ترامپ میگوید با وجود افزایش درخواستها برای پایان دادن به سوختهای فسیلی، شرکتهای بزرگ آمریکایی را برای تعمیر زیرساخت نفتی ونزوئلا بهکار خواهد گرفت.
به دونالد ترامپ پس از بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهور، و تهدید به حملات نظامی بیشتر، درباره دستاندازی به ذخایر نفت ونزوئلاهشدار داده شده است.
پس از ادعای در اختیار گرفتن کنترل امر واقع بر کشور، آمریکا اعلام کرده که در صنعت نفت این کشور «بهشدت» درگیر خواهد بود؛ صنعتی که ترامپ آن را «کاملا شکستخورده» توصیف کرد. او دیروز یکشنبه ۴ ژانویه به خبرنگاران گفت: شرکتهای بزرگ نفتی آمریکا را اعزام میکند تا «میلیاردها دلار» برای تعمیر زیرساختهای نفت هزینه کنند و «برای کشور پول درآورند».
ترامپ قول داد اگر آمریکا «نیاز داشته باشد» موج دومی از حملات را آغاز کند، اما افزود با توجه به «موفقیت» دور نخست حملات شاید این کار لازم نباشد.
این اعلام با واکنش تند سازمانهای غیردولتی در سراسر جهان روبهرو شد. فعالان محیطزیست این اقدام را «بیپروا و خطرناک» خواندهاند. این موضوع بار دیگر خواستها برای گذار عادلانه از سوختهای فسیلی برای حفاظت از سیاره و حمایت از جوامع در حرکت به سوی انرژی پاک را پررنگتر کرده است.
چرا ونزوئلا اینهمه نفت دارد؟
ونزوئلا بزرگترین ذخایر اثباتشده نفت خام جهان را در اختیار دارد؛ حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه (Bbbl). این کشور از دولتهای بهاصطلاح نفتی مانند عربستان سعودی و ایران پیشی میگیرد که بهترتیب ۲۶۷٫۲ و ۲۰۸٫۶ Bbbl دارند.
با این حال، میزان نفتی که ونزوئلا واقعا تولید میکند در مقایسه ناچیز است و خروجی طی دو دهه گذشته بهدلیل تشدید کنترلها بر شرکت نفت دولتی پدوسا (PDVSA) از سوی دولت پیشین سقوط کرده است.
بخش بزرگی از نفت فوقسنگین ونزوئلا در کمربند اورینوکو قرار دارد، اما بهدلیل غلظت و ویسکوزیته بسیار بالا استخراج آن نسبت به نفت متعارف سختتر و پرهزینهتر است.
شرکتهای نفتی غربی مانند شورون هنوز در این کشور فعالاند، اما پس از گسترش تحریمهای آمریکا که صادرات نفت را هدف گرفت در مقیاسی بسیار کوچکتر. این تحریمها نخستینبار در سال ۲۰۱۵ در دوران دولت اوباما بهدلیل ادعاهای نقض حقوق بشر اعمال شد و ونزوئلا را از سرمایهگذاریهای حیاتی برای افزایش استخراج در صنعت سوختهای فسیلیاش محروم کرد.
اگر آمریکا صنعت نفت ونزوئلا را اصلاح کند چه میشود؟
تحلیلگران پیشبینی میکنند طرح ترامپ برای احیای زیرساختهای نفتی کشور میتواند تولید کنونی، حدود ۱٫۱ میلیون Bbbl، را دو یا سه برابر و به سطوح تاریخی برساند. با وجود سالها بیتوجهی، این امر میتواند نسبتا سریع رخ دهد.
فیل فلین از گروه پرایس فیوچرز میگوید اگر ونزوئلا به یک قدرت تولید نفت تبدیل شود، قیمتهای پایین نفت میتواند برای «بلندمدت» تثبیت شود و فشار بیشتری بر روسیه وارد آید، زیرا اروپا و دیگر نقاط جهان میتوانند گازوئیل و نفت سنگین مورد نیازشان را بیشتر از ونزوئلا تامین کنند و خرید از روسیه را متوقف کنند.
