شاهکارهای فراموش‌شده: کم‌قدرترین آلبوم‌های تاریخ کدام‌اند؟

هفته گذشته تیم فرهنگ یورونیوز از خواب بیدار شد و تصمیم گرفت جنجال به‌پا کند و با دست‌چین کردن آلبوم‌هایی که به‌نظرمان بیش‌ازحد بزرگ‌نمایی شده‌اند. خیلی‌ها با ما تماس گرفتند و بعضی از شما راضی نبودید؛ دست‌کم از زبان رنگارنگی که به کار رفت می‌شد این را فهمید.

آگهی

آگهی

این هفته برعکس عمل می‌کنیم و برای برقراری تعادل کیهانی، ده آلبومی را دست‌چین کرده‌ایم که فکر می‌کنیم کمتر از حقشان تحسین شده‌اند. اینها آثاری هستند که یا بی‌دلیل کوبیده شده‌اند، خیلی راحت از کنارشان گذشته‌ایم یا صرفاً فراموش شده‌اند. هرکدامشان که باشد، سزاوار محبت بیشتری هستند.

بدون معطلی، این جواهرهای نادیده‌گرفته‌شده را که باید در گوش‌ها و مجموعه‌تان باشند معرفی می‌کنیم.

Jeri Southern - You Better Go Now (1956)

You Better Go NowYou Better Go Now

تا به حال اسم جری ساودرن به گوشتان خورده؟ اگر نه، حق دارید. خود من هم تا وقتی که در یک فروشگاه صفحه، اجرای او را از دور شنیدم و هراسان سراغ اپ مورد اعتمادم Shazam رفتم، چیزی از او نمی‌دانستم. قطعه‌ای که شنیدم از آلبوم درخشانش در سال ۱۹۵۶ با عنوان 'You Better Go Now' بود. ساودرن در زمان خودش ناشناس نبود؛ گفته می‌شود فرانک سیناترا و مایلز دیویس از طرفداران پروپاقرصش بودند و او اولین نسخه آوازی 'When I Fall in Love' را هم ضبط کرده است. اما امروز نامش تا حد زیادی از گفت‌وگوها حذف شده. بخشی از دلیلش شاید اضطراب شدید اجرای زنده باشد که سرانجام باعث شد از صحنه فاصله بگیرد، در حالی که هم‌نسلانش مثل پگی لی، جولی لندن، الا فیتزجرالد و دوریس دی به نام‌های آشنا در هر خانه‌ای تبدیل شدند. کافی است این صفحه را پلی کنید؛ مستقیم وارد جهانی رویایی و با تنظیم‌های چشم‌نواز از عشق، اشتیاق و دل‌شکستگی می‌شوید؛ همه با صدای دلنشین و فروتنانه ساودرن روایت شده. پس... You Better Go Now و این جواهر فراموش‌شده را گوش کنید. TF

Labi Siffre – Crying Laughing Loving Lying (1972)

Crying Laughing Loving LyingCrying Laughing Loving Lying

اگر قرار باشد روی یک جزیره دورافتاده با یک گرامافون و فقط چند صفحه گیر بیافتم، سومین آلبوم استودیویی لابی سیفر حتماً جزو انتخاب‌هایم خواهد بود. این خواننده ـ ترانه‌سرای ـ شاعر ـ نویسنده انگلیسی با صدایی که می‌تواند فرشته‌ها را به گریه بیندازد، آلبومی ساخته که هم‌زمان هم روحیه‌بخش است، هم تلخ‌وشیرین و برای همه دوران‌ها شنیدنی. این آلبوم شما را به گریه، خنده و عشق سوق می‌دهد. در مورد دروغ گفتن، آن فقط وقتی پیش می‌آید که آلبوم را گوش کنید و در نهایت به این نتیجه نرسید که با اثری زیبا و متعالی طرف بوده‌اید که سال‌هاست کمتر از حقش ستایش شده است. این‌که سیفر چگونه آسیب‌پذیری عاطفی‌اش را به کار گرفته تا این ترانه‌های اعترافی و واقعاً تأثیرگذار را بسازد حیرت‌انگیز است، و هر ترک تأثیری عمیق‌تر از قبلی می‌گذارد. خوشبختانه سیفر در سال‌های اخیر دوباره در فرهنگ پاپ احیا شده و نسل‌های تازه موسیقی باشکوهش را کشف می‌کنند. خیلی از قطعاتش به‌طور گسترده سمپل شده‌اند؛ شاید معروف‌ترین نمونه، استفاده کانیه وست از 'My Song' در قطعه 'I Wonder' باشد؛ ترانه‌های 'Crying Laughing Loving Lying' و 'Cannock Chase' هم به‌ترتیب در فیلم‌های The Holdovers و نامزد اسکار Sentimental Value استفاده شده‌اند؛ و ترانه 'Bless The Telephone' سال گذشته در تیک‌تاک وایرال شد. امیدواریم این نشانه‌ای باشد که این آلبوم کم‌کم از وضعیت کم‌قدر بیرون آمده و به جایگاه یک شاهکارِ «باید داشت» ارتقا پیدا می‌کند. سیفر ۸۰ ساله reportedly تا پایان ۲۰۲۶ آلبوم تازه‌ای منتشر می‌کند؛ اولین آلبومش در ۲۸ سال گذشته. گفتن ندارد که هیجان‌زده‌ام. DM

