با وجود پیروزی در بازی نخست رولان گاروس، این لباس طلایی پولکدوزی شده نائومی اوساکا بود که توجهها را ربود و نظرها را دوپاره کرد؛ چرا تنیس هنوز با پوشش زنان ورزشکار درگیر است؟
دیروز در زمین سوزان لنگلن در رقابتهای رولان گاروس دو اتفاق رخ داد.
آگهی
آگهی
نائومی اوساکا ستاره ژاپنی تنیس و شماره یک سابق جهان، حریف آلمانیاش لائورا زیکهموند را با نتایج ۶ بر ۳ و ۷ بر ۶ (۳) شکست داد و کار خود را در رولان گاروس با نمایشی چشمگیر آغاز کرد.
اما آنچه بیشتر از همه توجهها را جلب کرد، سلیقه خاص اوساکا در مد بود.
این تنیسباز ۲۸ ساله و دارنده چهار عنوان گرنداسلم، با دامن مشکی رسمی و بالاتنه بدون آستین منجوقدوزیشده وارد زمین شد؛ لباسی که بعدا آن را درآورد تا پیراهن طلایی براق و پرزرقوبرق مخصوص بازی نمایان شود.
اوساکا بعد از مسابقه درباره لباسش گفت: «کاملا اوت کوتور است. برج ایفل را در شب، وقتی برق میزند، تصور کنید؛ کمی فکر میکنم شبیه همان به نظر میرسم.»
اوساکا توضیح داد که پیراهن مسابقه را شرکت نایکی طراحی کرده و لباس رویی کار خیاط سوئیسی، کوین ژرمانیه، است.
اوساکا گفت: «ورزشکاران هم بخشی از صنعت سرگرمی هستند. تنها زمانی که ممکن است احساس کنم یک سرگرمکنندهام، همان لحظه ورود به زمین در تورنمنتهای گرنداسلم است.»
او البته نگرانیهای دیگری هم داشت و گفت: «راستش کمی نگران شدم، چون وقتی آفتاب به لباس میخورد خیلی نور را منعکس میکرد. کمی ترسیدم داور مسابقه مجبورم کند زمین را ترک کنم. برای همین دو پیراهن معمولی نایکی هم به عنوان لباس ذخیره همراه داشتم.»
این نخستین بار نیست که اوساکا با ظاهری خیرهکننده در زمین تنیس ظاهر میشود. او سال گذشته در اوپن آمریکا با لباس قرمز و گلهای رز قرمز براق که به دماسبیاش زده بود، تماشاگران را شگفتزده کرد. اوایل امسال هم در اوپن استرالیا لباسی الهامگرفته از عروس دریایی پوشید که همراهش کلاه لبهگسترده بزرگ و تور بود.
با این حال، و به شکلی تاسفآور اما قابل پیشبینی، فضای مجازی درباره آخرین انتخاب پوشش اوساکا دو دسته شد.
عدهای حسابی او را تحسین کردند...
برخی دیگر گلایه میکردند که چطور یک زن جرات میکند مد سطحبالا را وارد لباس ورزشی خود کند.
هواداران محافظهکار مدعیاند این لباس بیاحترامی به خود تنیس و میراث آن است و دیگران هم راهی را میروند که میپرسند: «چطور جرات میکند لباسی پوشیدهتر نپوشد؟»
برای این که تریبونی به اظهارنظرهای جنسیتزده ندهیم، به همین یک نمونه بسنده میکنیم که ماجرا را خوب خلاصه میکند:
این واکنش تند بعد شخصی دیگری هم دارد که ماجرا را زشتتر میکند. اوساکا همواره با صراحت از اضطرابش در برابر رسانهها و مشکلات سلامت روان خود حرف زده است.
او شنبه گفت که از مد لذت میبرد، چون: «من خیلی حرف نمیزنم، پس میتوانم از طریق لباسهایم حرف بزنم.»
