با گذشت ۲۵ سال، ۱۱ سپتامبر همچنان زنده ترین خاطره جمعی آمریکاییهاست. در سالگرد امسال، مراسم یادبودی در نیویورک و پنتاگون با حضور رهبران برگزار میشود؛ حادثهای که ۳ هزار قربانی، از جمله ۳۷۲ اروپایی برجای گذاشت و روند محاکمه طراح آن تا ۲۰۲۸ به درازا کشیده است.
با گذشت ربع قرن از حادثهای که در آن هواپیماهای ربودهشده بر قلب نیویورک، واشنگتن و خاک پنسیلوانیا فرود آمدند، حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ همچنان بیش از هر رویداد دیگری در ۲۵ سال گذشته، در حافظه جمعی آمریکاییها حک شده است.
آگهی
آگهی
نظرسنجی تازه مؤسسه «ایپسوس» نشان میدهد که حدود نصف مردم آمریکا ۱۱ سپتامبر را مهمترین واقعه دوران زندگی خود میدانند؛ رویدادی که در ذهن آنان حتی از همهگیری کووید-۱۹، روی کار آمدن باراک اوباما و دونالد ترامپ، و ویرانیهای طوفان کاترینا در سال ۲۰۰۵ پررنگتر است.
از هر ۱۰ آمریکایی، ۹ نفر معتقدند این حادثه مسیر کشورشان را «بهکلی» تغییر داده است و هنوز هم بیشتر آنها دقیقا یادشان هست که در لحظه شنیدن این خبر کجا بودند. با این همه، با وجود زخمی که پس از سالها هنوز التیام نیافته، تنها حدود ۱۰ درصد از مردم قصد دارند روز جمعه در مراسم سالگرد شرکت کنند؛ آن هم اغلب با حرکاتی ساده چون یک دقیقه سکوت یا برافراشتن پرچم.
از سوی دیگر، اعتماد عمومی به توانایی دولت در مهار و جلوگیری از حملات مشابه، از روزهای اوجِ پس از حادثه، سیری کاملا نزولی داشته است.
برنامههای بیستوپنجمین سالگرد
مراسم یادبود، همزمان در سه نقطه اصلی برگزار میشود. در نیویورک، خانوادههای قربانیان در صحن بنای یادبود گرد هم میآیند تا نام تکتک رفتگان را با صدای بلند ببرند.در این میان، ۷ بار سکوت برقرار خواهد شد که یک بار بیشتر از سالهای قبل است، تا یاد کسانی که طی این سالها بر اثر تبعات و بیماریهای ناشی از ۱۱ سپتامبر جان باختهاند نیز گرامی داشته شود.
مراسم مشابهی در ساختمان پنتاگون در آرلینگتون و نیز در یادبود ملی پرواز ۹۳ در شنکسویلِ پنسیلوانیا برپا میشود. دونالد ترامپ امسال به مراسم نیویورک نمیرود و سخنرانی در پنتاگون را ترجیح داده است. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، در «گراوند زیرو» (نقطه صفر تصادف و آغاز عملیات امداد) حضور مییابد و رؤسای جمهور سابق از جمله جو بایدن، باراک اوباما، بیل کلینتون و جرج دابلیو بوش نیز در مراسم نیویورک شرکت خواهند کرد.
چرا به آن «9/11» میگویند؟
نام اختصاری این حادثه گاهی برای غیرآمریکاییها عجیب است. واقعیت این است که حادثه در یازدهمین روز از نهمین ماه سال اتفاق افتاد، اما از آنجا که در فرمت نگارش آمریکاییها ابتدا «ماه» و سپس «روز» نوشته میشود، این عبارت به صورت 9/11 جا افتاد؛ عنوانی که تلفظش ناخودآگاه شماره تلفن اورژانس و امداد آمریکا (911) را هم تداعی میکند.
چند اروپایی در این حادثه جان باختند؟
در کنار نزدیک به ۳ هزار آمریکایی، صدها تبعه خارجی نیز قربانی این واقعه شدند. برآوردها نشان میدهد حدود ۳۷۲ نفر از قربانیان، اتباعی از ۶۰ کشور مختلف جهان بودند.
در این میان، بریتانیا با ۶۷ کشته، بیشترین تلفات را پس از آمریکا داشت. آلمان، ایتالیا، ایرلند و چند کشور اروپایی دیگر نیز شهروندان خود را از دست دادند؛ افرادی که اغلب از فعالان حوزه مالی در برجهای مرکز تجارت جهانی بودند. مؤسسه مالی آمریکایی «کانتور فیتزجرالد» که طبقات ۱۰۱ تا ۱۰۵ برج شمالی (دقیقاً بالای محل برخورد هواپیما) را در اختیار داشت، کارمندان اروپایی متعددی داشت و در آن روز با از دست دادن ۶۵۸ نفر، سنگینترین تلفات انسانی را در میان تمام شرکتها متحمل شد.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
آمار کشتهشدگان اروپایی ۱۱ سپتامبر:
- بریتانیا: ۶۷ نفر
- آلمان: ۱۱ نفر
- ایتالیا: ۱۰ نفر
- ایرلند: ۶ نفر
- لهستان: ۶ نفر
- پرتغال: ۵ نفر
- فرانسه: ۴ نفر
- رومانی: ۴ نفر
- یوگسلاوی سابق (صربستان و مونتهنگرو): ۲ نفر
- سوئد: ۲ نفر
- سوئیس: ۲ نفر
- بلاروس، بلژیک، لیتوانی، مولداوی، هلند، روسیه، اسپانیا، اوکراین: هر کدام ۱ نفر
سرنوشت عاملان جنایت چه شد؟
هر ۱۹ هواپیماربا در جریان حملات کشته شدند؛ ۱۵ نفر تبعه عربستان، ۲ نفر اهل امارات، ۱ نفر مصری و ۱ نفر لبنانی بودند.
پشت این عملیات، شبکه تروریستی القاعده قرار داشت که مسؤولیت مستقیم حملات را بر عهده گرفت. اسامه بن لادن، رهبر القاعده، نزدیک به یک دهه متواری بود تا اینکه در سال ۲۰۱۱ در عملیات نیروهای ویژه آمریکا در پاکستان کشته شد. جانشین او، ایمن الظواهری نیز در سال ۲۰۲۲ طی یک حمله پهپادی در کابل از پا درآمد.
خالد شیخ محمد، طراح اصلی و خودخوانده این نقشه، سال ۲۰۰۳ در پاکستان دستگیر شد و از سال ۲۰۰۶ به اتهام قتل عمد ۲,۹۷۷ نفر در زندان گوانتانامو به سر میبرد. پس از لغو توافقنامه سال ۲۰۲۴ (که طبق آن قرار بود متهمان در قبال اعتراف به جرم، از مجازات اعدام معاف شوند)، قاضی نظامی آمریکا زمان محاکمه او و همدستانش را به ژوئن ۲۰۲۸ موکول کرده است. این پرونده حقوقی بیش از دو دهه است که به دلیل مناقشات بر سر شواهد بهدستآمده از طریق شکنجه (از جمله غرقمصنوعی) در سیاهچالههای سازمان سیا، بلاتکلیف مانده است.