تیم ملی کره جنوبی جام جهانی ۲۰۲۶ را با پیروزی مقابل جمهوری چک آغاز کرد، اما فوتبال در این کشور چیزی فراتر از یک ورزش است.
از سون هیونگ مین، ستارهای با محبوبیتی نزدیک به آیدلهای کیپاپ، تا شعار «دِهان مین گوک» و فرهنگ غذایی زمان بازی؛ نگاهی به فوتبال در قلب موج کرهای:
آگهی
آگهی
تیم ملی کره جنوبی بامداد جمعه جام جهانی ۲۰۲۶ را با یک بازگشت تماشایی آغاز کرد. کرهایها که در دیدار مقابل جمهوری چک ابتدا از حریف عقب افتاده بودند، در نهایت با نتیجه ۲ بر ۱ پیروز شدند. هوانگ اینبئوم گل تساوی را به ثمر رساند و سپس پاس گل پیروزی را برای «اوه هیونگیو» ساخت تا کره جنوبی نخستین سه امتیاز خود را در گروه A به دست بیاورد.
برای فوتبالدوستان این تنها یک پیروزی در نخستین بازی جام جهانی بود. اما برای بسیاری از مخاطبانی که کره جنوبی را از دریچه کیپاپ، سریالهای تلویزیونی و موج فرهنگی «هالیو» میشناسند، این مسابقات فرصتی است برای آشنایی با یکی دیگر از جنبههای فرهنگ معاصر این کشور: فوتبال
دنیایی که در آن یک فوتبالیست میتواند به اندازه یک آیدل مشهور باشد، هواداران نام رسمی کشورشان را فریاد بزنند و سفارش مرغ سوخاری در شب مسابقات تیم ملی چند برابر شود.
تیمی که فقط «سون هیونگ مین» نیست
حتی کسانی که فوتبال را به طور جدی دنبال نمیکنند نیز احتمالا نام سون هیونگ مین را شنیدهاند؛ ستارهای که سالها در لیگ برتر انگلیس بازی کرده و امروز کاپیتان تیم ملی کره جنوبی است.
اما نسل فعلی فوتبال کره تنها به هیونگ مین خلاصه نمیشود.
هوانگ اینبئوم، هافبک خلاق تیم ملی، در بازی مقابل جمهوری چک هم گل زد و هم پاس گل داد و نقش مهمی در پیروزی تیمش داشت. لی کانگ این، ستاره جوان فوتبال کره، یکی از امیدهای اصلی این کشور برای سالهای آینده به شمار میرود. کیم مین جائه در خط دفاع یکی از شناختهشدهترین مدافعان آسیا است و اوه هیونگیو، مهاجم جوان تیم، با گل پیروزی مقابل جمهوری چک نام خود را در نخستین بازی کره در جام جهانی ثبت کرد.
کره جنوبی حالا یازدهمین حضور متوالی خود در جام جهانی را تجربه میکند؛ رکوردی که هیچ تیم آسیایی دیگری به آن نرسیده است.
اما این تنها رکورد مهم فوتبال کره نیست. کره جنوبی در جام جهانی ۲۰۰۲، که به طور مشترک با ژاپن میزبان آن بود، ابتدا ایتالیا را در مرحله یکهشتم نهایی و سپس اسپانیا را در یکچهارم نهایی حذف کرد و به نیمهنهایی رسید. این تیم در نهایت چهارم جهان شد؛ نتیجهای که همچنان بهترین عملکرد یک تیم آسیایی در تاریخ جام جهانی به شمار میرود.
وقتی فوتبالیستها به اندازه آیدلهای کیپاپ مشهور میشوند
در بسیاری از کشورها ستارههای موسیقی و ورزش در دو دنیای جداگانه زندگی میکنند، اما در کره جنوبی این مرز چندان پررنگ نیست.
در کشوری که میلیونها نفر اخبار BTS، Blackpink، IU یا ستارههای سریالهای محبوب را دنبال میکنند، سون هیونگ مین تنها یک فوتبالیست نیست. او یکی از معدود ورزشکارانی است که توانسته وارد همان دایره شهرتی شود که معمولا در اختیار ستارههای موسیقی، سینما و تلویزیون است.
