مساحت مناطق سوخته در اسپانیا در ۲۰۲۶ تقریبا نصف سال گذشته است و هزینه خاموش کردن آتش را بین ۱.۷ تا ۳.۳ میلیارد یورو برآورد میکنند؛ همراه با خسارت به گردشگری و کشاورزی. کارشناسان بر اهمیت پیشگیری تاکید دارند.
در حالی که صدها آتشنشان هنوز در مادرید، آبیلا و تولدو برای مقابله با بدترین آتشسوزی جنگلی ثبتشده در تاریخ اسپانیا مستقر هستند هنوز برای آنکه با دقت مشخص شود شعلهها امسال چه هزینهای بر خزانه کشور تحمیل خواهند کرد زود است. با این حال با توجه به آمار سال ۲۰۲۵ یک نکته روشن است: صورتحساب بسیار سنگین خواهد بود.
آگهی
آگهی
بر اساس گزارش (منبع به زبان اسپانیایی) «آتشسوزیهای بزرگ جنگلی» گرینپیس که با استفاده از دادههای انجمن ملی شرکتهای جنگلداری (آسمفو) تهیه شده برآورد میشود دولت اسپانیا سال گذشته بین ۳٬۵۴۸ و ۶٬۷۴۱ میلیون یورو برای اطفای حریقهایی هزینه کرده باشد که بنا بر آمار (منبع به زبان اسپانیایی) وزارت کشور نزدیک به ۳۵۴٬۷۹۳ هکتار از اراضی کشور را در قالب ۸٬۱۸۹ مورد حادثه سوزاندهاند.
این محاسبه بسته به این که هزینه تخمینی هر هکتار را بر اساس برآورد آژانس جنگلداری ناوارا، معادل ۱۰ هزار یورو، در نظر بگیریم یا رقمی را که آسمفو محاسبه کرده و آن را حدود ۱۹ هزار یورو برای هر هکتار میداند، متفاوت است. در هر حال این برآوردها فقط میانگین هزینه عملیات اطفای حریق را در بر میگیرد و بازسازی مناطق آسیبدیده را محسوب نمیکند.
با در نظر گرفتن این که طبق آخرین گزارش پیشرفت آماری (منبع به زبان اسپانیایی) وزارت انتقال بومشناختی، مساحت جنگلی آسیبدیده بر اثر آتشسوزیها در اسپانیا از ابتدای سال تاکنون به ۱۷۲٬۳۹۶ هکتار رسیده، یعنی تقریبا نیمی از کل سطحی که در سال ۲۰۲۵ در کشور سوخت، صورتحساب تا اینجای سال میتواند بین ۱٬۷۲۳ تا ۳٬۲۷۵ میلیون یورو باشد.
با این حال باید یادآور شد که این محاسبه فقط هزینه عملیات اطفا را شامل میشود. آنا بلن نوریه، رییس انجمن رسمی مهندسان فنی جنگلداری (COITF)، در گفتوگو با «اینفوبائه» گفته است: «بازسازی مناظری که شعلهها در آن تاختهاند معمولا از خود عملیات اطفا پرهزینهتر است».
به عنوان نمونه، پارلمان اروپا همین ماه کمک اضطراریای برای اسپانیا تصویب کرد (منبع به زبان اسپانیایی) به ارزش ۱۲۰٫۵۵ میلیون یورو برای جبران خسارتهای ناشی از خشکسالی، موجهای گرما و آتشسوزیهای جنگلی.
اهمیت پیشگیری
به برآورد آسمفو و بر پایه دادههای وزارت انتقال بومشناختی، بخش بزرگی از منابع عمومی اختصاصیافته به مبارزه با آتشسوزیها صرف عملیات اطفا میشود و سهم کمتری به اقدامات پیشگیرانه میرسد.
میگل آنخل دورالد، رییس آسمفو، در گفتوگو با شبکه «سر» توضیح داده است: «احتمالا با ارقامی بسیار مشابه سالهای گذشته روبهرو خواهیم بود؛ در مجموع حدود ۱٬۲۰۰ تا ۱٬۳۰۰ میلیون یورو که حدود ۴۰۰ میلیون یورو از آن صرف اطفا میشود.» به این معنا که حدود ۸۰۰ میلیون یورو به اقدامات پیشگیرانه اختصاص مییابد. شایان ذکر است که تنظیم این برآوردها بر پایه اطلاعات رسمیای است که نهادهای مختلف مسئول به وزارت انتقال بومشناختی ارائه میکنند، بنابراین فقط یک تخمین تقریبی است.
