کارشناسان از سوپرمارکتهای اروپایی خواستهاند به سمت عرضه محصولات غذایی گیاهپایه حرکت کنند تا انتشار گازهای گلخانهای کاهش یابد و هزینهها پایین بیاید.
سوپرمارکتهای اروپایی میتوانند در کاهش یا تشدید تاثیرات اقلیمی سیستم غذایی نقش تعیینکنندهای داشته باشند اما کارشناسان هشدار میدهند تعداد کمی از این زنجیرهها در کاهش انتشارها جدیاند.
غذا و کشاورزی یکسوم انتشار جهانی گازهای گلخانهای را تشکیل میدهند و پس از سوزاندن سوختهای فسیلی در رتبه دوم قرار میگیرند. در واقع، یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ که در نشریه علمی نیچر منتشر شد نشان داد انتشار گازهای گلخانهای ناشی از شیوه تولید و مصرف غذا توسط انسانها میتواند تا سال ۲۱۰۰ نزدیک به ۱ درجه به گرمایش جو زمین بیفزاید.
شارلوت لینبانک، مدیر اندیشکده Questionmark میگوید: «سوپرمارکتها توان شکلدادن به یک سیستم غذایی سالمتر و سازگار با اقلیم را دارند.» او میافزاید: «با وجود چند پیشرو، این بخش هنوز فاصله زیادی با بهرهگیری کامل از اهرمهای خود دارد.»
سوپرمارکتها چگونه میتوانند اقلیمدوستتر شوند؟
Questionmark با همکاری WWF، ProVeg International و Madre Brava، ۲۷ سوپرمارکت را در سراسر اروپا مقایسه کرده است. این بررسی شش کشور عضو اتحادیه اروپا را در بر میگیرد (فرانسه، آلمان، هلند، لهستان، اسپانیا، سوئد) و همچنین سوئیس و بریتانیا.
پژوهشگران با استفاده از دو ارزیابی کلیدی یک «سوپرلیست» تهیه کردند: میزان انطباق برنامههای اقلیمی سوپرمارکتها با توافق پاریس که هدف آن محدودکردن افزایش دمای جهانی به ۱٫۵ درجه سانتیگراد بالاتر از سطوح پیشاصنعتی است، و تلاشهای آنها برای جهتدهی فروش پروتئین به سوی رژیمهای گیاهمحور.
هرچه یک سوپرمارکت شفافتر باشد و اهداف بیشتری تعیین کند، امتیاز بالاتری در شاخصها میگیرد. برای نمونه، اگر سوپرمارکتی اهداف بلندپروازانهای برای کاهش انتشار داشته باشد در شاخص برنامه اقلیمی امتیاز بالایی کسب میکند.
بههمین ترتیب، اگر سهم محصولات حیوانی و گیاهی را در حجم کل فروش خود گزارش کند، در شاخص گذار پروتئین امتیاز بالایی میگیرد.
گوشت، بهویژه گوشت گاو و گوسفند، اغلب از سوی دانشمندان بهعنوان یکی از بزرگترین عوامل آسیبهای محیطزیستی شناسایی میشود. بهگفته CO2 Everything، یک وعده ۱۰۰ گرمی گوشت گاو معادل ۷۸٫۷ کیلومتر رانندگی است و ۱۵٫۵ کیلوگرم معادل دیاکسیدکربن آزاد میکند.
بهترین سوپرمارکت اروپا از نظر پایداری
گزارش هشدار داد که انتشار بسیاری از سوپرمارکتها همچنان رو به افزایش است اما دو سوم زنجیرهها نقش خود را در گذار به رژیمهای گیاهمحور به رسمیت شناختهاند.
سوپرمارکتهای آلمان و هلند بهنظر میرسد پیشتاز گذار اروپا به سیستمهای غذایی پایدارند. رهبران این عرصه مانند Albert Heijn، Lidl (در چهار کشور)، Jumbo، REWE و Aldi Süd با متعادلکردن فروش پروتئین، قویترین تعهدات را برای کاهش انتشار نشان دادهاند.
تا امروز تنها پنج سوپرمارکت (ICA، Jumbo، Kaufland، Migros و REWE) توانستهاند از زمان آغاز گزارشدهی انتشار خود را کاهش دهند.
Lidl در هلند در جایگاه نخست قرار گرفت، سپس Lidl در لهستان و Albert Heijn در هلند. E.Leclerc در فرانسه بدترین عملکرد را داشت و پس از آن Coop در سوئد و Aldi Nord در آلمان قرار گرفتند. رتبهبندی کامل در ادامه آمده است:
- Lidl - هلند
- Lidl - لهستان
- Albert Heijn - هلند
- Jumbo - هلند
- Lidl - آلمان
- Lidl - اسپانیا
- Ewe - آلمان
- Aldi Süd - آلمان
- Denner - سوئیس
- Migros - سوئیس
- Tesco - بریتانیا
- Carrefour - فرانسه
- Carrefour - اسپانیا
- ICA - سوئد
- Kaufland - آلمان
- Edeka - آلمان
- Sainsbury’s - بریتانیا
- Coop Group - سوئیس
- Biedronka - لهستان
- Intermarché - فرانسه
- Willys/ Hemkōp - سوئد
- Asda - بریتانیا
- Dino - لهستان
- Mercadona - اسپانیا
- Aldi Nord - آلمان
- Coop - سوئد
- E.Leclerc - فرانسه
سوپرمارکتها و خالص صفر
دکتر جوآنا تروِرن از ProVeg International میگوید این گزارش نشان میدهد خردهفروشان پیشرو کمکم نقش خود را در امکان انتخاب «رژیمهای سالم و پایدارِ گیاهمحور» برای مصرفکنندگان به رسمیت میشناسند اما هشدار میدهد هنوز «راه زیادی» مانده تا خردهفروشان سراسر اروپا این چالش را بپذیرند.
او اضافه میکند: «بدون جاهطلبی و شفافیت سوپرمارکتها درباره رژیمهای گیاهمحور، قطعهای حیاتی از نقشهراه برای کاهش شدیدترین پیامدهای تغییرات اقلیمی غایب است.»
با توجه به اینکه خوراکیهای حیوانپایه بهطور میانگین ۵۰ درصدِ انتشارهای سوپرمارکتها را تشکیل میدهند، این فروشگاهها همچنین قادر نخواهند بود به اهداف خالص صفر خود دست پیدا کنند.
نیکو موزی از Madre Brava نیز همین دیدگاه را تکرار میکند و استدلال میکند سوپرمارکتها با فروش بیشتر محصولات گیاهی میتوانند نقشی مثبت در تحقق اهداف اقلیمی ایفا کنند.
او اضافه میکند: «با توجه به سلامت مشتریانشان، به سیاره و منافع تجاری خود نیز کمک میکنند، زیرا گیاهان بیشتر یعنی انتشار کمتر و هزینههای پایینتر.»