در آرشیو داروخانه قدیمی سان مارکو در فلورانس نسخه یک «الکسیر مقوی شرابی» کشف شدهاست که همان مواد «فرنچ واین کولا»، داروی پایه کوکاکولای امروزی را دارد.
در آرشیو داروخانه قدیمی سن مارکو در فلورانس، برگهای مربوط به میانه قرن نوزدهم پیدا شده که روی آن دستور تهیه «اکسیر شرابی نیروبخش» نوشته شده است؛ نوشیدنیای که گفته میشد توانایی کاهش خستگی جسمی و ذهنی و ضعف ناشی از سن یا کار زیاد را دارد.
آگهی
آگهی
کسی که این نسخه را پیدا کرده پدر مانوئل روسو، رئیس صومعه سن مارکو است.
پدر مانوئل روسو در گفتوگو با هفتهنامه Toscana Oggi میگوید: «وقتی آرشیو خودمان را بررسی میکردم، به آگهی قدیمی این اکسیر برخورد کردم. شروع کردم به مطالعه دقیقتر اسناد نگهداریشده در صومعه و کشف کردم که این یکی از پرطرفدارترین محصولات داروخانه راهبان بوده است».
ترکیب و تاریخچه این نسخه
آنچه بیشتر شگفتانگیز است ترکیب این تونیک است: سی گرم مغز دانه کولا و ده گرم برگ کوکای بولیویایی که در یک لیتر مخلوط الکلی دم میشد؛ همان ترکیبی که گفته میشود داروساز آمریکایی John Stith Pemberton در سال ۱۸۸۶ برای ساخت «French Wine Coca»، جد نوشیدنی مدرن کوکاکولا، از آن استفاده کرده است.
تنها تفاوت در حذف الکل بود و این حذف به خاطر جنبش منع مصرف الکل در آن سالها در آمریکا صورت گرفت؛ داروساز برای جبران آن از آب گازدار و شربت استفاده کرد.
پدر مانوئل روسو به Toscana Oggi توضیح میدهد که این نسخه به قرن هجدهم برمیگردد اما بیشترین رواج خود را در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم داشته است. به نوشته این هفتهنامه، در دورهای که فلورانس از ۱۸۶۵ تا ۱۸۷۱ پایتخت ایتالیا بود، پیش میآمد که کارمندان و کارگزاران در زمان استراحت خود به صومعه سن مارکو سر بزنند و این تونیک را جرعهجرعه بنوشند.
به گفته رئیس صومعه، این داستان که با برگه حاوی نسخه، چند برچسب اصلی و چند بطری خالی تأیید میشود، حکایت از سنت پیشرفته داروسازی راهبان دومینیکن دارد.
در مورد ارتباط میان ترکیب اکسیر فلورانسی و ترکیب داروی آمریکایی هیچ مدرکی وجود ندارد. تنها حدسها و همزمانیهایی باقی میماند که کنجکاوی درباره تاریخ یکی از مشهورترین نوشیدنیهای جهان را برمیانگیزد.
راز منشأ کوکاکولا
فلورانس تنها شهری نیست که نسخهای شبیه به نوشیدنی آمریکایی را در خود پنهان کرده است.
در Aielo de Malferit، روستای کوچکی در جامعه خودمختار والنسیا در اسپانیا، نیز در قرن نوزدهم شربتی بسیار مشابه تولید میشد که «Nuez de Cola Coca» نام داشت و هنوز هم تولید میشود.
در ابتدا نام این نوشیدنی «Anís Celestial» بود و در کارخانه نوشیدنی Aielo که در سال ۱۸۸۰ توسط سه دوست، باوتیستا آپاریسی، ریکاردو سانز و انریکه اورتیز، تأسیس شد، تولید میشد.
مالکان با نوشیدنیهای خود جوایز بسیاری بردند و در رویدادهای بینالمللی شرکت کردند؛ از جمله نمایشگاه جهانی پاریس در سال ۱۸۸۹ و مسابقه نوشیدنیها که در سال ۱۸۸۵ در فیلادلفیا برگزار شد؛ درست یک سال پیش از تولد رسمی کوکاکولا.
خوان خوان میکو، مالک فعلی کارخانه، به بیبیسی میگوید: «Aparici اغلب به ایالات متحده سفر میکرد تا بازارهای جدیدی باز کند. در آن سالها آفتی تاکستانهای ما را نابود کرد و او تاک مقاومتری، یعنی تاک آمریکایی، را آورد که هنوز هم از آن استفاده میکنیم. در عوض بطریهای Nuez de Cola Coca را برجا میگذاشت».
هیچ شاهد دیگری از ارتباط میان آپاریسی و آمریکا وجود ندارد. آنچه میدانیم این است که سال بعد داروساز جان استیت پمبرتون «French Wine Coca» را ساخت؛ نوشیدنیای که بعدها کوکاکولا نام گرفت و ابتدا در ایالات متحده و سپس در سراسر جهان موفقیتی خارقالعاده به دست آورد.
در همین فاصله، کارخانه نوشیدنی Aielo دست به دست گشت و پس از آن که در جنگ داخلی اسپانیا مصادره شد، در سال ۱۹۵۳ بار دیگر با این شرکت چندملیتی آمریکایی روبهرو شد. وقتی کوکاکولا وارد اسپانیا شد، متوجه وجود نوشیدنی مشابهی شد که جلوی گسترش آن را میگرفت و حق ثبت آن را خرید.
نوشیدنی Nuez de Cola Coca همچنان در نسخه الکلی خود تولید میشود و در Aielo de Malferit این تردید باقی است: اگر کوکاکولا در روستای کوچکی در استان والنسیا متولد شده باشد چه؟