Bill Withers - +'Justments (1974)

+'Justments+'Justments

آلبوم '+'Justments' از بیل ویترز به‌شکلی شرم‌آور نادیده گرفته شده است. این آلبوم که در ۱۹۷۴ منتشر شد، سومین آلبوم استودیویی او بود، اما به‌طور عمده زیر سایه کارهای شناخته‌شده‌ترش مانده است. چیزهای زیادی برای دوست داشتن در این آلبوم وجود دارد. قطعات 'You' و 'The Same Love That Made Me Laugh' آشوب ناشی از ازدواج در حال فروپاشی ویترز را به سول خشمگین و سرشار از گروو تبدیل می‌کنند، در حالی که دو قطعه مینیمال‌تر 'Can We Pretend' و 'Make A Smile For Me' از حسرت‌بارترین ترانه‌هایی هستند که او ضبط کرده است. گفتن ندارد که صدایش در تمام طول آلبوم باشکوه است. ویترز قبل از این‌که به ستاره‌ای بزرگ تبدیل شود، زندگی پرپیچ‌وخمی پشت سر گذاشته بود؛ نه سال خدمت در نیروی دریایی، و کار به‌عنوان مونتاژکار مکانیکی در کارخانه‌های مختلف در سراسر کشور؛ و '+'Justments' انگار همه آن تجربه‌ها را در ده ترک خلاصه کرده است. این آلبوم شایسته عشق بسیار بیشتری از آن چیزی است که نصیبش شده. خلاصه بگویم: این یک شاهکار است. TF

Cocteau Twins & Harold Budd – The Moon And The Melodies (1986)

The Moon and the MelodiesThe Moon and the Melodies

تقریباً همه نام Cocteau Twins را شنیده‌ایم. این سه‌نفره اسکاتلندی به لطف گیتارهای درخشان، تولید مه‌آلود و صدای منحصربه‌فرد الیزابت فریزر، در تعریف ژانر دریم‌پاپ نقش اساسی داشتند و 'Heaven or Las Vegas' به محبوب‌ترین اثرشان نزد منتقدان تبدیل شد. اما وقتی آن‌ها را با آهنگ‌ساز پیشرو موسیقی امبینت، هارولد باد، همراه می‌کنید، حاصل کار به آلبوم 'The Moon and the Melodies' در سال ۱۹۸۶ می‌رسد؛ آلبومی که به‌نظر می‌رسد لابه‌لای درزهای تاریخ موسیقی گم شده است. این آلبوم چیزی به‌غایت ویژه در خود دارد و خودم مدام به آن برمی‌گردم. همان‌طور که عنوانش نشان می‌دهد، حال‌وهوایی رویایی، شبانه و آسمانی می‌سازد؛ تاریک، اما به‌طرز عجیبی آرام‌بخش. قطعات خیره‌کننده‌ای مثل 'Sea, Swallow Me' و 'She Will Destroy You' را دارید که همان صدای آشنای گروه را عرضه می‌کنند، در حالی که 'The Ghost Has No Home' و 'Bloody and Blunt' بیش‌تر به قلمرو امبینتِ باد نزدیک می‌شوند. و به‌نحوی هر دو سبک بی‌نقص با هم ترکیب می‌شوند. در همین حال، 'Why Do You Love Me' به‌نظر من از زیباترین اینسترومنتال‌های هانتیگی است که تاکنون ساخته شده. برای آلبومی تا این حد زیبا، 'The Moon and the Melodies' آن‌طور که دیگر آثارشان در کاتالوگ گروه سروصدا کرده‌اند، مورد توجه قرار نگرفته. و راستش، این بی‌انصافی محض است. TF

