جنگ ایران قیمت انرژی و کود را بالا می برد، کمبود مواد غذایی در کشورهای فقیر را تهدید می کند، کشورهای شکننده را بی ثبات می کند و کنترل تورم را در بانک های مرکزی در سراسر جهان پیچیده می کند.
شوک های اقتصادی ناشی از جنگ ایران همچنان در سراسر جهان گسترش و تشدید می شود.
آگهی
آگهی
نقطه خفه تنگه هرمز است که یک پنجم نفت جهان از آن عبور می کند و از زمان آغاز حملاتی موشکی آمریکا و اسرائیل به ایران یازده روز پیش به طور موثری تعطیل شده است.
موریس اوستفلد، اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین المللی پول گفت: «برای مدت طولانی، سناریوی کابوسی که ایالات متحده را از بررسی حمله به ایران بازداشت کرد و آنها را وادار کرد تا از خنثی کردن اسرائیل خواست، این بود که ایرانیان تنگه هرمز را ببندند.»
او افزود: «اکنون ما در سناریوی کابوس هستیم.
با قطع مسیر حمل و نقل کلیدی، قیمت نفت از کمتر از 70 دلار در هر بشکه در ماه فوریه به اوج نزدیک به 120 دلار در اوایل دوشنبه رسیده است و در حال حاضر حدود 90 دلار معامله می شود.
افزایش قیمت نفت در نتیجه باعث افزایش قیمت بنزین نیز شده است.
طبق گزارش AAA، که سازمان پیشرو در امریکای شمالی است، میانگین قیمت بنزین ایالات متحده از کمتر از 3 دلار در هفته گذشته به 3.48 دلار در هر گالن رسیده است.
قیمت ها می توانند در آسیا و اروپا که وابسته تر از ایالات متحده به واردات نفت و گاز خاورمیانه هستند، حتی بیشتر احساس شود.
شوک عرضه نفت
کریستالینا جورجیوا، مدیر عامل صندوق بین المللی پول، گفت که هر 10 درصد افزایش قیمت نفت، به شرطی که در بیشتر سال ادامه داشته باشد، تورم جهانی را 0.4 درصد افزایش می دهد و تولید اقتصادی جهانی را تا 0.2 درصد کاهش می دهد.
سیمون جانسون اقتصاددان MIT و دریافت کننده جایزه نوبل اقتصاد سال 2024 اظهار داشت: «تنگه هرمز باید دوباره باز شود.»
روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از آنجا عبور میکند. او توضیح داد که هیچ ظرفیت اضافی در هیچ جای دنیا وجود ندارد که بتواند این شکاف را پر کند.
اقتصاد جهانی نشان داده است که می تواند ضربه ای از حمله روسیه به اوکراین چهار سال پیش و تعرفه های عظیم و ظاهراً غیرقابل پیش بینی رئیسجمهور ترامپ در سال 2025 جذب کند.
بسیاری از اقتصاددانان ابراز امیدواری می کنند که تجارت جهانی بتواند در آخرین بحران نیز غلبه کند.
اسوار پراساد، استاد سیاست تجاری دانشگاه کرنل، گفت: «اقتصاد جهانی توانسته است شوک های قابل توجهی مانند تعرفه های گسترده ایالات متحده را از بین ببرد، بنابراین جای خوش بینی وجود دارد که در برابر پیامدهای جنگ علیه ایران مقاوم خواهد بود.»
اندازه گیری اختلال در طول مدت
برخی تحلیلگران ادعا می کنند که اگر قیمت نفت بتواند به محدوده 70 تا 80 دلار برگردد، اقتصاد جهانی ممکن است قادر به جذب شوک موقت باشد. با این حال، این کاملا به مدت زمان جنگ ایران بستگی دارد.
«سوال این است که چه مدت طول خواهد کشید؟» جانسون، اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین المللی پول، همانطور که قبلا ذکر شد، تو
وی افزود: «دیدار به عقب نشینی ایران هم اکنون که این رهبر جدید را اعلام کرده است دشوار است.»
اعتقاد بر این است که مجتبی خامانی، پسر آیتالله کشته شده، حتی بیشتر از پدرش تندرونشین است.
