یک پژوهش مهم تایید کرده است که سیلاب ناگهانی سال ۲۰۲۴ در والنسیا که این شهر را ویران کرد بر اثر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان شدیدتر شده است.
تقریبا دو سال پس از یکی از بدترین سیلهای تاریخ خود، اسپانیا هنوز با تلاش بسیار میکوشد زخمهایش را التیام دهد و دقیقا بفهمد چه چیزی اشتباه پیش رفت.
آگهی
آگهی
در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۴، یک سامانه شدید دانا (Depresión Aislada en Niveles Altos) شهر والنسیا را درنوردید. این سامانه کمنظیر زمانی شکل میگیرد که تودهای از هوای سرد از جریان جتی قطبی جدا میشود و بر فراز مدیترانه گرم مستقر میشود.
این پدیده سیلابهای ناگهانی و ویرانگری بهراه انداخت که خیابانها را به رودخانههایی خروشان تبدیل کرد، زیرساختها را از کار انداخت، به خانهها آسیب زد و حتی باعث خروج یک قطار از ریل شد.
در جریان این بارش بیوقفه دستکم ۲۳۰ نفر جان خود را از دست دادند و کارشناسان میزان خسارت را ۲۹ میلیارد یورو برآورد میکنند. این فاجعه در حالی رخ داد که تلاشهای مقامات برای مدیریت بحران ناکام ماند و موجی از خشم سراسری در کشور برانگیخت.
چگونه تغییرات اقلیمی سیلهای والنسیا را تشدید کرد
اکنون یک پژوهش تازه که در نشریه علمی Nature Communications (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شده نشان میدهد تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی و سوزاندن سوختهای فسیلی، سیلهای والنسیا را شدیدتر کرده است.
پژوهشگران از مدلهای شبیهسازی برای مقایسه میزان و گستره بارش در جهان در حال گرمشدن با شرایط فرضی خنکتر استفاده کردند؛ حالتی که در آن فرض میشود فعالیتهای انسانی از زمان انقلاب صنعتی تاکنون سیاره را تا این حد گرم نکرده بود.
نتیجه این بود که در یک بازه ششساعته حساس، نرخ بارش ۲۱ درصد افزایش یافته، مساحت مناطقی که بیش از ۱۸۰ میلیمتر باران دریافت کردهاند ۵۶ درصد بیشتر شده و مجموع بارش در حوضه رودخانه خوکار نیز به دلیل افزایش دما ۱۹ درصد افزایش داشته است.
بهازای هر یک درجه سانتیگراد افزایش دمای هوا، جو میتواند حدود ۷ درصد رطوبت بیشتری در خود نگه دارد که این امر میتواند به بارشهای شدیدتر و سنگینتر منجر شود.
دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس شمالی هر دو در تابستان ۲۰۲۴، درست پیش از آنکه سامانه دانا به اسپانیا برسد، شاهد دماهای بیسابقه بودند. این وضعیت میزان بخار آب موجود در جو را افزایش داد و به شدت گرفتن این طوفان کمک کرد.
مارکوس دونات، پژوهشگر اقلیم که از نویسندگان این پژوهش نیست، میگوید: «گرچه هنوز روشن نیست که در اقلیمی گرمتر، بسامد رخداد چنین سامانههای جوی چگونه و تا چه حد تغییر میکند، اما مقایسه شبیهسازی همین طوفان در شرایط خنکتر و گرمتر امکان میدهد برآورد کنیم این طوفان پس از شکلگیری تا چه اندازه تشدید شده است.»
او اضافه میکند: «در مجموع، این مطالعه سهم بسیار مهمی در فهم فرایندهایی دارد که در اقلیمی گرمتر، دورههای بارش سنگین را تشدید میکند و آنها را از مرز یک رویداد شدید عادی فراتر برده و به مرحله فاجعه میرساند.»
سازگاری با تغییرات اقلیمی در اسپانیا
پژوهشگران میگویند این مطالعه بر «لزوم فوری» تسریع در تدوین و اجرای سیاستهای سازگاری با تغییرات اقلیمی تاکید میکند تا با تقویت تابآوری شهری، در برابر «تهدید فزاینده» سیلابها در منطقه مدیترانه غربی مقابله شود.
اسپانیا پیشتر اعلام کرده است که قصد دارد در ساختمانهای عمومی، شبکهای ملی از پناهگاههای اقلیمی ایجاد کند تا پیش از فرا رسیدن تابستان، مکانی برای پناه مردم در برابر موجهای شدید گرما فراهم شود.
تامین مالی این پناهگاهها بر عهده دولت خواهد بود و آنها در مناطقی ایجاد میشوند که دمای سوزان بیشترین اثر را بر کشور میگذارد، از جمله در کاتالونیا، کشور باسک و مورسیا.
دولت همچنین تایید کرده است که طرحهای پیشگیری از سیل در شهرهای کوچک را تامین مالی خواهد کرد و افزون بر آن، ۲۰ میلیون یورو دیگر برای برنامههای پیشگیری از آتشسوزی اختصاص داده است؛ اقداماتی که پس از آتشسوزیهای رکوردشکن سال گذشته و نابودی بخشهای گستردهای از جنگلها در دستور کار قرار گرفته است.