قیمت الکل در کشورهای مختلف اروپا تفاوت زیادی دارد که مهمترین دلیل آن مالیاتهایی است که برای کاهش آسیبهای مرتبط با الکل وضع میشود.
طبق آمار یورواستات، بهطور متوسط از هر ۱۰۰ یورو که خانوارها در اتحادیه اروپا برای کالاها و خدمات هزینه میکنند، ۱ یورو و ۵۰ سنت به نوشیدنیهای الکلی اختصاص مییابد. با این حال سهم نوشیدنیهای الکلی در هزینه خانوارها در کشورهای مختلف بسیار متفاوت است.
آگهی
آگهی
شاخص سطحقیمت که بهای یک سبد یکسان از نوشیدنیهای الکلی را در سراسر اروپا مقایسه میکند، معیاری مناسب برای بررسی اختلاف هزینه الکل است. میانگین اتحادیه اروپا روی عدد ۱۰۰ تنظیم شده است، بنابراین اگر این سبد در سطح اتحادیه ۱۰۰ یورو قیمت داشته باشد، شاخص نشان میدهد همین سبد در هر کشور چقدر تمام میشود.
سطحقیمت بالاتر از ۱۰۰ به این معناست که یک کشور گرانتر از میانگین اتحادیه اروپاست و عدد کمتر از ۱۰۰ یعنی الکل در آن کشور ارزانتر است.
گرانترین الکل در کشورهای نوردیک، ترکیه و ایرلند
بر اساس دادههای ۲۰۲۴، در میان ۳۶ کشور اروپایی (اعضای اتحادیه اروپا، نامزدها و کشورهای عضو افتا)، ایسلند گرانترین کشور برای خرید الکل است. در ایسلند برای نوشیدنیهایی که در اتحادیه اروپا بهطور متوسط ۱۰۰ یورو قیمت دارند، ۲۸۵ یورو پرداخت میشود؛ یعنی ۱۸۵ درصد بالاتر از میانگین اتحادیه.
در بخشهای دیگر این ردهبندی، قیمت همین سبد الکل در نروژ ۲۲۶ یورو، در فنلاند ۲۱۰ یورو و در ترکیه ۲۰۳ یورو است؛ یعنی نوشیدنیهای الکلی در این کشورها بیش از دو برابر میانگین اتحادیه اروپا قیمت دارند. ایرلند با ۱۹۸ یورو نیز تقریبا در همین سطح قرار دارد.
سه کشور نخست از نظر گرانی الکل همگی در منطقه نوردیک قرار دارند. دو کشور نوردیک دیگر یعنی سوئد با ۱۴۶ یورو و دانمارک با ۱۲۵ یورو نیز بالاتر از میانگین اتحادیه اروپا هستند.
ارزانترین الکل در ایتالیا، آلمان و اتریش
کمترین قیمتهای الکل در ایتالیا، آلمان و اتریش ثبت شده است. سبد نوشیدنیهای الکلی که در اتحادیه اروپا ۱۰۰ یورو قیمت دارد، در ایتالیا تنها ۸۴ یورو است؛ یعنی قیمت نوشیدنیهای الکلی در این کشور ۱۶ درصد پایینتر از میانگین اتحادیه است.
قیمت همین سبد در آلمان ۸۷ یورو و در اتریش ۹۰ یورو است. در اسپانیا مردم برای همان سبد نوشیدنی ۹۱ یورو میپردازند. به این ترتیب، الکل در چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا بهطور کلی ارزانتر از میانگین اتحادیه است. تنها فرانسه با ۱۰۲ یورو بالاتر از میانگین قرار دارد که آن هم فقط ۲ درصد بیشتر است.
درآمد در این محاسبات لحاظ نشده است
درآمد یا دستمزد در این مقایسههای قیمتی لحاظ نشده است، به این معنا که این ردهبندی دستمزدها یا سایر شاخصهای درآمد شخصی را در نظر نمیگیرد.
کالین انگوس، استاد دانشگاه شفیلد، به یورونیوز بیزنس گفت: «بین قیمت الکل و توان خرید الکل تفاوت مهمی وجود دارد.»
کشوری که قیمت الکل در آن پایین اما درآمد قابل تصرف خانوارها نیز کم است، ممکن است همچنان سطح پایین توان خرید داشته باشد و برعکس آن نیز صادق است.
انگوس اضافه کرد: «مالیات عامل کلیدی در ایجاد تفاوتهای قیمتی است... مالیاتهای بالاتر بر الکل یکی از مهمترین محرکهای قیمتهای بالاتر الکل در برخی کشورهای اروپایی است، بهویژه در کشورهای شمال اروپا.»
او گفت در مناطقی از شمال اروپا مانند اسکاندیناوی، ایرلند و بریتانیا، نرخهای بالاتر مالیات معمولا پاسخی است به سطح بالای مصرف الکل و آسیبهای ناشی از آن.
در سال ۲۰۲۰، آخرین سالی که بریتانیا در این مقایسه حضور داشت، شاخص آن ۱۳۹ بود در حالی که میانگین اتحادیه اروپا ۱۰۰ ثبت شده بود.
او افزود: «امروزه در بیشتر کشورهای مدیترانهای سطح مصرف الکل و آسیبهای ناشی از آن بسیار پایینتر است و به همین نسبت نیاز کمتری به نرخهای بالای مالیات برای بازداشتن از نوشیدن سنگین وجود دارد.»
دکتر یاکوب مانتهی از دانشگاه هامبورگ نیز تاکید کرد که نرخهای بالاتر مالیاتهای غیرمستقیم (اکسایز) بر برخی نوشیدنیهای الکلی، عامل اصلی تفاوت قیمت الکل در کشورهاست.
برای نمونه، در سال ۲۰۲۰ پنج کشوری که در منطقه اروپایی سازمان جهانی بهداشت بیشترین سهم مالیات الکل در قیمت خردهفروشی آبجو را داشتند، فنلاند، ترکیه، نروژ، استونی و ایسلند بودند. سهم مالیات در این کشورها بین ۲۸ تا ۳۹ درصد بود و این سهم برای نوشیدنیهای تقطیری حتی میتواند ۵۰ درصد یا بیشتر باشد. در کشورهایی با مالیات پایین اما سهم مالیات ۱۰ درصد یا کمتر است.
افزایش مالیات درآمد دولت را بالا میبرد
مانتهی به یورونیوز بیزنس گفت: «این دادهها نشان میدهد بخش قابل توجهی از قیمت خردهفروشی را مالیاتهای اکسایز تعیین میکند.»
او توضیح داد که با افزایش مالیات، فقط مصرف کاهش پیدا نمیکند. او افزود: «افزایش مالیات درآمدهای مالیاتی دولت را هم بالا میبرد.»
کالین انگوس همچنین توضیح داد که یکی دیگر از عوامل مهم در تعیین نرخ مالیات بر الکل، دستکم در مورد شراب، خود تولید الکل است. در سراسر اروپا، کشورهایی که حجم قابل توجهی شراب تولید میکنند تقریبا همیشه هیچ مالیاتی یا فقط مالیاتهای بسیار پایین بر شراب وضع میکنند، در مقابل کشورهایی که تولیدکننده شراب نیستند معمولا مالیات بیشتری بر شراب میبندند.