Fleetwood Mac – Tango In The Night (1987)

Tango in the NightTango in the Night

وقتی صحبت از فلیت‌وود مک می‌شود، معمولاً یا برای ستایش 'Rumours' به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین آلبوم‌های تمام دوران است (یا شاید هم نه، همان‌طور که همکار فرهیخته‌ام استدلال کرده) یا برای این‌که بگویند 'Tusk' یک شاهکار دیوانه‌وار است. بعد هم کسانی هستند که روند ضبط 'Rumours' را به‌عنوان نیروی انگیزشی به کار می‌گیرند، از این جنس که: «اگر فلیت‌وود مک توانست در یک دوره چندماهه سرشار از کوکایین، در حالی که همه‌شان داشتند از هم جدا می‌شدند، Rumours را بنویسد، پس من هم می‌توانم این هفته را دوام بیاورم». انصافاً شعار انگیزه‌بخش بدی هم نیست. با این‌همه، کمتر کسی از 'Tango In The Night'ِ نادیده‌گرفته‌شده حرف می‌زند؛ آخرین آلبوم گروه با ترکیب کلاسیک پنج‌نفره، پیش از آن‌که لیندسی باکینگهام تصمیم بگیرد راه خودش را برود... اما باید از آن یاد کنند، چون یک درخشش تمام‌عیار پاپ سینمایی دهه هشتادی است؛ با هیت پشت هیت پشت هیت – از 'Big Love' و 'Seven Wonders' گرفته تا 'Everywhere'، 'Little Lies' و 'Isn’t It Midnight'. البته آلبوم بیش از ۱۵ میلیون نسخه فروخت (دومین موفقیت تجاری بزرگ گروه)، اما زندگی زیر سایه 'Rumours' سخت است. گفته می‌شود 'Tango In The Night' حاصل ۱۸ ماه جان‌کندن در استودیو بوده و اعتیاد بدنام استیوی نیکس به کوکایین هم کمکی به اوضاع نکرد؛ اما به‌نظر من همه دردسرها ارزشش را داشت. شاید آلبوم انرژی خام راکِ کارهای قبلی را نداشته باشد و بی‌تعارف گاهی کمی چیپ و لوس شود... اما چه لوسِ باشکوهی. وقت آن رسیده 'Rumours' را برای مدتی کنار بگذاریم و این آلبوم را آن 'Big Love'ی بدهیم که واقعاً حقش است. DM

AZ - Doe Or Die (1995)

Doe Or DieDoe Or Die

'Doe or Die' در ۱۹۹۵ منتشر شد؛ بیش از یک سال بعد از 'Illmatic'ِ نقطه‌عطفِ ناس؛ همان آلبومی که برای اولین بار AZ را با ورس فراموش‌نشدنی‌اش در 'Life's a Bitch' به گوش بیشتر شنونده‌ها رساند؛ شاید یکی از بهترین حضورهای مهمان در تاریخ رپ. رقابت سختی برای دنبال کردن بود، و انتشار 'The Infamous' از سوی Mobb Deep در همان سال هم کمکی به اوضاع نکرد. مقایسه اجتناب‌ناپذیر است. شاید 'Doe or Die' انسجام بی‌نقص یا تأثیر فرهنگی هم‌تراز 'Illmatic' را نداشته باشد، اما به‌عنوان تصویری از نیویورک خشن دهه ۹۰ کاملاً سرپا می‌ایستد. کم آلبوم هیپ‌هاپی پیدا می‌شود که بتواند به سه‌گانه‌ای بهتر از 'Gimme Yours'، 'Ho Happy Jackie' و 'Rather Unique' بنازد، و اجرای AZ در تمام ۴۵ دقیقه آلبوم به شکلی باورنکردنی نرم و روان است. بیش از حد معمول، از 'Doe or Die' فقط به‌عنوان «آلبوم آن پسری که در Illmatic بود» یاد می‌شود. این آلبوم سزاوار ستایش بسیار بیشتری است. TF

