به گزارش والاستریت ژورنال به نقل از مقامات آمریکایی، ترامپ به دستیارانش گفته است که حتی اگر تنگه هرمز بسته بماند، حاضر است به کارزار نظامی آمریکا علیه ایران پایان دهد. چنین تصمیمی احتمالا کنترل تهران را بر این آبراه حیاتی تداوم میبخشد و عملیات پیچیده بازگشایی آن را به زمانی دیگر موکول میکند.
بنابر این گزارش به نقل از مقامات دولت آمریکا، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا و دستیارانش در روزهای اخیر به این جمعبندی رسیدهاند که عملیات برای بازگشایی تنگه هرمز درگیری با ایران را فراتر از جدول زمانی چهار تا شش هفتهای او خواهد برد. آقای ترامپ تصمیم گرفته است که آمریکا باید به اهداف اصلی خود، یعنی تضعیف نیروی دریایی و ذخایر موشکی ایران دست یابد و درحالی که از راه دیپلماتیک تهران را برای بازگشایی این تنگه تحت فشار میگذارد، درگیریهای فعلی را کاهش دهد. به گفته این مقامات، در صورت شکست این تلاشهای دیپلماتیک، ایالات متحده متحدان خود در اروپا و خلیج فارس را تحت فشار میگذارد تا رهبری تلاشها برای بازگشایی تنگه هرمز را بر عهده گیرند.
آگهی
آگهی
به گفته این مقامات، اگرچه گزینههای نظامی دیگری نیز برای آقای ترامپ وجود دارد، اما آنها فعلا در اولویت رئیسجمهوری آمریکا نیستند.
دونالد ترامپ طی ماه گذشته در چارچوب الگوی گستردهای مبنی بر اعلام اهداف و مقاصد متناقض برای جنگ، دیدگاههای مختلفی را در انظار عمومی درباره نحوه برخورد با مساله تنگه هرمز مطرح کرده است. او گاهی تهدید کرده است که اگر این آبراه تا تاریخ مشخصی بازگشایی نشود، زیرساختهای غیرنظامی انرژی ایران را بمباران خواهد کرد. در موارد دیگر، اهمیت تنگه برای آمریکا را کماهمیت جلوه داده و گفته است که دیگر کشورها باید مشکل بسته شدن آن را حل کنند.
هرچه این تنگه مدت بیشتری بسته بماند، بیشتر اقتصاد جهانی را آشفته خواهد کرد و قیمت بنزین را بالا خواهد برد. چندین کشور، از جمله متحدان آمریکا، از کاهش عرضه انرژی که پیشتر آزادانه از این گلوگاه عبور میکرد، متضرر شدهاند. همچنین صنایعی که به موادی مانند کود شیمایی یا هلیوم وابستهاند، با کمبود روبرو شدهاند.
به گفته تحلیلگران، بدون بازگشت سریع عبور و مرور امن از تنگه هرمز، تا زمانی که آمریکا و شرکایش با ایران به توافقی دست نیابند یا به زور به بحران پایان ندهند، تهران همچنان تهدیدی برای تجارت جهانی خواهد بود.
سوزان مالونی، کارشناس مسائل ایران و معاون موسسه «بروکینگز» در واشنگتن، پایان دادن به عملیات نظامی پیش از باز شدن تنگه را «باورنکردنی و غیرمسئولانه» دانست.
خانم مالونی گفت که آمریکا و اسرائیل این جنگ را با هم آغاز کردند و نمیتوانند از پیامدهای آن شانه خالی کنند.
او افزود: «بازارهای انرژی ذاتا جهانی هستند و هیچ راهی برای مصون نگه داشتن آمریکا از خسارت اقتصادی که هماکنون در حال وقوع است، وجود ندارد. اگر بسته ماندن تنگه هرمز ادامه پیدا کند، این خسارات بهصورت تصاعدی بدتر خواهند شد.»
تمایل آقای ترامپ به پایان سریع جنگ با دیگر اقداماتی که قصد انجام آنها را دارد در تضاد است. کشتی تهاجمی آبیخاکی «یواساس طرابلس» به همراه سیویکمین واحد اعزامی تفنگداران دریایی آخر این هفته وارد منطقه شد. همچنین به گزارش والاستریت ژورنال، آقای ترامپ دستور اعزام دو هزار نیروی لشکر ۸۲ هوابرد را به خاورمیانه صادر کرده و در حال بررسی اعزام ۱۰ هزار نیروی زمینی دیگر به منطقه است. در همین حال، او از جنگ با عنوان «یک گشتوگذار» یاد کرده است، اما همزمان، به گزارش این روزنامه آمریکایی، در حال بررسی ماموریتی پیچیده و پرخطر برای تصرف ذخایر اورانیوم جمهوری اسلامی ایران است.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید روز دوشنبه گفت که آمریکا «در جهت» بازگشت عملیات عادی در تنگه هرمز تلاش میکند، اما این موضوع را در میان اهداف اصلی نظامی، یعنی هدف قرار دادن نیروی دریایی ایران، موشکها، صنایع دفاعی و توانایی ساخت سلاح هستهای، قرار نداد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا روز دوشنبه در گفتگو با الجزیره گفت کارزار فعلی علیه ایران برای تکمیل اهداف نظامی آمریکا ظرف چند هفته پایان خواهد یافت.
آقای روبیو که همزمان مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ نیز هست، گفت: «بعد از آن با مساله تنگه هرمز مواجه خواهیم شد و این به تصمیم ایران بستگی خواهد داشت یا ائتلافی از کشورها از سراسر جهان و منطقه با مشارکت ایالات متحده تضمین خواهد کرد که تنگه به هر شکلی که شده باز بماند.»
