ذخایر ارزی بسیار بالاتر از شاخصهای کفایت صندوق بینالمللی پول است و واردات ۱۷ ماه و چهار برابر بدهی خارجی کوتاهمدت را پوشش میدهد. مقامات ترکیب طلای سنگین را حفظ کرده و به تدریج اوراق خزانه آمریکا و سپردههای خارجی میافزایند.
بر اساس دادههای منتشر شده از سوی بانک مرکزی ازبکستان، ذخایر بینالمللی این کشور از 66.3 میلیارد دلار (55.9 میلیارد یورو) در اول ژانویه به حدود 75 میلیارد دلار (نزدیک به 63.2 میلیارد یورو) در اول فوریه افزایش یافته است.
آگهی
آگهی
طلا در این دوره حدود 85 درصد کل ذخایر را تشکیل میداد.
جایگاه جهانی ازبکستان در ذخایر طلا
بر اساس آمار شورای جهانی طلا، ازبکستان 380.4 تن طلا در اختیار دارد و از نظر ذخایر رسمی طلا در رتبه هفدهم جهان قرار گرفته است.
بر اساس همین منبع، بزرگترین دارندگان طلا ایالات متحده با 8,133.5 تن، آلمان با 3,350.3 تن، ایتالیا با 2,451.9 تن، فرانسه با 2,437 تن و روسیه با 2,326.5 تن هستند.
شورای جهانی طلا همچنین ازبکستان را در میان ده کشور برتر تولیدکننده طلا در جهان طبقهبندی میکند.
کمال علیمحمدوف، سرپرست اداره مدیریت ذخایر بینالمللی بانک مرکزی ازبکستان، میگوید: «در نگهداری ذخایر طلا به دنبال کسب رتبه یا جایگاه خاصی نیستیم.»
او ادامه میدهد: «اصل اصلی ما حفظ ایمنی ذخایر بینالمللی است.»
اصول مدیریت ذخایر
به گفته بانک مرکزی، مدیریت ذخایر بر اساس چارچوب صندوق بینالمللی پول و بر پایه سه اصل کلیدی ایمنی، نقدشوندگی و سودآوری انجام میشود.
بانک توضیح میدهد که ایمنی و نقدشوندگی بر ملاحظات مربوط به بازدهی اولویت دارد.
به گفته بانک مرکزی، در دورههای نوسان بازارهای جهانی طلا به قانون بانک مرکزی و استانداردهای بینالمللی مدیریت ذخایر پایبند است و تصمیمهای خود را بر اساس ملاحظات بلندمدت و نه نوسانهای کوتاهمدت قیمت اتخاذ میکند.
برخلاف بسیاری از کشورها که بخشی از طلای خود را در خارج نگهداری میکنند، ازبکستان ذخایر فیزیکی طلای خود را در داخل کشور حفظ میکند.
علیمحمدوف میگوید: «همه ذخایر طلای خود را اینجا در ازبکستان و در خزانههای بانک مرکزی نگهداری میکنیم. این کار به ما امکان میدهد ریسکهای مرتبط با امانتداری یا نکول و نیز ریسکهای اعتباری ناشی از نگهداری در خارج از کشور را از میان برداریم.»
خرید طلای داخلی و مدیریت نقدینگی
طبق قوانین ازبکستان، بانک مرکزی حق تقدم در خرید طلای تولیدشده در داخل کشور را دارد و پالایشگاهها موظفند محصول خود را ابتدا به بانک عرضه کنند.
علیمحمدوف توضیح میدهد: «وقتی طلای تولید داخل را خریداری میکنیم، حجم زیادی پول ملی وارد اقتصاد میکنیم. این کار فشار تورمی ایجاد میکند که باید آن را مهار کنیم.»
برای خنثی کردن این اثر، بانک مرکزی آنچه را اصل بیطرفی مینامد به کار میگیرد.
