خطر وقوع همزمان آتشسوزیهای جنگلی در حال افزایش است و همسایگانی که درگیر شعلههای خود هستند کمتر قادر به کمک خواهند بود.
مطالعهای تازه نشان میدهد شمار روزهایی که در آنها هوا گرم، خشک و همراه با باد است و شرایطی ایدهآل برای آغاز آتشسوزیهای شدید جنگلی فراهم میشود، طی ۴۵ سال گذشته در سراسر جهان تقریبا سه برابر شده است و این روند در قارههای آمریکا حتی پرشتابتر است.
آگهی
آگهی
پژوهشگران محاسبه کردهاند که بیش از نیمی از این افزایش ناشی از تغییرات اقلیمیِ حاصل از فعالیتهای انسانی است.
این بدان معنا است که با گرمتر شدن زمین، نقاط بیشتری در جهان به دلیل همزمان شدن هرچه بیشتر هوای مستعد آتشسوزی مستعد آن هستند که همزمان شعلهور شوند؛ یعنی در چندین نقطه، همزمان شرایط برای زبانه کشیدن آتش فراهم است.
به گفته نویسندگان این تحقیق که در شماره ۱۸ فوریه نشریه Science Advances منتشر شده، کشورها ممکن است منابع کافی برای خاموش کردن همه آتشهایی که شکل میگیرد نداشته باشند و کمکرسانی از سوی همسایگانی که خود درگیر مهار آتش هستند نیز چندان محتمل نخواهد بود.
افزایش خطر «گسترش همزمان آتشسوزیها» که مهار آنها دشوار است
بر اساس یافتههای این پژوهش، در سال ۱۹۷۹ و ۱۵ سال پس از آن، میانگین جهانی روزهای دارای هوای همزمانِ مستعد آتشسوزی که در آن شعلهها در چارچوب مناطق وسیع جهانی باقی میماندند، سالانه ۲۲ روز بود. در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ این رقم به بیش از ۶۰ روز در سال رسیده است.
جان آباتزوگلو، همنویسنده این مطالعه و دانشمند علوم آتش در دانشگاه کالیفرنیا در مرسد، میگوید: «این نوع تغییراتی که شاهدش هستیم احتمال وقوع آتشسوزیهایی را در بسیاری مناطق بالا میبرد که مهارشان بسیار دشوار خواهد بود.»
پژوهشگران خودِ آتشسوزیها را بررسی نکردهاند، بلکه بر شرایط جوی تمرکز کردهاند؛ یعنی هوای گرم همراه با بادهای شدید و خشکی هوا و سطح زمین.
کونگ ین، نویسنده اصلی مطالعه و پژوهشگر آتش در دانشگاه کالیفرنیا در مرسد، میگوید: «این وضعیت احتمال گسترش همزمان آتشسوزیها را افزایش میدهد اما هوا فقط یکی از ابعاد ماجرا است.» به گفته او دیگر عناصر اصلی آتشسوزی، اکسیژن، سوختی مانند درختان و بوتهزارها و منبع جرقه مانند صاعقه، آتشافروزی عمدی یا خطای انسانی است.
این مطالعه از نظر مایک فلنگن، دانشمند علوم آتش در دانشگاه تامپسون ریورز کانادا که در این پژوهش نقشی نداشته، اهمیت دارد زیرا هوای بهشدت مستعد آتشسوزی عامل اصلی، هرچند نه تنها عامل، در افزایش آثار آتشسوزیها در سراسر جهان است. او میگوید اهمیت دیگر این یافتهها در این است که مناطقی که پیشتر فصلهای آتشسوزیشان در زمانهای متفاوتی بود و میتوانستند منابع را با هم به اشتراک بگذارند، حالا دورههای آتشسوزیشان بر هم منطبق شده است.
آباتزوگلو میگوید: «آنجاست که همه چیز شروع به از هم پاشیدن میکند.»
انتشار گازهای سوختهای فسیلی به هوای مستعد آتشسوزی دامن میزند
ین میگوید بیش از ۶۰ درصد افزایش جهانی روزهای همزمانِ هوای مستعد آتشسوزی را میتوان به تغییرات اقلیمی ناشی از سوزاندن زغال سنگ، نفت و گاز طبیعی نسبت داد. او و همکارانش با استفاده از شبیهسازیهای رایانهای آنچه را در ۴۵ سال گذشته رخ داده با یک دنیای فرضی بدون افزایش گازهای گلخانهای ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی مقایسه کردند.
به گفته ین، در ایالات متحده پیوسته، میانگین سالانه روزهای همزمانِ هوای مستعد آتشسوزی از ۷٫۷ روز در فاصله ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۸ به ۳۸ روز در دهه گذشته رسیده است.
اما این رقم در مقایسه با نیمه جنوبی آمریکای جنوبی ناچیز است. در آن منطقه، میانگین سالانه روزهای همزمانِ هوای مستعد آتشسوزی از ۵٫۵ روز در فاصله ۱۹۷۹ تا ۱۹۸۸ به ۷۰٫۶ روز در دهه گذشته رسیده است و تنها در سال ۲۰۲۳، ۱۱۸ روز ثبت شده است.
ین میگوید از میان ۱۴ منطقه عمده جهان، تنها در جنوبشرق آسیا از این روزهای همزمانِ هوای مستعد آتشسوزی کاسته شده که احتمالا به دلیل مرطوبتر شدن هوا در این منطقه است.