علاوه بر این، مخلوط کردن چشم انداز پایان بحران، عدم اطمینان در مورد آنچه ایالات متحده تلاش می کند به دست آورد است. جانسون اظهار داشت: «این همه در مورد رئیس جمهور ترامپ است، مشخص نیست که چه زمانی پیروزی را اعلام خواهد کرد.»
در حال حاضر، جنگ احتمالاً برندگان و بازندگان اقتصادی را به وجود خواهد آورد.
اقتصادهای واردکنندگان انرژی، از جمله بیشتر اروپا، کره جنوبی، تایوان، ژاپن، هند و چین، بیشترین درد افزایش قیمت ها را احساس خواهند کرد.
پاکستان خود را به ویژه در موقعیت بدتر قرار می دهد. این کشور آسیای جنوبی ۴۰ درصد از انرژی خود را وارد می کند و به شدت به LNG از قطر متکی است که عرضه آن به دلیل جنگ قطع شده است.
از سوی دیگر، کشورهای تولیدکننده نفت خارج از منطقه جنگ، از جمله نروژ، روسیه و کانادا احتمالاً از قیمت بالاتر نفت بهره مند می شوند.
با این حال، انرژی تنها مسئله نیست. به گفته موسسه تحقیقات سیاست غذایی بین المللی، تا 30 درصد از صادرات کود جهان، از جمله اوره، آمونیاک، فسفات و گوگرد، از تنگه هرمز عبور می کند.
اختلال در منطقه در حال حاضر محموله های کود را قطع کرده و هزینه های کشاورزان را افزایش داده است که احتمالاً به مصرف کنندگان منتقل می شود و قیمت مواد غذایی را بالاتر می برد.
موریس اوستفلد، اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین المللی پول توضیح داد: «هر کشوری که بخش کشاورزی قابل توجهی دارد، از جمله ایالات متحده، آسیب پذیر است.»
این اثرات در کشورهای کم درآمد که بهره وری کشاورزی در حال حاضر ممکن است به چالش کشیده شود، بسیار ویرانگر خواهد بود. او ادامه داد که این جزء هزینه اضافی را اضافه کنید و چشم انداز کمبود مواد غذایی قابل توجه را خواهید داشت.
معضل برای بانکهای مرکزی
بحران ایران همچنین بانکهای مرکزی جهان را درگیر میکند. قیمت های بالاتر انرژی باعث تورم و آسیب رساندن به اقتصاد می شود. آیا بانکداران مرکزی باید نرخ را برای مهار تورم افزایش دهند یا آنها را کاهش دهند تا اقتصاد را افزایش دهند؟
در ایالات متحده، بانک فدرال رزرو در حال حاضر بین سیاستگذاران که فکر می کنند بازار کار ضعیف آمریکایی نیاز به کمک از نرخ های پایین تر دارد و کسانی که هنوز نگران این است که تورم بالاتر از هدف ۲ درصد بانک مرکزی مانده باشد، تقسیم شده است.
جانسون، اقتصاددان ارشد سابق صندوق بین المللی پول، گفت: «ذهن آنها به راحتی به دهه ۱۹۷۰ خواهد رفت، زمانی که درگیری در خاورمیانه و تحریم نفتی عرب باعث افزایش قیمت نفت شد.»
بانکداران مرکزی به خاطر این خاطره هستند که پیشینیان آنها در دهه ۱۹۷۰ به درستی درک نکرده بودند. او توضیح داد که آنها به یک شوک موقت اعتقاد داشتند که می تواند با نرخ بهره پایین تر کنار بیاید، اما در نهایت از آن پشیمان شدند زیرا تورم افزایش یافت.
جانسون پیش بینی کرد که افزایش قیمت انرژی که در اثر جنگ با ایران به وجود آمده «بحث در داخل فدرال رزرو را به شدت تشدید می کند» و احتمال کاهش نرخ آمریکا را کاهش می دهد.
بانک مرکزی اروپا با همین مسئله روبرو است و در صورتی که شوک عرضه مرتبط با قیمت انرژی به دستمزدها و هزینه های خدمات گسترش یابد، می تواند افزایش نرخ را در نظر بگیرد.