بوشبیبیها زمانی بسیار فراوان بودند اما اکنون تعدادشان کاهش یافته است و پژوهشگران میگویند دو اقدام مهم حفاظتی میتواند به احیای جمعیتشان کمک کند.
دانشمندان خواستار ساخت «پلهای تاجدرختی» شدهاند تا به احیای جمعیت بوشبیبیها پس از پیامدهای جنگلزدایی کمک کنند.
آگهی
آگهی
بوشبیبیها که با چشمان گرد و درشت و گوشهای نوکتیز شناخته میشوند، زمانی در سراسر افریقای جنوبی فراوان بودند و به خاطر یواشکی وارد شدن به شهرها برای دزدیدن غذای حیوانات خانگی از ظرفها و التماس برای گرفتن تهمانده غذا از گردشگران سافاری، شهرت بدی پیدا کرده بودند.
اما فرانک کوتزوزو و میشل ساثر، پژوهشگرانی که نخستین بار در سال ۲۰۱۲ برای یافتن این نخستی «غیرمعمول» به افریقای جنوبی سفر کردند، متوجه روند نگرانکنندهای شدهاند. آنها بارها با بوشبیبیهای مرده روبهرو شدند که یا در جادهها زیر گرفته شده بودند یا در حمله سگها کشته شده بودند.
چرا بوشبیبیها «تقریبا در معرض تهدید» شدهاند؟
در ژانویه ۲۰۲۶، موسسه حفاظت از حیاتوحش در معرض خطر (EWT) طبقهبندی بوشبیبیهای دمکلفت را از گونه «کمترین نگرانی» به «تقریبا در معرض تهدید» تغییر داد. هرچند این ردهبندی به شدت «در معرض خطر» نیست، پژوهشگران میگویند نشان میدهد جمعیتها احتمالا با سرعتی نگرانکننده در حال کاهش است.
کوتزوزو، دانشمند مرکز پژوهشی لاجوما در افریقای جنوبی، میگوید: «تهدیدهای انسانی همه جا و برای همه گونهها وجود دارد.»
او اضافه میکند: «اما توانستهایم نشان دهیم تهدیدهای انسانی علیه بوشبیبیها، از جمله جنگلزدایی و از دست رفتن زیستگاه، در حال افزایش است.»
بوشبیبیهای دمکلفت بیشتر عمر خود را روی درختان و با تغذیه از صمغ اقاقیا میگذرانند. اما با پاکسازی بخشهای وسیعی از جنگل برای کشاورزی و ساخت خانههای حومهای، بوشبیبیها ناچار میشوند برای پیدا کردن غذا وارد مناطق مسکونی شوند.
پژوهشگران با استفاده از تصاویر ماهوارهای محاسبه کردهاند که زیستگاههای این نخستیها هر دهه حدود ۳.۶ درصد کوچک میشود؛ رقمی که از میانگین کاهش مناطق طبیعی در این منطقه بیشتر است.
در یک نمونه، حدود ۲۰۰ کیلومتر شمال پرتوریا در افریقای جنوبی، به نظر میرسد پس از نصب سدی در بالادست که جنگل مورد علاقه این نخستیها را خشک کرد، بوشبیبیها تقریبا ناپدید شدهاند.
مطالعات پیشین همچنین نشان داده که تجارت غیرقانونی حیوانات خانگی، ترافیک جادهای و حمله سگها ممکن است بیش از آنچه کارشناسان ابتدا پیشبینی میکردند، از بوشبیبیها در افریقای جنوبی قربانی گرفته باشد.
آیا پلهای تاجدرختی میتوانند به بازگشت بوشبیبیها کمک کنند؟
کوتزوزو و ساثر اکنون از ساکنان محلی میخواهند برای جلوگیری از ورود بوشبیبیها به سکونتگاههای انسانی، به این نخستیها غذا ندهند و شبها غذای حیوانات خانگی را بیرون نگذارند؛ جاهایی که این جانوران در آنها آسیبپذیرتر هستند.
برای متوقف کردن تلفات جادهای، پژوهشگران اکنون خواستار ساخت «پلهای تاجدرختی» هستند. این گذرگاههای طنابی به بوشبیبیها اجازه میدهد بدون به خطر انداختن خود و احتمال برخورد با خودرو، از عرض جاده عبور کنند.
پلهای تاجدرختی در نقاط مختلف جهان، از جمله در اعماق جنگل آمازون، برای کمک به حفاظت از گونهها و محدود کردن تماس آنها با زیرساختهای انسانی مانند جادهها به کار گرفته شده است.
صندوق جهانی طبیعت (WWF) میگوید پلهای تاجدرختی «اقدام کاهشدهنده کلیدی» برای حیاتوحش، از جمله جانورانی مانند جوجهتیغیها، تنبلها و میمونها هستند که قلمروشان «به وسیله زیرساختهای خطی تکهتکه شده است».
این سازمان میگوید: «یک جاده تنها میتواند حیوانی را از پناهگاه، منابع تغذیه و جفتهای بالقوهاش جدا کند، زندگی روزمره او را مختل کرده و گونه را به زیرجمعیتهای جداگانه تقسیم کند؛ وضعیتی که میتواند تنوع ژنتیکی را کاهش دهد.»
با این حال، پژوهشگران یادآوری میکنند بودجه برای حفاظت آنقدر اندک است که حتی ساخت یک پل ساده تاجدرختی هم میتواند زمانبر باشد.
آنها اضافه میکنند: «هرچه درباره یک جانور بیشتر بیاموزیم، بهتر میتوانیم همان پول اندک را به شکلی واقعا موثر خرج کنیم.»
در نهایت، اگر جنگلزدایی متوقف نشود، بوشبیبی دمکلفت بیش از پیش به سمت خطر انقراض سوق پیدا میکند.