در سالهای اخیر تصاویر او در کنار اعضای بیتیاس (BTS ) و دیگر چهرههای مشهور صنعت سرگرمی بارها در شبکههای اجتماعی کره دستبهدست شده است. حضورش در تبلیغات تلویزیونی، برنامههای سرگرمی و کمپینهای بزرگ تجاری باعث شده برای بسیاری از جوانان کره، سون بخشی از همان «موج کرهای» یا هالیو باشد که کیپاپ و سریالهای کرهای را به جهان صادر کرده است.
برای بسیاری از کرهایها، سون هیونگ مین فقط کاپیتان تیم ملی نیست؛ او یک سوپراستار ملی است. درست مانند جایگاهی که بعضی از آیدلهای مشهور در فرهنگ عامه کره دارند.
چرا هواداران فریاد نمیزنند «کره جنوبی»؟
اگر روزی بازی تیم ملی کره را تماشا کنید، خیلی زود متوجه نکتهای جالب خواهید شد.
هواداران در ورزشگاهها و خیابانها فریاد نمیزنند «کره جنوبی».
آنها با یک ریتم خاص تکرار میکنند:
دِهان! مین! گوک!
این نام رسمی جمهوری کره به زبان کرهای است و مشهورترین شعار ورزشی کشور محسوب میشود.
بسیاری از مخاطبان بینالمللی احتمالا این عبارت را پیشتر در برنامههای تلویزیونی، مسابقات ورزشی یا حتی برخی سریالهای کرهای شنیدهاند. برای کرهایها، «دِهان مین گوک» فقط نام کشور نیست؛ بخشی از هویت ملی است.
شیاطین سرخ؛ فندوم تیم ملی کره
اگر طرفدار کیپاپ باشید، با مفهوم فندوم آشنا هستید؛ گروهی از هواداران که رنگ، نماد و فرهنگ خاص خود را دارند.
تیم ملی کره جنوبی هم فندوم خودش را دارد؛ گروهی به نام «رد دویلز» یا شیاطین سرخ.
از جام جهانی ۲۰۰۲ به این سو، لباس قرمز به نماد هواداری فوتبال در کره تبدیل شده است. در روزهای مهم، خیابانهای سئول پر از جمعیتی میشود که لباس قرمز پوشیدهاند و مسابقه را روی نمایشگرهای بزرگ تماشا میکنند.
برای کسی که فندومهای کیپاپ را میشناسد، این صحنهها چندان ناآشنا نیست؛ فقط به جای لایتاستیک یا چراغ قوههای هواداری، هزاران نفر پرچم و پیراهن قرمز در دست دارند.
«چیمَک»؛ غذای رسمی شبهای فوتبال کره را در کشور خود پیدا کنید
اگر در سریالهای کرهای زیاد دیدهاید که شخصیتها وسط شب مرغ سوخاری سفارش میدهند، باید بدانید این فقط یک کلیشه تلویزیونی نیست.
در کره جنوبی ترکیبی وجود دارد به نام «چیمَک»؛ واژهای که از دو کلمه Chicken و Maekju (آبجو) ساخته شده و به معنای مرغ سوخاری و آبجو است.
برای بسیاری از کرهایها، فوتبال بدون چیمک کامل نمیشود.
آمارها هم این موضوع را تایید میکنند. در نخستین بازی کره جنوبی در جام جهانی ۲۰۱۸، میزان خرید از رستورانهای مرغ سوخاری بیش از ۱۳۳ درصد افزایش یافت. در جام جهانی ۲۰۲۲ نیز برخی از بزرگترین برندهای مرغ سوخاری کره رشد فروش بیش از ۲۰۰ درصدی را در روزهای بازی تیم ملی گزارش کردند.
اگر برای بسیاری از مردم جهان تماشای فوتبال با خوراکیها و غذاهای مخصوص شب مسابقه همراه است، برای کرهایها این نقش را چیمک ایفا میکند.
فوتبال در دنیای سریالهای کرهای
برای بسیاری از مخاطبان بینالمللی، آشنایی با فرهنگ فوتبال کره نه از طریق ورزشگاهها، بلکه از طریق سریالها اتفاق افتاده است.
«سقوط بر روی تو» (Crash Landing on You)
یکی از جالبترین ارجاعات فوتبالی در سریال محبوب «سقوط بر روی تو» با بازی هیون بین (Hyun Bin)، سون یه جین (Son Ye-jin)، در قسمتهای پایانی دیده میشود.