به گزارش والاستریت ژورنال، دولت آقای ترامپ از همان روز نخست حملات به ایران، احتمال اقدام تهران برای بستن تنگه هرمز را در نظر داشت. اما زمانی که رژیم ایران در این تنگه مینگذاری کرد و تهدید کرد که نفتکشها را هدف قرار خواهد داد، تردد در این آبراه حیاتی تقریبا متوقف شد.
با افزایش فشار بر واشنگتن برای مدیریت این وضعیت، مقامهای ارشد آمریکایی بارها این مشکل را کماهمیت جلوه دادند. پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا روز ۱۳ مارس گفت که اقدامات ایران نشانه «استیصال محض» است و «مسالهای است که با آن سر و کار داریم، داشتهایم و جای نگرانی ندارد.»
رئیسجمهوری آمریکا برای دور زدن این مساله از شرکتهای کشتیرانی خواست ریسک عبور از این آبراه را بپذیرند. وقتی این کار نتیجه نداد، مستقیما به تهدید تهران روی آورد. دونالد ترامپ هفته گذشته اعطای اجازه عبور به برخی کشتیها از سوی رژیم ایران را نوعی امتیازدهی تعبیر کرد و به این ترتیب دور تازهای از دیپلماسی را که امیدوار است به جنگ پایان دهد، به جریان انداخت.
او با این حال روز دوشنبه در شبکه اجتماعی «تروتسوشال» نوشت: «آمریکا در حال مذاکرات جدی با حکومتی جدید و معقولتر است تا به عملیات نظامیمان در ایران پایان دهیم.»
رئیسجمهوری آمریکا افزود: «پیشرفت گستردهای حاصل شده است، اما اگر به هر دلیل، توافق در مدت کوتاهی حاصل نشود، که احتمالا خواهد شد، و اگر تنگه هرمز فورا برای تجارت باز نشود، ما «اقامت دلپذیر» خود در ایران را با انفجار و نابودی کامل نیروگاههای برق، چاههای نفت و جزیره خارک و احتمالا همه تاسیسات آبشیرینکن که تاکنون عمدا به آنها «دست نزدیم» به پایان خواهیم رساند.»
آقای ترامپ گفت: «این اقدام در پاسخ به بسیاری از سربازان ما و دیگرانی خواهد بود که ایران در طول «دوران ۴۷ ساله حکومت ترور» رژیم قبلی کشته و به قتل رسانده است.»
خانم لیویت گفت: «رئیسجمهور ترامپ بیوقفه به پیش خواهد رفت و انتظار دارد حکومت ایران با دولت به توافق برسد.»
مقامهای کنونی و پیشین میگویند باور دارند با کاهش تواناییهای نظامی رژیم ایران، توان آن برای کنترل گذرگاه نیز تضعیف خواهد شد.
ریچ گلدبرگ، مقام پیشین شورای امنیت ملی آقای ترامپ و عضو اندیشکده «بنیاد دفاع از دموکراسیها» گفت: «وقتی به آن اهداف راهبردی دست یافتید، این نتیجهگیری طبیعی است. آن وقت به دلیل این که اقدامات زیادی برای آسیب رساندن به توان تهدید خارجی آنها انجام دادهاید و منابع نظامیتان را به آنجا منتقل کردهاید، روی تنگه هرمز متمرکز میشوید.»
آقای ترامپ و تیم او به رغم تهدیدها برای بازگشایی تنگه هرمز، بارها گفتهاند که اهمیت این تنگه برای اروپا، کشورهای خاورمیانه و آسیا بسیار بیشتر از آمریکا است و اصرار دارند که برای نیازهای انرژیی آمریکا اهمیت حیاتی ندارد. دستیاران ارشد آقای ترامپ هفتههاست از متحدان و شرکا خواستهاند برای مذاکرات یا عملیات لازم جهت تضمین عبور یکپنجم نفت و گاز جهان از این تنگه برنامهریزی کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا روز دوشنبه گفت که ایالات متحده یا یک گروه چندملیتی میتواند نفتکشها را اسکورت کند. با این حال، اظهارات او نشانهای از فوریت برای بازگشایی فوری تنگه نداشت.
آقای بسنت گفت: «بازار بهخوبی تامین شده و میبینیم که با توافقهای جداگانه کشورها با حکومت ایران، هر روز کشتیهای بیشتری از آن عبور میکنند. اما در گذر زمان، آمریکا دوباره کنترل تنگه هرمز را به دست خواهد گرفت و آزادی ناوبری چه از طریق اسکورت آمریکا و چه اسکورت چندملیتی برقرار خواهد شد.»
در ماه جاری، نزدیک به ۴۰ کشور از جمله بریتانیا، فرانسه و کانادا متعهد شدند که «آمادگی خود را برای مشارکت در تلاشهای مناسب جهت تضمین عبور امن از تنگه» اعلام کنند.
طبق اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا، حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان از این تنگه منتقل میشود و در سال ۲۰۲۴، ۸۴ درصد نفت خام و ۸۳ درصد گاز طبیعی مایع که از این تنگه عبور کردهاند، راهی بازارهای آسیا بودهاند.
کنترل ایران بر تنگه باعث شد قیمت شاخص نفت آمریکا روز دوشنبه برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه برسد، و بنابر پیشبینی برخی تحلیلگران مالی، اگر جنگ موجب اختلال پایدار در این آبراه شود، این قیمت ممکن است تا ۲۰۰ دلار در هر بشکه هم جهش کند.