او میگوید: «بخشی از ارز خارجی خود را در بازار ارز داخلی میفروشیم و به این ترتیب مازاد نقدینگی را خنثی میکنیم.»
بانک اعلام کرد که این عملیات ارزی با هدف خنثی کردن اثر پولی خریدهای طلا انجام میشود و معطوف به هدفگذاری سطح مشخصی از نرخ ارز نیست.
به گفته بانک مرکزی، یکی از عناصر اصلی این راهبرد حفظ حجم فیزیکی نسبتا باثباتی از طلا و پرهیز از افزایش یا کاهشهای ناگهانی است.
اقدامهای تنوعبخشی
با وجود اینکه طلا بین 83 تا 85 درصد ذخایر را تشکیل میدهد، بانک مرکزی میگوید برای تنوعبخشی به داراییهای ذخیره خود اقدامهایی انجام داده است.
ازبکستان در سال 2020 به برنامه مشاوره و مدیریت ذخایر بانک جهانی (RAMP) پیوست و در زمینه مدیریت ذخایر و راهبردهای سرمایهگذاری در اوراق با درآمد ثابت، کمک فنی و آموزش دریافت کرد.
بانک مرکزی در سال 2024 سرمایهگذاری در اوراق خزانه دولت ایالات متحده را آغاز کرد.
علیمحمدوف میگوید: «ما در سال 2024 سرمایهگذاری در اوراق خزانه آمریکا را آغاز کردیم و تا امروز پرتفوی قابل توجهی از اوراق کوتاهمدت خزانه آمریکا ایجاد کردهایم که ارزش آن حدود 1.5 میلیارد دلار [1.26 میلیارد یورو] است.»
او اضافه میکند: «اوراق خزانه آمریکا بسیار نقدشونده و از نظر فعالان بازار عملا بدون ریسک تلقی میشوند؛ هر زمان که بخواهید میتوانید آنها را برای تامین نقدینگی بفروشید.»
بانک مرکزی همچنین میگوید سپردههای ارزی خود را در 16 کشور و 35 بانک بینالمللی با رتبه اعتباری بالا متنوع کرده است.
شاخصهای کفایت ذخایر
بانک مرکزی گزارش میدهد که ذخایر ازبکستان از شاخصهای متعارف بینالمللی کفایت ذخایر فراتر میرود.
بر اساس دستورالعملهای صندوق بینالمللی پول، ذخایر باید دستکم هزینه سه ماه واردات را پوشش دهند. بانک مرکزی تاکید کرد که ذخایر ازبکستان معادل 17 ماه واردات را پوشش میدهد.
استانداردهای بینالمللی همچنین ایجاب میکند که ذخایر 100 درصد بدهیهای خارجی کوتاهمدت سررسیدشده در یک سال را پوشش دهند. بانک گزارش میدهد که ذخایر ازبکستان 4.4 برابر تعهدات بدهی کوتاهمدت این کشور را پوشش میدهد.
به گفته بانک مرکزی، بر اساس شاخص سنجش کفایت ذخایر (ARA) صندوق بینالمللی پول، سطح ذخایر ازبکستان 3.4 برابر آستانه توصیهشده است.
علیمحمدوف میگوید: «ذخایر ازبکستان بهخوبی در چارچوب استانداردهای مورد نیاز کفایت ذخایر قرار دارد. ما در برابر شوکهای خارجی قابل پیشبینی، چه ناشی از فشارهای تراز پرداختها، چه تعهدات بدهی دولت و چه نیازهای سیاست پولی، پوشش مناسبی داریم.»
به گفته بانک مرکزی، سطح کنونی ذخایر به گونهای طراحی شده که حاشیه امنی از نظر نقدینگی خارجی فراهم کند و در خدمت اهداف سیاستگذاری کلان اقتصادی باشد، در حالی که تلاشهای مربوط به تنوعبخشی قرار است به تدریج دامنه داراییهای ذخیره را فراتر از طلا گسترش دهد.