در یکی از صحنهها سربازان کره شمالی که به کره جنوبی آمدهاند، در یک رستوران همراه دیگر مشتریان مسابقه فوتبال را تماشا میکنند. نکته جالب اینجاست که با وجود دههها تنش سیاسی و نظامی میان دو کره، آنها نیز در لحظههای حساس بازی همراه جمعیت به تشویق تیم کره جنوبی میپردازند.
این صحنه فقط درباره فوتبال نیست. در واقع سازندگان سریال از فوتبال به عنوان زبانی مشترک میان مردمی استفاده میکنند که از نظر سیاسی از هم جدا شدهاند اما همچنان تاریخ، زبان و بخشی از هویت فرهنگی مشترکی دارند.
از طرف دیگر، همین صحنه تصویری واقعی از فرهنگ تماشای فوتبال در کره جنوبی را نیز نشان میدهد؛ جمع شدن مردم در رستورانها، سفارش غذا، هیجان جمعی و دنبال کردن مسابقات در کنار یکدیگر.
«جواب بده ۱۹۸۸» (Reply 1988)
اگر بخواهید ریشههای شور و هیجان جمعی کرهایها برای ورزش را پیدا کنید، سریال«جواب بده ۱۹۸۸» با بازی لی ههری (Lee Hye-ri)، پارک بوگوم (Park Bo-gum)، ریو جون یول (Ryu Jun-yeol)، یکی از بهترین پنجرهها به گذشته است.
هرچند داستان سالها پیش از جام جهانی ۲۰۰۲ روایت میشود، اما روحیه همبستگی محلهها، شادیها و هیجانهای مشترک ملی را به تصویر میکشد؛ همان روحیهای که بعدها در جام جهانی ۲۰۰۲ به اوج رسید.
نسلی که در «جواب بده ۱۹۸۸» میبینیم، همان نسلی است که چند سال بعد شاهد بزرگترین موفقیت تاریخ فوتبال کره جنوبی شد؛ زمانی که تیم ملی این کشور به نیمهنهایی جام جهانی رسید و در نهایت چهارم جهان شد؛ دستاوردی که هنوز هم بهترین نتیجه تاریخ یک تیم آسیایی در این رقابتها محسوب میشود.
برای بسیاری از کرهایها، خاطره جام جهانی ۲۰۰۲ هنوز بخشی از حافظه جمعی کشور است؛ همانطور که فضای نوستالژیک «جواب بده ۱۹۸۸» بخشی از حافظه فرهنگی نسلهای مختلف کره را زنده میکند.
«جواب بده ۱۹۹۴» (Reply 1994)
اگر «جواب بده ۱۹۸۸» (Reply 1988) با بازی لی ههری، پارک بوگوم و ریو جون یول تصویری از کره پیش از تبدیل شدن به قدرت فرهنگی امروز ارائه میدهد، «جواب بده ۱۹۹۴» (Reply 1994) با بازی گو آرا (Go Ara)، جونگ وو (Jung Woo) و یو یون سوک (Yoo Yeon-seok) به یکی از مهمترین لحظههای حافظه جمعی کرهایها نزدیکتر میشود؛ جام جهانی ۲۰۰۲.
هرچند داستان اصلی سریال در دهه ۱۹۹۰ روایت میشود، اما در بخشهای پایانی، حالوهوای کره در دوران جام جهانی ۲۰۰۲ نیز به تصویر کشیده میشود؛ زمانی که میلیونها نفر با لباسهای قرمز در خیابانها جمع شدند و موفقیت تاریخی تیم ملی را جشن گرفتند.
نسلی که در «جواب بده ۱۹۹۴» میبینیم، همان نسلی است که صعود تاریخی کره جنوبی به نیمهنهایی جام جهانی را تجربه کرد؛ موفقیتی که با پیروزی مقابل ایتالیا در مرحله یکهشتم نهایی و اسپانیا در یکچهارم نهایی رقم خورد و کره را به نخستین و تاکنون تنها تیم آسیایی تبدیل کرد که به جمع چهار تیم پایانی جام جهانی راه یافته است.
برای بسیاری از کرهایها، جام جهانی ۲۰۰۲ فقط یک تورنمنت فوتبال نبود؛ یک تجربه مشترک ملی بود. به همین دلیل «جواب بده ۱۹۹۴» برای بسیاری از مخاطبان کرهای فقط یک سریال نوستالژیک نیست، بلکه یادآور دورانی است که فوتبال به بخشی از هویت جمعی کشور تبدیل شد.
