این آثار هنری در مرکز تمدن اسلامی به عنوان بخشی از تلاش های مداوم برای ردیابی و بازیابی اشیاء فرهنگی از طریق همکاری با موزه ها و بازار هنر نگهداری می شوند. این تحویل در جریان یک رویداد فرهنگی بین المللی به مناسبت برنامه سالگرد امیر تمور صورت گرفت.
نه اثر هنری متعلق به قرن دوم تا هفتم پس از کشف توسط پلیس متروپولیتن لندن به ازبکستان بازگردانده می شود.
آگهی
آگهی
این اقلام به طور غیرقانونی صادر شده و در نوامبر 2025 طی تحقیقاتی با نام «عملیات نابودی ذاتی» توقیف شدند.
اشیاء قبل از انتقال آنها در سفارت ازبکستان در لندن ارائه میشد. آنها شامل سرهای مجسمه ای ساخته شده از گچ و سراتا با قدمت به قرن های دوم تا پنجم، مرتبط با دوره کوشان و ترمز باستانی، از جمله مراکز هنری بودایی مانند کاراتپا، فایوزتپا، و دالورزینتپا است.
قطعاتی از نقاشی های دیواری از قرن هفتم تا هشتم نیز از جمله یافته ها هستند که برخی اعتقاد بر این است که برخی از آنها با سنت های هنری سغدی یا مدارس تاریخی قبلی در جنوب ازبکستان مرتبط هستند.
این تحقیق شامل همکاری بین مقامات پلیس و دانشمندان از سراسر اروپا بود. به گفته پلیس متروپولیتن، بازیابی بخشی از تلاش ها برای رسیدگی به قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی بود، موضوعی که همچنان شامل هماهنگی مرزی بین مجریان قانون و موسسات دانشگاهی است.
سالی شهسیوری، مدیر عامل بنیاد میراث اسلامی الفرقان در لندن، گفت که بازگشت آثار هنری اهمیت گستردهتری فراتر از خود اشیاء دارد.
او توضیح داد: «این به حافظه تاریخی مربوط است و ممکن است به عنوان پیامی برای بازگشت آثار باستانی بیشتر به کشور مبدا خود باشد.»
هدیه ای به جهان
این تحویل در جریان یک رویداد فرهنگی بین المللی در لندن صورت گرفت که مربوط به برنامه سالگرد ۶۹۰ سال از تولد امیر تمر (تامرلان) بود. این گردهمایی محققان، نهادهای فرهنگی و مقامات را با بحثهایی متمرکز بر همکاری بین المللی برای جلوگیری از قاچاق غیرقانونی و تقویت چارچوب های قانونی برای حفاظت از میراث فرهنگی متحد کرد.
کارآگاه سوفی هیز از پلیس متروپولیتن به مخاطبان گفت که این یافته ها نه تنها به ازبکستان بلکه برای جهان هدیه ای است. او گفت که کار کارآگاهی توسط دانشمندان داخلی و بین المللی و سازمان امنیت و همکاری اروپا (OSCE) با حمایت از WOSCU، انجمن جهانی مطالعه، حفظ و محبوبیت میراث فرهنگی ازبکستان کمک شده است.
کارآگاه سرپرست کری وود، رئیس جرایم اقتصادی پلیس متروپولیتن گفت: «ما کار را برای شناسایی ریشه های آنها آغاز کردیم و با سفارت ازبکستان تماس گرفتیم تا اهمیت فرهنگی آنها را درک کنیم.»
ثبت آثار هنری (Art Loss Register) که در ردیابی اموال فرهنگی به سرقت رفته و غیرقانونی صادر شده تخصص دارد، نیز در بازیابی نقش داشته است. نمایندگان گفتند که این روند پس از آن آغاز شد که یک فروشنده هنر نگرانی در مورد منشأ یکی از اقلام، یک سنوتاف دوره تیموریان، مطرح کرد.
جیمز رتکلیف، مشاور عمومی و مدیر بازگرداندن در این سازمان گفت: «در مواردی که منبع آن مشخص نیست، گاهی بازیگران مسئول در بازار ظاهر می شوند.» در این مورد، فروشنده می خواست که شیء به کشور مبدا بازگردانده شود و ما در تسهیل آن کمک کردیم.»
این آثار هنری اکنون به مرکز تمدن اسلامی منتقل می شود، یک موزه و مجتمع تحقیقاتی تازه افتتاح شده در پایتخت ازبک. به گفته این مرکز، اقلام به عنوان بخشی از مجموعه آن حفظ، مطالعه و نمایش داده می شوند.
فرداوس عبدالخلیکوف، مدیر این مرکز، گفت که بازگشت اشیاء فرهنگی از طریق تلاشهای هماهنگ با مشارکت بازیگران متعدد انجام می شود.
وی گفت: «از سال ۱۳۹۶ تعدادی از پروژه های بزرگ در این راستا اجرا شده است. «یکی از مهمترین آنها تأسیس مرکز تمدن اسلامی است. یک گروه اختصاصی وظیفه یافتن و بازگرداندن میراث فرهنگی که به خارج از کشور برده شده بود را برعهده گرفت و این کار همچنان ادامه دارد.
او افزود که لندن همچنان یک قطب کلیدی برای بازار هنر جهانی است و همکاری با گالری ها و موسسات آن را بسیار مهم می کند.
وی خاطرنشان کرد: «بازگشت این مصنوعات بی ارزش نه تنها پیروزی برای ازبکستان جدید است، بلکه گواهی بر قدرت همکاری بین المللی در حفظ میراث تاریخی کشور است.»
تلاش های مداوم برای بازیابی اموال فرهنگی
این پرونده نشان دهنده تلاش های مداوم برای شناسایی و بازیابی آثار باستانی است که از کشورهای مبدا خود خارج شده اند.
کارشناسان خاطرنشان می کنند که چنین مواردی اهمیت تحقیقات منشأ و همکاری بین المللی در مقابله با قاچاق غیرقانونی اموال فرهنگی را برجسته می کند.
اولیویا ویتینگ، سرپرست میراث فرهنگی در Art Loss Register گفت: «من فکر می کنم بدون درک میراث خود نمی توانید فرهنگ مدرن را به طور کامل توسعه دهید.» تلاش برای ردیابی و بازگرداندن اشیاء فرهنگی بخشی از ساخت این بنیاد است.»
نمایندگان مرکز تمدن اسلامی می گویند همکاری با موزه ها، گالری ها و خانه های مزایده برای ردیابی اقلام اضافی ادامه خواهد یافت.
این مرکز همچنین برنامه هایی را برای تعامل با بازارهای هنری بین المللی، از جمله شرکت در مزایده ها و مشارکت نهادی، به عنوان بخشی از تلاش برای یافتن و بازگرداندن اشیاء بیشتر مرتبط با میراث فرهنگی ازبکستان اعلام کرده است.
محققان درگیر در این فرآیند خاطرنشان می کنند که آثار باستانی بازیابی شده با دوره های مختلف تاریخی مرتبط هستند و به مطالعه تحورات فرهنگی در آسیای مرکزی طی چندین قرن کمک می کنند.