بهگزارش آسوشیتدپرس تغییر عمدهای در قیمت نفت انتظار نمیرفت، زیرا ونزوئلا عضو اوپک است و تولید آن از قبل در آنجا لحاظ شده است. همچنین در حال حاضر مازاد نفت در بازار جهانی وجود دارد.
با این حال، افزایش استخراج نفت در بحبوحه تشدید گرمایش جهانی باعث شده درخواستها برای کنار گذاشتن تدریجی استفاده از سوختهای فسیلی پررنگتر شود.
«گذار عادلانه از سوختهای فسیلی»
گرینپیس بینالملل میگوید: «از تازهترین اقدام غیرقانونی نظامی توسط رئیسجمهور دونالد ترامپ عمیقا نگران است.» این سازمان هشدار میدهد حقوق، امنیت و منافع مردم ونزوئلا باید در اولویت باشد.
مدز کریستنسن، مدیر اجرایی این سازمان، میگوید: «در دوره تشدید فروپاشی اقلیمی، چشم دوختن به ذخایر عظیم نفت ونزوئلا به این شکل هم بیپرواست و هم خطرناک.»
او افزود: «تنها مسیر امن پیشرو گذار عادلانه از سوختهای فسیلی است؛ مسیری که از سلامت حفاظت کند، اکوسیستمها را پاس بدارد و بهجای قربانی کردن جوامع برای سود کوتاهمدت از آنها حمایت کند.»
کریستنسن از جامعه جهانی خواست «همین حالا اقدام کند» و با پایبندی به حقوق بینالملل از آسیب بیشتر جلوگیری کند و افزود: «دولتها باید در برابر تلاشها برای بهرهبرداری از این بحران با هدف گسترش سوختهای فسیلی مقاومت کنند و بهجای آن حمایت مالی، حقوقی و سیاسی را برای گذاری عادلانه بسیج کنند که به مردم ونزوئلا خدمت کند نه به منافع نفتی.»
«جنگی فسیلی» علیه ونزوئلا
اویل چینج اینترنشنال نیز به خصومت ترامپ انتقاد کرد و گفت این رویکرد از یک «راهبرد تاریخی» پیروی میکند تا به شرکتهای استخراجمحور سود برساند.
الیزابت باست، مدیر اجرایی این سازمان، میگوید: «قدرتمندترین شرکتهای چندملیتی سوختهای فسیلی از این تهاجمها بهرهمند میشوند و شرکتهای نفت و گاز آمریکا آمادهاند از آشوب بهرهبرداری کنند و یکی از نفتخیزترین سرزمینهای جهان را بین خود تقسیم کنند.»
باست از آمریکا خواست آمریکای لاتین را «مستعمره منابع» تلقی نکند و استدلال کرد که مردم ونزوئلا باید آینده کشورشان را رقم بزنند نه مدیران نفتی.
«بزرگترین عامل» تغییرات اقلیمی
سوختهای فسیلی، یعنی زغالسنگ، نفت و گاز، بهمراتب بزرگترین عامل تغییرات اقلیمی جهانی هستند. بهگفته سازمان ملل، آنها حدود ۶۸ درصد از انتشار جهانی گازهای گلخانهای و نزدیک به ۹۰ درصد از کل انتشار دیاکسیدکربن را تشکیل میدهند.
وقتی گازهای گلخانهای وارد جو میشوند، گرمای خورشید را به دام میاندازند. دمای جهانی تا کنون حدود ۱٫۴ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیشاصنعتی افزایش یافته و مجموعهای از مشکلات مانند افزایش رخدادهای حدی آبوهوایی، اسیدیشدن اقیانوسها، از دست رفتن گونهها و ناامنی غذایی جهانی را بهدنبال داشته است.