«پلیلیست بیمارستان» (Hospital Playlist)
این سریال پزشکی با بازی جو جونگ سوک (Jo Jung-suk)، یو یون سوک (Yoo Yeon-seok)، جون می دو (Jeon Mi-do) در ظاهر ارتباطی با فوتبال ندارد، اما بارها فرهنگ دورهمیهای کرهای را به تصویر میکشد.
دوستانی که کنار هم غذا میخورند، برای تماشای برنامهها جمع میشوند و اتفاقات مهم را به صورت گروهی دنبال میکنند؛ همان سبک زندگی اجتماعی که در زمان مسابقات جام جهانی هم در کره دیده میشود.
برای بسیاری از کرهایها، مسابقات تیم ملی فقط یک برنامه ورزشی نیست، بلکه یک رویداد اجتماعی است.
از «گلدن» تا جام جهانی
نفوذ فرهنگ کرهای در جام جهانی ۲۰۲۶ فقط به تیم ملی این کشور محدود نبود.
در مراسم افتتاحیه مسابقات در مکزیکوسیتی، ایجی (EJAE)، خواننده، ترانهسرا و تهیهکننده موسیقی اهل کره جنوبی، در کنار آندرهآ بوچلی (Andrea Bocelli)، تنور مشهور ایتالیایی، روی صحنه رفت و سرود رسمی جام جهانی ۲۰۲۶ را اجرا کرد.
شاید نام ایجی به اندازه اعضای BTS یا Blackpink برای مخاطبان بینالمللی آشنا نباشد، اما بسیاری از طرفداران موج کرهای احتمالاً صدای او را پیش از این شنیدهاند.
او یکی از صداهای اصلی انیمیشن موفق «شکارچیان شیاطین کیپاپ» (KPop Demon Hunters) است و بیش از همه با آهنگ «گلدن» (Golden) شناخته میشود؛ ترانهای که پس از انتشار فیلم به یکی از موفقترین و پربازدیدترین آثار موسیقی کرهای در سطح جهانی تبدیل شد.
حضور ایجی در افتتاحیه جام جهانی را میتوان نمادی از جایگاهی دانست که فرهنگ کره جنوبی در سالهای اخیر در جهان پیدا کرده است. دو دهه پیش، جام جهانی ۲۰۰۲ کره جنوبی را به عنوان یکی از داستانهای بزرگ تاریخ فوتبال به جهان معرفی کرد؛ امروز اما در کنار بازیکنان تیم ملی، خوانندگان و هنرمندان کرهای نیز روی بزرگترین صحنههای بینالمللی حضور دارند.
به بیان دیگر، اگر زمانی کره جنوبی با حذف ایتالیا و اسپانیا در جام جهانی ۲۰۰۲ خبرساز شد، امروز حضور یک خواننده کرهای در کنار آندرهآ بوچلی در مراسم افتتاحیه جام جهانی نشان میدهد که نفوذ این کشور دیگر تنها به فوتبال محدود نیست؛ از کیپاپ و کیدراما تا بزرگترین رویداد ورزشی جهان، ردپای هالیو را میتوان تقریبا همه جا دید.
از بیتیاس تا جام جهانی
برای میلیونها نفر در سراسر جهان، کره جنوبی با BTS، Blackpink، «بازی مرکب»، «سقوط بر روی تو» و «جواب بده ۱۹۸۸» شناخته میشود.
اما پشت این موج فرهنگی، یک فرهنگ فوتبالی پرشور هم وجود دارد؛ فرهنگی که در آن هواداران با فریاد «دِهان مین گوک» تیم ملی را تشویق میکنند، میلیونها نفر با لباس قرمز خیابانها را پر میکنند، فروش مرغ سوخاری در شبهای مسابقه چند برابر میشود و فوتبالیستی مانند سون هیونگ مین میتواند به اندازه یک آیدل کیپاپ محبوب باشد.
شاید به همین دلیل باشد که بسیاری از مخاطبان در سراسر جهان بیش از آنچه تصور میکنند با فرهنگ فوتبال کره جنوبی آشنا هستند. از دورهمیهای شبانه و چیمک گرفته تا فریادهای «دِهان مین گوک» و ستارههایی که محبوبیتشان چیزی کمتر از آیدلهای موسیقی نیست؛ همه اینها بخشی از همان فرهنگ معاصری هستند که کره جنوبی را به یکی از تاثیرگذارترین صادرکنندگان فرهنگ عامه در جهان تبدیل کرده است.