دورالد، که از «خسارتهای عظیم» ابراز تاسف میکند و تاکید دارد که «آتشسوزیهای جنگلی در زمستان خاموش میشوند»، بر اهمیت سرمایهگذاری بیشتر در پیشگیری پافشاری میکند. به گفته او، این کار به ازای هر یورویی که از ابتدا برای جلوگیری از شعلهور شدن آتش هزینه شود، حدود صد یورو از هزینه اطفا را کاهش میدهد.
او در ادامه گفته است: «تغییری که در سیمای سرزمین شاهد خواهیم بود، کیفیت و کمیت آب، تنوع زیستیای که از دست میدهیم، منابع چوب، قارچ و رزین، خاکی که آسیب دیده و بازتولید آن و بازگرداندنش به وضعیتی که بتواند بومسازگانی شبیه گذشته را تحمل کند... نسبت هزینهها یک به صد خواهد بود».
به گفته این کارشناس، با توجه به این که اراضی جنگلی در اسپانیا کمی بیش از نیمی از سطح کشور را تشکیل میدهند، باید سالانه حدود ۳٬۰۰۰ میلیون یورو سرمایهگذاری شود؛ «نه برای خرید هواپیما (...) بلکه برای مدیریت جنگل». او نتیجه میگیرد: «در آن صورت آغاز به مشاهده تغییرات معناداری میکنیم که بر روند آتشسوزیها تاثیر خواهد گذاشت».
گردشگری و کشاورزی، آسیبپذیرترین بخشها
آتشسوزیهای جنگلی فقط هزینه زیستمحیطی سنگینی بر جا نمیگذارند بلکه پیامدهای اقتصادی قابلتوجهی هم دارند. یک مطالعه (منبع به زبان اسپانیایی) در سال ۲۰۲۳ که در نشریه علمی «ژورنال اقتصاد و مدیریت محیط زیست» منتشر شد، نتیجهگیری میکند که در مناطق جنوب اروپا که گرفتار آتشسوزیهای بزرگ میشوند، رشد سالانه تولید ناخالص داخلی بین ۰٫۱۱ تا ۰٫۱۸ درصد کاهش مییابد. در وخیمترین سالها، افت تجمعی میتواند به بین ۳٫۳ تا ۴٫۸ درصد برسد.
این مطالعه همچنین به اثری مستقیم بر اشتغال مرتبط با گردشگری اشاره میکند. فعالیتهای مرتبط با حملونقل، اقامت و رستورانداری با کاهش ۰٫۰۹ تا ۰٫۱۵ درصدی در رشد سالانه خود روبهرو میشوند که معادل از دست رفتن برآوردی بین ۵٬۷۰۰ تا ۹٬۶۰۰ شغل در هر فصل در مجموع کشورهای جنوبی اروپا است.
از این رو عجیب نیست که وزارت کار بستهای از تدابیر فوقالعاده برای حمایت از کارگرانی تهیه کرده که به دلیل آتشسوزیهای جنگلی نمیتوانند سر کار حاضر شوند. طبق این طرح، دولت تمام و کمال هزینههای نیروی کار در آن دوره از جمله حقوق و حق بیمههای تامین اجتماعی را بر عهده میگیرد تا از سرریز شدن پیامدهای اقتصادی وضعیت اضطراری بر دوش کارکنان و شرکتها جلوگیری کند.
از سوی دیگر، بخش کشاورزی است که مستقیما از چنین فجایعی آسیب میبیند. روز دوشنبه همین هفته، وزیر کشور، فرناندو گرانده مارلاسکا، عملیات برداشت محصولی را که مستلزم استفاده از ماشینآلات سنگین است در منطقه خودمختار مادرید و استانهای آبیلا و تولدو تا پایان وضعیت اضطراری ناشی از آتشسوزیهای جنگلی متوقف کرد.
علاوه بر این، به دلیل شعلهها هزاران راس دام تلف شده یا در محاصره قرار گرفتهاند و در مرکز شبهجزیره ایبریا به آب و علوفه دسترسی ندارند. در همین راستا، دولت منطقهای مادرید تصویب کرده است به آن دسته از دامداریهایی که از آتشسوزی در کوهستانهای غربی این منطقه آسیب دیدهاند کمک مالی پرداخت کند.