پژوهشگران هشدار میدهند که با وجود فاصله زیاد از تمدن، آب شدن یخهای جنوبگان پیامدهای فاجعه بار خود را در سراسر جهان به شدت گسترش خواهد داد.
دانشمندان بار دیگر نشان دادهاند که با ادامه گرم شدن سریع جنوبگان بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، میزان خطر تا چه حد بالاست.
آگهی
آگهی
یک پژوهش تازه که در نشریه Frontiers in Environmental Science منتشر شده، بدترین و بهترین سناریوهای گرمایش جهانی در شبهجزیره جنوبگان، شمالیترین بخش قاره اصلی، را مدلسازی کرده است.
پژوهشگران هشدار میدهند که آینده این قاره «به تصمیمهایی بستگی دارد که امروز میگیریم» و استدلال میکنند کاهش انتشار گازهای گلخانهای میتواند از مهمترین و زیانبارترین پیامدهای بحران اقلیمی جلوگیری کند.
پروفسور بثن دیویس از دانشگاه نیوکاسل، نویسنده اصلی این مطالعه، میگوید: «اگرچه جنوبگان بسیار دور است، تغییرات در اینجا از طریق تغییر سطح دریا، پیوندهای اقیانوسی و جوی و دگرگونی در گردش آنها بر بقیه جهان تاثیر خواهد گذاشت.»
او اضافه میکند: «تغییرات در جنوبگان در خود جنوبگان نمیماند.»
«بدترین سناریو» برای جنوبگان چیست؟
دانشمندان سناریوهایی را بررسی کردند که در آنها انتشار آینده در سطح پایین میماند (افزایش 1.8 درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیشاصنعتی تا سال 2100)، انتشار متوسط تا بالا (3.6 درجه) و انتشار بسیار بالا (4.4 درجه).
آنها هشت جنبه متفاوت از محیط شبهجزیره که از افزایش دما تاثیر میپذیرد بررسی کردند؛ از جمله اکوسیستمهای دریایی و خشکی، یخهای خشکی و دریایی، قفسههای یخی، اقیانوس منجمد جنوبی، جو و رویدادهای حدی مانند موجهای گرما.
در سناریوهای با انتشار بالاتر، پژوهشگران به این نتیجه رسیدند که اقیانوس منجمد جنوبی سریعتر گرم خواهد شد. آبهای گرمتر اقیانوسی یخها را هم در خشکی و هم در دریا فرسایش میدهد، خطر فروپاشی قفسههای یخی را افزایش میدهد و به افزایش سطح دریاها دامن میزند.
مدتهاست که افزایش سطح دریاها با تشدید سیلابهای ساحلی و شتاب گرفتن فرسایش خطوط ساحلی پیوند خورده است. به ازای هر سانتیمتر افزایش سطح دریا، حدود شش میلیون نفر در جهان در معرض خطر سیلاب ساحلی قرار میگیرند.
در سناریوی با بالاترین سطح انتشار، وسعت یخ دریایی ممکن است تا 20 درصد کاهش یابد. این وضعیت تاثیر بسیار بزرگی بر گونههایی خواهد داشت که به آن وابستهاند؛ از جمله کریلها که طعمه مهم نهنگها و پنگوئنها به شمار میروند.
گرمتر شدن بیشتر اقیانوس همچنین میتواند به اکوسیستمها فشار بیاورد و به بروز رویدادهای حدی جوی دامن بزند. چندین رویداد حدی در سالهای اخیر با سوزاندن سوختهای فسیلی مرتبط دانسته شدهاند؛ از جمله سیلابهای مرگبار والنسیا در سال 2024 و توفانهای موسمی سال گذشته در آسیا.
پژوهشگران اذعان میکنند که پیشبینی اینکه این تغییرات محیطی در کنار هم چگونه بر جانوران اثر میگذارد دشوار است، اما به احتمال زیاد بسیاری از گونهها برای گریز از دماهای بالاتر تلاش خواهند کرد به سمت جنوب جابهجا شوند.
در گزارش آمده است: «شکارچیان خونگرم شاید بتوانند خود را با تغییر دما وفق دهند، اما اگر طعمههایشان نتوانند، آنها از گرسنگی از بین خواهند رفت.»
تغییرات اقلیمی برای خودِ پژوهش در جنوبگان نیز خطر ایجاد میکند. آسیب به زیرساختها بر اثر بالا آمدن سطح دریا، رویدادهای حدی جوی و ذوب یخها جمعآوری دادههای لازم برای پیشبینی پیامدهای آینده افزایش دما را برای دانشمندان دشوارتر خواهد کرد.
پژوهش در جنوبگان در سالهای اخیر شدت گرفته است و دانشمندان حتی تلاش میکنند دیواری 150 متری بسازند تا از زیر آب رفتن یخچال «روز قیامت» جلوگیری کنند.
آیا کاهش انتشار میتواند جنوبگان را نجات دهد؟
دیویس میگوید: «در حال حاضر در مسیری قرار داریم که به آیندهای با انتشار متوسط تا نسبتا بالا منتهی میشود.»
او توضیح میدهد: «در سناریوی انتشار کمتر، هرچند روند کنونی از دست رفتن یخ و رویدادهای حدی ادامه مییابد، اما شدت آنها بسیار ملایمتر از سناریوی انتشار بالا خواهد بود.»
او میافزاید که در این حالت حجم یخهای دریایی زمستان تنها «اندکی کمتر» از امروز خواهد شد، به این معنا که افزایش سطح دریا به چند میلیمتر محدود میماند. بیشتر یخچالها نیز همچنان قابل شناسایی خواهند بود و قفسههای یخی نگهدارنده آنها حفظ میشود.
دیویس میگوید: «آنچه بیش از هر چیز در سناریوی انتشار بالاتر من را نگران میکند این است که این تغییرات تا چه حد میتواند دائمی باشد.»
او هشدار میدهد: «بازرشد دادن یخچالها و بازگرداندن حیات وحشی که به جنوبگان هویت میدهد بسیار دشوار خواهد بود. اگر اکنون دست به تغییر نزنیم، نوادگان ما باید با پیامدهای آن زندگی کنند.»