استرس در دوران بارداری به مغز در حال رشد کودک آسیب میزند. پژوهشگران معتقدند با تقویت مهارتهای سازگارانه در سالهای نخست زندگی میتوان این آسیب را تا حدی کاهش داد.
یک پژوهش تازه که در Developmental Neuroscience (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده، نشان میدهد آموزش مستقل بودن به کودکان و تشویق آنها به تعامل با محیط اطرافشان میتواند تاثیرات منفی استرس دوران بارداری را تعدیل کند یا کاهش دهد.
آگهی
آگهی
پژوهشگران مرکز تحصیلات تکمیلی و کالج کویینز در دانشگاه شهری نیویورک (CUNY) کودکانی را که در دوران جنینی در سال ۲۰۱۲ در معرض سوپرتوفان «سندی» قرار گرفته بودند، به عنوان الگویی از استرس پیش از تولد ناشی از یک بلای طبیعی بررسی کردند. در این مطالعه پایلوت کوچک، ۱۱ کودک با سابقه این مواجهه و ۲۳ کودک بدون آن شرکت داشتند.
پژوهشگران بین سنین ۲ تا ۶ سالگی، به طور منظم مهارتهای روزمره کودکان از جمله ارتباطگیری، مراقبت از خود و رفتار اجتماعی آنها را مشاهده و اندازهگیری کردند.
در ۸ سالگی، این گروه کوچک از کودکان تحت تصویربرداری مغزی قرار گرفتند و واکنشهایی مانند تشخیص حالات هیجانی چهره را آزمودند؛ کاری که نواحی مغزی درگیر در پردازش احساسات را فعال میکند.
نتایج الگوی روشنی را نشان داد.
«ظرفیت شگفتانگیز مغز برای تابآوری»
کودکانی که در دوران بارداری در معرض استرس قرار گرفته بودند، روندی هرچند خفیف به سمت رفتارهای سازگارانه کمتر و فعالیت مغزی پایینتر در نواحی مرتبط با هیجان نشان دادند.
اما این اثرات با مهارتهای سازگاری که آنها در سالهای نخست کودکی خود پرورش داده بودند ارتباط نزدیک داشت: کودکانی که در معرض استرس پیش از تولد قرار داشتند و در عین حال مهارتهای سازگاری را کسب کرده بودند، الگوی فعالیت مغزی مشابه کودکانی داشتند که در معرض این استرسها نبودند.
دوک شیرین، مدیر هسته تصویربرداری عصبی در مرکز علوم پیشرفته دانشگاه شهری نیویورک، گفت: «از دید تصویربرداری عصبی، این یافتهها ظرفیت شگفتانگیز مغز برای تابآوری را برجسته میکند.»
کودکانی که مهارتهای سازگاری پایینتری داشتند، کاهش فعالیت در نواحی کلیدی مغز مرتبط با هیجان از جمله دستگاه لیمبیک را نشان دادند؛ ناحیهای که در تنظیم احساسات، پردازش اطلاعات حسی و شکلگیری حافظه نقش مهمی دارد.
آموزش مهارتهای روزمره میتواند از سلامت مغز پشتیبانی کند
دوناتو دی اینجنییس، دانشجوی دکتری روانشناسی در مرکز تحصیلات تکمیلی CUNY، گفت: «این یافته نشان میدهد آنچه در سالهای اولیه رشد رخ میدهد، واقعا برای نحوه پاسخدهی بعدی مغز اهمیت دارد.»
به بیان دیگر، نتایج حاکی از آن است که مداخلات زودهنگام متمرکز بر آموزش مهارتهای روزمره میتواند از تابآوری مغز در کودکانی که پیش از تولد در معرض استرس قرار گرفتهاند پشتیبانی کند.
نویسندگان پژوهش تاکید میکنند این فقط شواهد اولیه از یک مطالعه کوچک است و برای تایید آن به تحقیقات بزرگتر نیاز است.
یوکو نومورا، پژوهشگر اصلی، گفت: «با افزایش فراوانی بلایای طبیعی در اثر تغییرات اقلیمی، احتمال دارد زنان باردار بیشتری استرس قابل توجهی را تجربه کنند.» او افزود: «این یافتهها از تمرکز مداخلات زودهنگام بر تقویت مهارتهای سازگاری در کودکان حمایت میکند؛ نه فقط برای بهبود رفتار، بلکه به عنوان راهی احتمالی برای محافظت از سلامت مغز.»