برآوردهای صندوق بینالمللی پول حاکی از رشد چشمگیر تولید ناخالص داخلی سرانه در اروپا بر حسب یورو تا سال ۲۰۳۰ است، اما رتبهبندی بر پایه قدرت خرید چندان تغییر نمیکند.
تولید ناخالص داخلی (GDP) سرانه یکی از پرکاربردترین شاخصها برای مقایسه اقتصادهاست و در بخش بزرگی از اروپا روند آن رو به رشد است.
آگهی
آگهی
اما افزایش این شاخص لزوما به این معنا نیست که یک کشور از رقبای خود جلو افتاده است، چون با حرکت همزمان همه اقتصادها، رتبهبندی کشورها در جدول جابهجا میشود. جایگاه هر کشور در جدول اغلب تصویر گویاتری نسبت به رقم خام ارائه میکند.
کدام کشورهای اروپایی تا سال 2030 پیشتاز تولید ناخالص داخلی سرانه خواهند بود و آیا تغییرات قابل توجهی در راه است؟
یورونیوز بیزنس برآوردهای چشمانداز اقتصادی جهان صندوق بینالمللی پول برای سالهای 2025 و 2030 را بررسی کرده است؛ برآوردهایی که هم تولید ناخالص داخلی سرانه اسمی و هم برابری قدرت خرید (PPP) را که تفاوت قیمتها میان کشورها را لحاظ میکند، در بر میگیرد.
سبقت ایرلند از لوکزامبورگ در برابری قدرت خرید
در میان 41 کشور اروپایی شامل اعضای اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد عضویت، اعضای اتحادیه تجارت آزاد اروپا و بریتانیا، پیشبینی میشود ایرلند تا سال 2030 در جدول تولید ناخالص داخلی سرانه بر حسب برابری قدرت خرید در صدر قرار بگیرد و جای لوکزامبورگ را بگیرد؛ کشوری که در سال 2025 پیشتاز است.
این رقم درشت اما با یک ملاحظه مهم همراه است. تولید ناخالص داخلی ایرلند به خوبی به دلیل حضور بسیار پررنگ شرکتهای چندملیتی دچار انحراف شناخته میشود و آلن برت، مدیر موسسه تحقیقات اقتصادی و اجتماعی، معتقد است درآمد ناخالص ملی (GNI) معیار بسیار مناسبتری برای سنجش خروجی واقعی اقتصاد این کشور است.
بر اساس آمار درآمد ناخالص ملی بانک جهانی برای سال 2024، نام ایرلند اصلا در میان چهار کشور نخست دیده نمیشود.
پیشبینی میشود نروژ، سوئیس و دانمارک پنج کشور برتر را تکمیل کنند و جایگاهشان بین سالهای 2025 تا 2030 ثابت بماند.
در میان پنج اقتصاد بزرگ اروپا، آلمان با رتبه دوازدهم در جایگاه بالاتری قرار دارد و پس از آن فرانسه در رتبه پانزدهم و بریتانیا در رتبه شانزدهم قرار میگیرند. ایتالیا در جایگاه هجدهم است و اسپانیا با رتبه بیستودوم پایینترین جایگاه را در میان این پنج اقتصاد دارد.
کشورهای نامزد عضویت در قعر جدول با یک استثنا
نه پله انتهایی جدول عمدتا در اختیار کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپاست و اوکراین، کوزوو و مولداوی سه پله آخر را به خود اختصاص میدهند. ترکیه تنها استثنای این گروه است و پیشبینی میشود در سال 2030 در رتبه بیستونهم قرار بگیرد؛ بالاتر از سه عضو کامل اتحادیه اروپا یعنی بلغارستان، لتونی و یونان.
انتظار میرود 15 کشور بین سالهای 2025 تا 2030 جایگاه خود را حفظ کنند. سقوط یونان از رتبه بیستونهم به سیودوم تندترین افت است، در حالی که قبرس با جهش از رتبه شانزدهم به سیزدهم، بیشترین پیشرفت را دارد.
برای هیچ کشور دیگری جابهجایی بیش از سه پلهای در جدول پیشبینی نشده است.
