به گزارش رویترز به نقل از سه منبع آگاه، بنابر گزارشهای اطلاعاتی اخیر آمریکا، ایران بعید است در آینده نزدیک از بستن تنگه هرمز دست بکشد، زیرا تسلط آن بر حیاتیترین گذرگاه نفتی جهان، تنها اهرم فشار واقعی تهران بر ایالات متحده است.
بنابر این ارزیابی اطلاعاتی، تهران ممکن است همچنان عبور و مرور در این تنگه را محدود نگه دارد تا با بالا نگه داشتن قیمت انرژی، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا را برای یافتن راهی سریع جهت خروج از جنگ تحت فشار بگذارد.
آگهی
آگهی
این گزارشها همچنین شواهدی تازه مبنی بر این است که جنگی که با هدف نابودی توان نظامی ایران آغاز شده، ممکن است با نمایش توانایی تهران در تهدید این آبراه کلیدی، در عمل به افزایش نفوذ منطقهای جمهوری اسلامی بینجامد.
دونالد ترامپ تلاش کرده است دشواری بازگشایی تنگه هرمز را کماهمیت جلوه دهد. او روز جمعه به صورت تلویحی گفت که میتواند به نیروهای آمریکایی دستور دهد این گذرگاه را باز کنند.
رئیسجمهوری آمریکا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «با کمی زمان بیشتر، میتوانیم بهراحتی تنگه هرمز را باز کنیم، نفت را بگیریم و ثروت هنگفتی به دست آوریم.»
اما تحلیلگران مدتهاست هشدار دادهاند که تلاش برای استفاده از نیروی نظامی علیه ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، میتواند پرهزینه باشد و آمریکا را به نبرد زمینی طولانیمدت بکشاند.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بینالمللی بحران گفت: «آمریکا در تلاش برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح کشتار جمعی، سلاح اخلال گسترده در اختیار ایران گذاشت.»
به گفته آقای واعظ، تهران بهخوبی میداند که تواناییاش برای تحت تاثیر قرار دادن بازارهای جهانی انرژی از طریق تسلط بر تنگه، «حتی از سلاح هستهای هم بسیار موثرتر» است.
موضع آقای ترامپ درباره احتمال دخالت آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز تغییر کرده است. او از یک سو، پایان فشار ایران بر این گذرگاه را به عنوان پیششرطی برای آتشبس اعلام کرده، اما از سوی دیگر از کشورهای خلیج فارسِ وابسته و همچنین متحدان ناتو خواسته است که خودشان برای بازگشایی آن پیشگام شوند.
یک مقام کاخ سفید گفت که آقای ترامپ «اطمینان دارد که تنگه خیلی زود باز خواهد شد» و صراحتا گفته است که پس از جنگ، به ایران نخواهد داد رفتوآمد در این آبراه را کنترل کند.
این مقام آمریکایی افزود که آقای ترامپ همچنین گفته است کشورهای دیگر «بسیار بیش از آمریکا در جلوگیری از این وضعیت ذینفع هستند.»
چرا ایران از کنترل تنگه هرمز دست نخواهد کشید؟
سپاه پاسداران از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در روز ۲۸ فوریه، با استفاده از تاکتیکهای متفاوت، از حمله به کشتیهای غیرنظامی و کارگذاری مین گرفته تا مطالبه عوارض عبور، عملا تنگه هرمز را مسدود کرده است. این امر قیمت جهانی نفت را به بالاترین سطح در چند سال اخیر رسانده و کشورهایی را که برای تهیه نفت و گاز به خلیج فارس وابستهاند، با کمبود سوخت مواجه کرده است.
افزایش هزینههای انرژی میتواند تورم را در آمریکا تشدید کند. این موضوع میتواند برای آقای ترامپ، در حالی که با نتایج ضعیف نظرسنجیها روبرو است و در حال آمادهسازی حزب جمهوریخواه برای انتخابات میاندورهای کنگره در ماه نوامبر است، به یک نقطهضعف سیاسی تبدیل شود.
به گفته سه منبع آگاه، گزارشهای اطلاعاتی اخیر هشدار میدهند که ایران بعید است به این زودیها از این اهرم فشار صرفنظر کند.
یکی از این منابع گفت: «کاملا محتمل است که حالا که ایران طعم قدرت و اهرم فشار خود بر تنگه هرمز را چشیده است، به این زودیها آن را رها نکند.»
خطرات عملیات نظامی
بسیاری از کارشناسان بر این باورند که انجام عملیات نظامی برای بازگشایی تنگه هرمز با خطرات قابلتوجهی همراه است.
به گفته کارشناسان، حتی اگر نیروهای آمریکایی سواحل جنوبی ایران و جزایر آن را تصرف کنند، سپاه پاسداران میتواند با شلیک پهپادها و موشکها از عمق خاک ایران به آنها حمله کند و همچنان کنترل آبراه را حفظ کند.
آقای واعظ گفت: «برای مختل کردن رفتوآمد و بازداشتن کشتیها از عبور، پرتاب تنها یک یا دو پهپاد کافی است.»
به گفته برخی کارشناسان، حتی پس از پایان جنگ نیز بعید است ایران از توانایی خود برای کنترل رفتوآمد در تنگه صرفنظر کند، زیرا به بازسازی نیاز خواهد داشت و دریافت عوارض از کشتیهای تجاری میتواند یکی از راههای تامین منابع مالی بازسازی باشد.
بیل برنز، مدیر پیشین آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا «سیا»، روز پنجشنبه گفت: «[تهران] به دنبال حفظ اهرم فشاری خواهد بود که با مختل کردن رفتوآمد در تنگه هرمز دوباره به دست آورده است.»
او گفت که ایران تلاش خواهد کرد از توانایی خود برای محدود کردن این آبراه استفاده کند تا در هر توافق صلحی با آمریکا، «بازدارندگی بلندمدت و تضمینهای امنیتی» به دست آورد و همچنین «برخی منافع مادی مستقیم» را مانند دریافت عوارض عبور برای تامین هزینههای بازسازی پس از جنگ کسب کند.
آقای برنز گفت: «این شرایط در حال حاضر مذاکرات را بسیار دشوار میکند.»