوز سالها تا کاربرد درمانی آن فاصله وجود دارد.
در نتیجه، این پژوهش را نباید بهعنوان راهکاری برای کاهش وزن یا جایگزینی درمانهای فعلی تفسیر کرد، بلکه بیشتر سرنخی تازه برای شناخت بهتر سازوکارهای متابولیسم و توسعه داروهای آینده به شمار میرود.