فاصله میان رتبهبندی اسمی و بر اساس برابری قدرت خرید خود گویای نکته مهمی است. مالت، رومانی، لهستان و ترکیه در شاخص برابری قدرت خرید بهمراتب بالاتر از رتبه خود بر حسب یورو اسمی قرار میگیرند؛ موضوعی که نشان میدهد قدرت خرید واقعی در این کشورها بیش از آن چیزی است که ارقام اسمی القا میکند.
برعکس، در استونی، بریتانیا، ایسلند و لتونی رتبه بر اساس برابری قدرت خرید به شکل محسوسی پایینتر از جایگاه اسمی است.
در صدر جدول، این شکافها بسیار چشمگیر است. ایرلند و لوکزامبورگ با فاصلهای قابل توجه از سایر کشورها قرار دارند و پیشبینی میشود تولید ناخالص داخلی سرانه آنها به ترتیب به 182,000 دلار (حدود 168,000 یورو) و 167,000 دلار (حدود 154,000 یورو) بر حسب دلار بینالمللی برسد.
پس از آنها نروژ و سوئیس قرار دارند که انتظار میرود هر دو تا سال 2030 از 115,000 دلار (حدود 106,000 یورو) عبور کنند.
اگر ایرلند و لوکزامبورگ را کنار بگذاریم، شکافهای درون اتحادیه اروپا همچنان قابل توجه است. دانمارک با 100,000 دلار (حدود 92,000 یورو) در میان سایر اعضا پیشتاز است؛ رقمی که تقریبا دو برابر 54,000 دلار (حدود 50,000 یورو) یونان، یعنی کمترین میزان در میان اعضای اتحادیه، به شمار میرود.
در میان اقتصادهای بزرگ، آلمان با 86,000 دلار (حدود 79,000 یورو) بالاترین قدرت خرید را دارد و اسپانیا با 66,000 دلار (حدود 61,000 یورو) ضعیفترین است؛ فاصلهای در حدود 31 درصد.
خارج از اتحادیه اروپا وضعیت حتی چشمگیرتر است. تقریبا همه کشورهای نامزد عضویت با کمتر از 50,000 دلار (حدود 46,000 یورو) پیشبینی شدهاند و چند کشور بهمراتب پایینتر از این سطح قرار میگیرند و ارقام آنها کمتر از 30,000 دلار (حدود 28,000 یورو) است؛ حدودا معادل نصف سطح یونان. فاصله میان اتحادیه اروپا و کشورهایی که در صف پیوستن به آن هستند همچنان بسیار زیاد است.
شکاف بر حسب یورو عمیقتر میشود
بر اساس ارقام اسمی بر حسب یورو، دامنه اختلاف حتی گستردهتر است. برآوردهای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که تا سال 2030 تولید ناخالص داخلی سرانه در 41 کشور بررسیشده از 7,276 یورو در اوکراین تا 152,417 یورو در لوکزامبورگ در نوسان خواهد بود؛ شکافی که بهمراتب بزرگتر از چیزی است که مقایسه برابری قدرت خرید نشان میدهد. بلغارستان با 28,086 یورو پایینترین جایگاه را در میان اعضای اتحادیه اروپا دارد.
حتی اگر لوکزامبورگ و ایرلند با رقم 137,819 یورو کنار گذاشته شوند، دامنه اختلاف درون این بلوک همچنان قابل توجه است.
دانمارک در میان اعضای اتحادیه اروپا با 84,128 یورو سوم است و پس از آن هلند با 79,613 یورو، سوئد با 73,104 یورو و اتریش با 67,406 یورو قرار دارند.
آلمان با 65,924 یورو در رتبه دهم کلی جای میگیرد و تنها اقتصاد بزرگ اروپا است که در جمع ده کشور نخست قرار دارد. بریتانیا نیز با 64,360 یورو در جایگاه یازدهم، نزدیک به آلمان ایستاده است.
فراتر از اتحادیه اروپا، سوئیس با 127,846 یورو، ایسلند با 108,366 یورو و نروژ با 93,046 یورو همگی در میان پنج کشور نخست قرار دارند و در قله جدول بین لوکزامبورگ و ایرلند جای میگیرند.
الگوی کلی ثابت میماند: کشورهای شمال و غرب اروپا در بالای جدول متمرکز شدهاند، در حالی که اروپای شرقی بهویژه کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپا بسیار عقبتر حرکت میکنند.