کارشناسان میگویند سپاه پاسداران ایران از رمز ارزها برای دور زدن تحریمهای غرب و تامین مالی شبهنظامیان همپیمان استفاده میکند. بیش از ۱۰ میلیون دلار (۸.۷ میلیون یورو) رمزارز بین ۲۸ فوریه، یعنی نخستین روز حملات هوایی اسرائیل و آمریکا تا ۲ مارس، از پلتفرمهای مبادله ایرانی خارج شده است.
از زمان آغاز جنگ ایران و اسرائیل، جریان ورود رمزارز به این کشور به شدت افزایش یافته است.
آگهی
آگهی
کارشناسان میگویند از ارزهای دیجیتال برای دور زدن تحریمهای اعمالشده علیه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فراهم کردن یک مسیر نجات مالی برای شهروندانی استفاده میشود که زیر فشار تورم سرسامآور در هم شکستهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی در پی دههها تحریم بینالمللی که ایران را از نظام مالی جهان جدا کرده، این کشور مدتهاست از رمزارز به عنوان یک کانال جایگزین استفاده میکند، برای فروش نفت تحریمشده و تامین پنهانی مالی گروههای مسلح متحد خود، از جمله شبهنظامیان حوثی در یمن.
استفاده از رمزارزها در وضعیت بحرانی کنونی نیز تشدید شده است.
شرکت تحلیل داده Chainalysis میگوید در یک جابهجایی غیرمعمول بزرگ، بیش از ۱۰ میلیون دلار (۸.۷ میلیون یورو) رمزارز بین ۲۸ فوریه، یعنی نخستین روز حملات هوایی اسرائیل و آمریکا تا ۲ مارس، از پلتفرمهای مبادله ایرانی خارج شده است.
تا ۵ مارس، نزدیک به یکسوم این وجوه به صرافیهای خارجی منتقل شده بود.
کیتلین مارتین از این شرکت میگوید حجم بالای این مبالغ نشان میدهد پای «عوامل وابسته به حکومت» نیز در میان است، هرچند بخشی از این خروج سرمایه را میتوان با شتاب شهروندان برای حفظ پساندازهایشان توضیح داد.
به گفته کارشناسان، چنین اقداماتی احتمالا از بیم تحریمهای بیشتر یا حملات سایبری انجام میشود.
شرکت TRM Labs نیز اعلام کرده است که در ژوئن ۲۰۲۵ و در اوج درگیری قبلی میان ایران و اسرائیل، هکرهای منتسب به اسرائیل ۹۰ میلیون دلار (۷۸٫۱ میلیون یورو) از پلتفرم اصلی مبادله رمزارز نوبیتکس سرقت کردند.
ورود گسترده رمزارز به شبکه سپاه پاسداران
به گفته Chainalysis، چندین کیف پول دیجیتال که در جریان این جهش فعالیت رمزارزی بهکار رفتهاند به طور مستقیم به سپاه پاسداران مرتبط هستند.
کارشناسان رمزارز شرکت Elliptic نیز میگویند «حتی در جریان قطعیهای اینترنت، برخی خروجیها دیده میشود که نشان میدهد بعضی افراد حتی زمانی که وبسایت صرافی در دسترس نیست، به داراییهای رمزارزی آن دسترسی دارند».
کنترل دولت بر این حوزه بسیار گسترده است. به گفته Chainalysis سال گذشته بیش از ۳ میلیارد دلار (۲٫۶ میلیارد یورو) رمزارز به کیف پولهای مرتبط با سپاه واریز شده که بیش از نیمی از کل جریان رمزارزی کشور را تشکیل میدهد و سهم آن همچنان رو به افزایش است.
روزنامه فایننشیال تایمز اوایل امسال گزارش داد که ایران موشکهای بالستیک، پهپادها و دیگر سامانههای پیشرفته تسلیحاتی را با استفاده از رمزارز برای فروش عرضه کرده است.
کریگ تیم از سازمان مقابله با پولشویی ACAMS میگوید این داراییهای دیجیتال به شکلگیری نوعی «بانکداری در سایه» کمک میکنند.
او اضافه میکند که انتقال رمزارزها هم سریعتر از حواله بانکی است و هم ارزانتر، و به دلیل خلاهای مقرراتی در سطح جهان ردیابی آنها دشوار است.
کدام رمزارزها در ایران محبوبترند؟
سپاه پاسداران و بانک مرکزی ایران ترجیح میدهند از «استیبلکوینها» یا ارزهای دیجیتالی استفاده کنند که معمولا به دلار متصل هستند تا از نوسان شدید قیمت در امان بمانند.
اما شهروندان عادی به طور گسترده سراغ بیتکوین، پرطرفدارترین رمزارز جهان میروند؛ ارزی که میتوان آن را از پلتفرمها خارج و در کیف پولهای شخصی نگهداری کرد، جایی دور از دسترس نهادهای حکومتی.
قیمت بیتکوین اکنون بیش از ۶۸ هزار دلار است.
به گفته Chainalysis، این راهبرد پیش از آغاز جنگ و در جریان اعتراضهایی که در ایران به شدت سرکوب شد نیز به طور گسترده دیده میشد.
کیتلین مارتین، تحلیلگر میگوید در کشوری که تورم آن پیش از شروع درگیری هم به حدود ۵۰ درصد رسیده بود، رمزارزها در مواجهه با سقوط ارزش پول ملی نقش یک «طناب نجات» را برای مردم ایفا میکنند.