پژوهش تازه نشان میدهد بازی تتریس میتواند یادهای مزاحم ناشی از تروما را کاهش دهد و علایم پس از شش ماه کمرنگتر شوند.
پژوهش تازهای نشان میدهد که اگر مغز با بازی تتریس سرگرم شود، خاطرات مزاحم دیگر مجالی برای نفوذ پیدا نمیکنند و در نتیجه شدت تروما کاهش مییابد.
آگهی
آگهی
این مطالعه که در نشریه لانست سایکیتری منتشر شده، بر درمان خاطرات مزاحم، واضح و ناخواسته ناشی از تروما تمرکز داشت که از علایم اصلی اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) به شمار میروند.
این روش درمانی با عنوان «مداخله تکلیف رقابتی تصویری» (ICTI) در دانشگاه اوپسالا در سوئد و با همکاری نهاد پژوهشی P1vital توسعه یافت و سپس با مشارکت دانشگاههای کمبریج و آکسفورد آزموده شد.
تروما یا آسیب روانی، مانند شاهد مرگ ناگهانی بودن یا تجربه یک رویداد خشونتبار، میتواند خاطرات مزاحمی ایجاد کند که روزها یا حتی سالها باقی میمانند و سلامت روان و جسم افراد را تحت تاثیر قرار میدهند.
این نوع خاطرات مزاحم که معمولا با نام «فلشبک» شناخته میشوند، یادآوریهای ناخواسته و تکرارشوندهای هستند که ناگهان در ذهن ظاهر میشوند، اغلب به شکل تصاویر دیداری از رویداد آسیبزا.
امیلی هولمز، استاد روانشناسی در دانشگاه اوپسالا و سرپرست این پژوهش، میگوید: «حتی یک خاطره مزاحم و گذرای مرتبط با تروما در گذشته میتواند با ربودن توجه، تاثیر عمیقی بر زندگی روزمره بگذارد و افراد را در برابر احساسات ناخواسته و مزاحم بیدفاع کند.»
او اضافه میکند که با تضعیف جنبه مزاحم این خاطرات حسی از طریق این مداخله دیداری کوتاه، افراد تصاویر تروما را به شکل فلشبک بسیار کمتر تجربه میکنند.
تیم پژوهشی بر کارکنان نظام سلامت تمرکز کرد که در دوران همهگیری کوویدـ۱۹ در محل کار خود رویدادهای آسیبزا را تجربه کرده بودند.
شرکتکنندگان به سه گروه تقسیم شدند: گروه اول از این مداخله ذهنی استفاده کرد، گروه دوم به موسیقی کلاسیک گوش داد و گروه سوم درمانهای معمول را دریافت کرد.
نتایج نشان داد که روش ICTI تعداد خاطرات مزاحم را به طور چشمگیری از میانگین ۱۴ مورد در هفته به یک مورد در هفته پس از چهار هفته کاهش داد؛ یعنی ۱۰ برابر کمتر از شرکتکنندگان در دو گروه دیگر.
شش ماه پس از پایان کارآزمایی، ۷۰ درصد افراد در گروه درمان جدید به طور کامل از شر خاطرات مزاحم رها شده بودند.
هولمز میافزاید: «این مداخله بر تصویرسازیهای ذهنی تمرکز دارد، نه بر کلمات، و به گونهای طراحی شده که تا حد امکان ملایم، کوتاه و عملی باشد تا در زندگی پرمشغله افراد جا بگیرد.»
این درمان چگونه عمل میکند؟
جزء اصلی این درمان بازی ویدیویی تتریس است؛ بازیای که در آن بازیکن باید قطعات با اندازههای مختلف را بچرخاند تا همه آنها را در یک شبکه در کنار هم جا دهد.
در نخستین گام مطالعه، از شرکتکنندگان خواسته شد به طور کوتاه خاطره آسیبزا را به یاد بیاورند، بدون آنکه لازم باشد آن را توضیح دهند یا وارد جزئیات شوند.
سپس به آنها آموزش داده شد از «چرخش ذهنی» استفاده کنند؛ مهارتی شناختی که با «چشم ذهن» سر و کار دارد. در مرحله بعد، در روش ICTI از شرکتکنندگان خواسته شد این مهارت را برای بازی کردن تتریس، اما با ریتمی کندتر، در جلساتی حدود ۲۰ دقیقهای به کار بگیرند.
در مجموع هدف این روش آن است که نواحی دیداری ـ فضایی مغز را مشغول کند تا با فلشبکهای دیداری وارد رقابت شود و از شفافیت، بار هیجانی و تعداد بروز آنها بکاهد.
درمانی با فواید گسترده
پژوهشگران دریافتند این درمان نه فقط در کاهش تصاویر مزاحم، بلکه در بهبود کلی علایم اختلال استرس پس از سانحه نیز مفید است.
به گفته این مطالعه، وقتی خاطرات مزاحم کاهش یابد، به طور طبیعی باید بر سایر علایم PTSD نیز اثر مثبت بگذارد.
سطح اضطراب، افسردگی و کارکرد کلی شرکتکنندگان تا هفته چهارم بهبود یافت؛ مستقل از آنکه در آغاز مطالعه چه شدت از PTSD را تجربه میکردند.