او افزود: «این یعنی میتوانم هرقدر که میخواهم در رنگها یا طرحها یا جنس پارچهها پرسر و صدا باشم... اما فکر میکنم همین بخش سرگرمکننده ماجراست. حس میکنم در تنیس کمی این را از دست دادهایم. میدانم بعضی بچهها یا آدمهایی هستند که شبیه مناند و امیدوارم نسبت به لباسهای من هم همین احساس را داشته باشند. بله، قبول دارم وقتی نوبت به سلیقه لباسیام میرسد کمی نمایشی هستم.»
با این همه، به نظر میرسد بخشی از دنیای تنیس هنوز نمیتواند خود را با زمانه هماهنگ کند و انتخابهای جسورانه را جشن بگیرد به ویژه وقتی پای کنترل بدن زنان و نقد پوشش ورزشکاران زن در زمین وسط میآید.
این داستان بارها تکرار شده است.
اگر لباس خیلی پرزرقوبرق یا مدروز باشد، ورزشکار متهم میشود که زمین را با کتواک اشتباه گرفته و ممکن است به خاطر «رفتار غیرورزشی» با اخطار انضباطی روبهرو شود. اگر لباس ورزشی زیادی چسبان باشد، او را بیش از حد تحریکآمیز و «فاقد نزاکت» میخوانند. و اگر لباس آن قدرها جذاب به نظر نرسد، میگویند برای احترام به ورزش و سنتهایش باید بیشتر تلاش کند. وضعیتی است که در هر سه حالت، بازنده خود ورزشکار است.
نمونه شاخصی از این ماجرا به سال ۱۹۸۵ برمیگردد؛ زمانی که «آن وایت» تنیسباز آمریکایی بعد از آن که دور نخست را با لباس سرهمی سفید آستینبلند و استرچ بازی کرد، از سوی سرداور ویمبلدون مجبور شد لباسی «مناسبتر» بپوشد. نمونه بعدی در اوپن آمریکا ۲۰۱۸ بود؛ جایی که سرنا ویلیامز پس از آن که کتسوتش در رولان گاروس ممنوع شد – لباسی که برای بهبود گردش خون و جلوگیری از لخته شدن خون پس از بارداری طراحی شده بود – یک دامن توتوی اختصاصی نایکی پوشید.
خوشبختانه پس از جنجال بر سر کتسوت سرنا، انجمن تنیس زنان (WTA) سرانجام اعلام کرد که آییننامه پوشش خود را «بهروز» کرده و با تصویب قانون جدیدی اجازه میدهد لگینگ و شورتهای فشاری تا میانه ران بدون نیاز به دامن پوشیده شوند.
با این حال، تاریخ مقررات پوشش زنان در تنیس همچنان ناامیدکننده، بحثبرانگیز و آغشته به تبعیض جنسیتی و در برخی موارد نژادپرستی است. و با وجود اقدامات امیدوارکننده در سالهای اخیر مانند نرمتر شدن مقررات سختگیرانه پوشش در ویمبلدون در سال ۲۰۲۳، لباسهای زمین تنیس هنوز هم واکنشهایی کهنه و عقبمانده برمیانگیزند.
انابل کرافت، شماره یک سابق تنیس بریتانیا، درباره لباس طلایی اوساکا گفت: «بسیاری از بازیکنان نمیتوانند از پس توقعی که با وارد شدن به زمین با لباسهای دستدوز و اختصاصی مثل لباس اوساکا ایجاد میشود برآیند.»
او در برنامه «بیبیسی رادیو ۵ اسپورتس اکسترا» گفت: «اگر با لباسی فوقالعاده عجیبوغریب به زمین بروید، باید در حد همان لباس ظاهر شوید، آن قدر اعتمادبهنفس داشته باشید که با آن بازی کنید و علاوه بر لباس، تنیس خوبی هم به تماشاگران نشان دهید. نائومی از پس این کار برمیآید؛ او واقعا عاشقش است و چیزی او را دستپاچه نمیکند.»
اما برای آن دسته که از این که زنی از طریق مد خودش را بیان کند و روایت زندگیاش را در عرصه جهانی در دست بگیرد دلآشوب میشوند، به نظر میرسد در بهترین حالت خود شما به «رفتار غیرورزشی» متهمید و در بدترین حالت به زنستیزی آشکار.
بگذارید اوساکا بدرخشد.