Beck – Midnite Vultures (1999)

Midnite VulturesMidnite Vultures

از هر طرفدار بک بپرسید آلبوم‌های محبوبش چیست، احتمالاً نام‌هایی مثل 'Mellow Gold'، 'Odelay'، 'Sea Change' و برنده گرمی آلبوم سال ۲۰۱۵، یعنی 'Morning Phase' را می‌شنوید. همه انتخاب‌های خوبی‌اند، اما 'Midnite Vultures' نادیده مانده است. این آلبوم ترکیبی نامتعارف، ابزورد، پرریتم، شهوانی و کاملاً مهمل از سینث فانک و آر اند بی است که تا بناگوش لبخند روی صورتتان می‌نشاند. قطعه آغازین 'Sexx Laws' با ترومپت‌هایش شما را در حال‌وهوای مناسب قرار می‌دهد؛ 'Nicotine & Gravy' ادای دینی به هر دوی این چیزهاست؛ 'Mixed Bizness' قرار است «تمام بی‌بوی‌ها را به فریاد بیندازد»؛ 'Real Get Paid' قطعه‌ای شهوانی است که انگار مخصوصِ هر پلی‌لیست ارجی عجیب‌وغریبِ محترم برای خودش ساخته شده؛ 'Peaches & Cream' هم ادای دینی کنایه‌آمیز به هر دو است؛ و 'Pressure Zone' قطعه‌ای پاپ ـ راک با لحنی شوخ‌طبعانه است که با افکت صوتی دلپذیر بیرون‌کشیدن چاقو / فیلم اسلشر شروع می‌شود. و چطور چنین آشفته‌بازارِ بازیگوشی را جمع می‌کنید؟ با یک قطعه سول شبه‌پرینسی به‌نام 'Debra'. خدایا، چه‌قدر این حماقتِ عجیبی را دوست دارم که آن‌قدرها که باید تحسین نشده است. DM

Coldplay – Parachutes (2000)

ParachutesParachutes

کلدپلی صدها میلیون صفحه فروخته، بنابراین این‌که آلبوم اولشان 'Parachutes' را «کم‌قدر» بنامیم کمی مضحک به‌نظر می‌رسد. اما به‌طرز عجیبی واقعیت دارد. ترک‌های هیتش 'Yellow' و 'Sparks' هنوز هم به‌طور گسترده محبوب‌اند (حق هم همین است)، اما اگر از کسی بخواهید قطعه دیگری از این آلبوم را نام ببرد، احتمالاً با نگاه خالی روبه‌رو می‌شوید. اگر دوباره سراغ آلبوم بروید، چیزهای زیادی برای لذت بردن خواهید یافت. 'Don’t Panic'، 'Spies'، 'Shiver' و 'High Speed' ترانه‌هایی زیبا و فروتنانه‌اند که چهره‌ای از کلدپلی نشان می‌دهند که انگار خیلی‌ها فراموشش کرده‌اند. این یک آلبوم اول فوق‌العاده محکم است؛ گرم، مالیخولیایی، رمانتیک و دل‌انگیز ساده. کریس مارتین در این‌جا در مشتاق‌ترین حالتش است. هیچ قطعه‌ای هم نیست که بشود ردش کرد. قبل از این‌که به گروهی تبدیل شوند که استادیوم‌ها را پر می‌کند و خیلی‌ها دوست دارند ازش متنفر باشند، فقط در ترانه‌نویسی واقعاً واقعاً خوب بودند. 'Parachutes' شاهد این ادعاست. TF

Massive Attack – 100th Window (2003)

