دانشمندان ابزار هوش مصنوعی تازهای ساختهاند که با تحلیل تغییرات تدریجی چهره افراد در گذر زمان، میتواند نتیجه درمان سرطان را پیشبینی کند.
صورت آینه ذهن است. چهره ما نه فقط احساساتمان، بلکه گذر زمان و همان طور که اکنون معلوم شده، وضعیت سلامت را هم نشان میدهد.
آگهی
آگهی
بعضی آدمها حتی وقتی همسن هستند نسبت به دیگران مسنتر به نظر میرسند. بیماری، استرس و سبک زندگی همگی رد خود را بر چهره میگذارند.
گروهی از دانشمندان در مرکز درمانی «مس جنرال برایگم» (Mass General Brigham) در آمریکا ابزار هوش مصنوعی تازهای به نام «فیسایج» (FaceAge) ساخته اند که میتواند از روی یک تک عکس سن زیستی فرد را برآورد کند.
سن زیستی وضعیت فیزیولوژیک بدن و روند پیر شدن را نشان میدهد، نه سن تقویمی یا همان سن شناسنامهای را.
این ابزار به پژوهشگران کمک کرده است واکنش افراد به سرطان و درمان آن را بهتر درک کنند؛ این که چه کسانی شانس بقای بیشتری دارند و چه کسانی بهتر به درمان پاسخ میدهند.
پژوهشگران پیشتر با استفاده از فیسایج دریافته بودند بیماران مبتلا به سرطان به طور متوسط حدود پنج سال مسنتر از سن تقویمی خود به نظر میرسند و این که هر چه سن تخمینی بالاتر باشد، پیامدهای بقا پس از درمان سرطان بدتر است.
آیا فیسایج میتواند احتمال بقا را پیشبینی کند؟
در یک مطالعه تازه (منبع به زبان انگلیسی) آنها نشان داده اند که «نرخ پیر شدن چهره» یا FAR که با استفاده از عکسها تغییرات سن زیستی را در گذر زمان اندازه میگیرد، میتواند به عنوان یک نشانگر زیستی غیرتهاجمی برای پیش آگهی سرطان به کار برود.
ریموند مک، انکولوژیست پرتودرمانی در موسسه سرطان مس جنرال برایگم و عضو هیئت علمی برنامه «هوش مصنوعی در پزشکی» (AIM) که نویسنده ارشد و مسئول مکاتبات این پژوهش است، گفت: «به دست آوردن نرخ پیر شدن چهره از چند عکس معمولی صورت که به طور روتین گرفته میشوند، امکان پایش تقریبا لحظهای وضعیت سلامت هر فرد را فراهم میکند.»
پژوهشگران عکسهای ۲۲۷۶ بیمار مبتلا به انواع مختلف سرطان را که بین سالهای ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۳ دستکم دو دوره رادیوتراپی در بیمارستان «برایگم اند وومنز» (Brigham and Women's Hospital) دریافت کرده بودند، تحلیل کردند.
این تصاویر در جریان روند معمول کار بالینی و در آغاز هر دوره جداگانه رادیوتراپی گرفته شده بود.
پژوهشگران دریافتند که نتایج میانه FAR نشان میدهد سرعت پیر شدن چهره بیماران به طور متوسط ۴۰ درصد بیشتر از افزایش سن تقویمی آنها است.
FAR بالاتر با کاهش شانس بقا همراه بود و این اثر وقتی عکسها با فاصله زمانی بیش از دو سال گرفته شده بود، قویتر بود.
مک افزود: «پژوهش ما نشان میدهد که سنجش فیسایج در گذر زمان میتواند به دقیقتر شدن برنامهریزی درمان فردمحور، بهبود مشاوره با بیماران و هدایت بهتر تعداد و شدت ویزیتهای پیگیری در انکولوژی کمک کند.»
در این مطالعه شاخص دیگری به نام «انحراف فیسایج» یا FAD هم محاسبه شد که برآورد میکند بیمار در یک عکس تکی چهره، نسبت به سن تقویمی خود از نظر زیستی چقدر پیرتر یا جوانتر به نظر میرسد.
بیمارانی که هم FAD و هم FAR بالایی داشتند به طور معناداری بیشتر در معرض پیامدهای بقای ضعیفتر بودند.
با این حال FAR در مقایسه با FAD به تنهایی در بازههای زمانی طولانیتر پیشبین قابل اعتمادترتری برای پیامدهای بقا بود؛ موضوعی که نشان میدهد سنجشهای پویا ممکن است از اندازهگیریهای مقطعی منفرد قابل اتکاتر باشند.
نویسندگان خاطرنشان کردند که ترکیب FAR با مقدار پایه FAD میتواند تصویر ظریفتر و غنیتری از وضعیت سلامت در حال تغییر هر فرد ارائه کند.
هیوگو ارتس، نویسنده همکار این مطالعه و مدیر برنامه AIM در مس جنرال برایگم، گفت: «ردگیری فیسایج در گذر زمان از روی عکسهای ساده یک نشانگر زیستی غیرتهاجمی و کمهزینه در اختیار میگذارد که میتواند افراد را از وضعیت سلامتشان آگاه کند.»
او افزود: «امیدواریم با ادامه این پژوهشها بفهمیم فیسایج چگونه میتواند اطلاعات پیش آگهی دهندهای هم برای بیماران مبتلا به دیگر بیماریهای مزمن و هم برای افراد سالم فراهم کند.»
اعضای این تیم همچنین یک درگاه اینترنتی (منبع به زبان انگلیسی) راه اندازی کرده اند که برای عموم باز است و هر کس میتواند با بارگذاری عکس چهره خود، سن فیسایج شخصی اش را دریافت کند و در عین حال به ادامه این پژوهش کمک کند.