به گفته قضات فرانسوی این پروازها ممکن است با هدف بازگرداندن میراث فرهنگی روسیه انجام شود در شرایطی که پس از یورش گسترده به اوکراین تنش میان مسکو و غرب تشدید شده است.
سرقت جواهرات موزه لوور با سرقت نسخه های ارزشمند آثار نویسندگان روس قرن نوزدهم از چند کتابخانه معتبر در پاریس و لیون چه وجه اشتراکی دارد؟ در هر دو پرونده، غنیمت هنوز پیدا نشده است. اما در مورد کتاب ها، دستگاه قضایی به تازگی رای خود را صادر کرده است.
آگهی
آگهی
یک دادگاه در پاریس شش شهروند گرجستانی را به دلیل سرقت نسخه های کلاسیک ادبیات روسیه به حبس هایی بین ۱۸ ماه زندان تعلیقی تا ۷ سال حبس تعزیری محکوم کرده است. در میان آثار به سرقت رفته، آثار الکساندر پوشکین از جمله نخستین چاپ نمایشنامه «بوریس گودونوف» (۱۸۲۵) و همچنین نوشته هایی از میخاییل لرمانتف و نیکلای گوگول دیده می شد؛ دادستان در کیفرخواست خود این ماجرا را یک «سرقت واقعی گنج» توصیف کرد و از یک عملیات «گسترده، سازمان یافته، برنامه ریزی شده و اجرا شده با دقت و بی رحمی» سخن گفت.
این پرونده بخشی از موج سرقت ها از کتابخانه ها در سراسر اروپا از زمان آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ است؛ سرقت هایی که به شبکه ای سازمان یافته و احتمالا مرتبط با مسکو نسبت داده می شود.
هر شش متهم، شامل پنج مرد و یک زن، در فاصله شب جمعه تا بامداد شنبه به اتهام عضویت در باند مجرمانه با هدف ارتکاب جرم مجرم شناخته شدند و برخی از آنها برای سرقت اموال فرهنگی در معرض دید عمومی نیز محکوم شدند.
بر اساس تحقیقات، این افراد به کتابخانه ها مراجعه می کردند، کتاب های نایاب را برای مطالعه درخواست می کردند، از آنها عکس می گرفتند و اندازه شان را ثبت می کردند و سپس در مراجعات بعدی نسخه های اصلی را با نسخه های بدل تقریبا غیرقابل تشخیص عوض می کردند. فقط در کتابخانه ملی فرانسه (بی ان اف) میزان خسارت حدود ۷۷۰ هزار یورو برآورد شده است.
دو نفر از این متهمان که پیش تر در گرجستان، کشور زادگاهشان که شهروندان خود را مسترد نمی کند، بازداشت شده اند، به صورت غیابی محاکمه شدند.
یک زوج که با حروف اختصاری میخیل ز و بکا ت معرفی شده اند، پیش از این در کشورهای حوزه بالتیک به خاطر پرونده های مشابه محکوم و زندانی شده بودند و برای محاکمه موقت به فرانسه تحویل داده شدند.
میخیل ز ۵۰ ساله سنگین ترین مجازات را گرفت و به ۷ سال زندان همراه با ممنوعیت دایمی ورود به خاک فرانسه پس از پایان حبس محکوم شد. او سال گذشته در لیتوانی نیز به دلیل سرقت سازمان یافته نشریات قرن نوزدهم به ارزش بیش از ۶۰۰ هزار یورو به ۳ سال و ۴ ماه حبس محکوم شده بود.
بکا ت ۴۹ ساله به ۴ سال زندان محکوم شد؛ حکمی که علاوه بر محکومیت قبلی او در استونی به ۳ سال و ۶ ماه حبس است.
آیا هدف بازگرداندن میراث فرهنگی روسیه است؟
این سرقت ها که آلمان، سوئیس و جمهوری چک را نیز در بر گرفته، به تشکیل یک تیم مشترک تحقیق تحت هدایت یوروپل و یوروجاست انجامید که در سال ۲۰۲۴ به چندین بازداشت منتهی شد.
در ژوئن ۲۰۲۴، خانه حراج روسی لیتفوند که در زمینه کتاب های قدیمی و کمیاب تخصص دارد، نسخه دوم شعر «اسیر قفقاز» اثر الکساندر پوشکین را در فهرست خود گنجاند؛ نسخه ای که با یکی از کتاب های سرقت شده از کتابخانه ملی فرانسه (بی ان اف) مطابقت داشت.
این خانه حراج به مقام های فرانسوی اعلام کرده است که اسنادی در اختیار دارد که نشان می دهد این کتاب را بین سال های ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۵ از مالک آن در روسیه خریداری کرده است.
به نظر قضات فرانسوی، این سرقت ها می تواند در چارچوب تلاشی برای بازگرداندن میراث فرهنگی روسیه تفسیر شود؛ تلاشی که در بستر تشدید تنش ها میان مسکو و اروپا پس از تهاجم به اوکراین صورت می گیرد.
الکساندر دو کون، وکیل کتابخانه ملی فرانسه (بی ان اف) که خبرگزاری فرانسه از او نقل قول کرده، گفته است این نهاد «هنوز امید خود را از دست نداده» تا این آثار را دوباره پیدا کند.
یورونیوز از کتابخانه ملی فرانسه درخواست کرده است درباره تدابیر امنیتی که پس از این رویدادها در بخش های مختلف خود اتخاذ یا تقویت کرده، توضیحاتی ارائه کند، اما تا زمان انتشار این گزارش پاسخی دریافت نشده است.