100th Window100th Window

افسانه‌های تریپ‌هاپ بریستول از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸ دوره درخشانی را پشت سر گذاشتند؛ با 'Blue Lines'ِ نقطه‌عطف، 'Protection'ِ رویایی و شاهکار بی‌بدیلشان 'Mezzanine'. بعد نوبت '100th Window' رسید؛ آلبومی که در عمل به پروژه‌ای سولو از رابرت 3D دل نایا تبدیل شد. اندرو Mushroom وولز بعد از 'Mezzanine' گروه را ترک کرد و گرنت Daddy G مارشال هم ترجیح داد در تولید آلبوم نقشی نداشته باشد، و سکان کار فقط در دست 3D ماند. از نظر سبکی، آلبوم چهارم متفاوت بود؛ بدون استفاده از سمپلینگ و بدون آن ترکیب هیپ‌هاپ / جز ـ پرگ که در کارهای قبل دیده می‌شد. هورِیس اندیِ همیشگی هنوز در استودیو حاضر شد و سینید اوکانر مهمان هم در سه‌تا از نه ترک آلبوم آواز خواند. فارغ از این‌که رتبه‌بندی‌ها چه می‌گویند، حاصل کار اثری هول‌آور و پرلایه است که ناعادلانه به‌عنوان کاری درجه‌دو کنار گذاشته می‌شود. اجرای اوکانر خیره‌کننده است، به‌خصوص در ترانه اندوه‌بار 'What Your Soul Sings' و قطعه شاخص آلبوم 'Special Cases'، در حالی که اجرای هانتیگ 3D در ترک‌هایی مثل 'Future Proof' و 'Butterfly Caught' مو به تن سیخ می‌کند. شاید '100th Window' در کنار تحسین‌شده‌ترین کارهای گروه قرار نگیرد؛ اما بدون تردید کم‌قدرترین آلبوم آن‌هاست. DM

Tom Waits – Real Gone (2004)

Real GoneReal Gone

هرقدر هم که تام ویتس تا سال ۲۰۰۴ نابهنگام و خارج از زمان به‌نظر می‌رسید، هیچ‌چیز شنونده‌ها را برای این آماده نکرده بود که این هنرمند افسانه‌ای یک آلبوم الهام‌گرفته از هیپ‌هاپ منتشر کند. و حتی اگر این آلبوم در حد کارهایی چون 'Swordfishtrombones'ِ تغییر‌دهنده بازی، قله کارنامه‌اش 'Rain Dogs' یا شاهکار 'Mule Variations' نباشد، باز هم آلبومی است که باید بسیار بیشتر دوستش داشت. این آلبوم با گرووهای پرانرژی و استفاده از ترن‌تیبل به‌جای پیانوی همیشگی‌اش، و همچنین بیت‌باکس خود ویتس – که مجموعه‌ای تازه از تیک‌های صوتی و غرش‌ها را پذیرفته – تأثیرات نو را وارد کار او می‌کند، بدون این‌که طرفداران اصلی را پس بزند. نیمه اول این هیاهوی ۷۲ دقیقه‌ای بی‌نقص و سرشار از تصاویر است؛ و هرچند در نیمه دوم یکی دو افت دیده می‌شود، قطعه پایانی 'Day After Tomorrow' شگفت‌انگیز است و از سیاسی‌ترین ترانه‌های آشکارِ کارنامه او به‌شمار می‌رود. تا زمانی که 'Boots On The Ground' سر رسید، البته. 'Real Gone' هنگام انتشار عمدتاً از سوی منتقدان به‌عنوان آشفته‌بازاری پرسر و صدا کنار گذاشته شد، و آن‌ها اشتباه می‌کردند. این آلبومی خلاقانه، غافلگیرکننده و زنده است که مثل شراب خوب، هرچه زمان گذشته بهتر شده. بی‌احترامی به 'Bad As Me' (۲۰۱۱)، آخرین آلبوم استودیویی ویتس تا امروز، نیست؛ اما 'Real Gone' آخرین تلاش بزرگ این دادائیست موسیقایی است. امیدواریم آخرین تلاشش نباشد. ۱۵ سال گذشته، تام. و من واقعاً به یک دُز تازه احتیاج دارم. DM

همین است. هیچ‌کدامشان به گوشتان خورده بود؟ نظر شما را عوض کردیم؟ خوشحال می‌شویم با ما در تماس باشید. فقط اگر هنوز از فهرست آلبوم‌های بیش‌ازحد تحسین‌شده هفته گذشته دلخورید، زحمت ندهید. ایگلز هنوز هم گروه بدی است و آن آلبوم دفت پانک هم آن‌قدرها که در خاطرتان عالی است، نیست.