آلیسیا استهوه، شهروند کاتالان، شش سال خود را به جای تانیا هد، از بازماندگان ۱۱ سپتامبر و رئیس انجمن قربانیان جا زد. کیکه ماییو در فیلم «بازمانده» بررسی میکند او چطور این دروغ را ادامه داد تا روزنامه «نیویورک تایمز» در ۲۰۰۷ آن را افشا کرد.
تانیا هد به گفته خودش یکی از 18 نفری بود که در طبقه 78 برج جنوبی مرکز تجارت جهانی، در بخشی بالاتر از نقطهای که دومین هواپیما در 11 سپتامبر 2001 به آن برخورد کرد، از حمله جان سالم به در برد.
آگهی
آگهی
او روایت میکرد که مردی در حال مرگ حلقه ازدواجش را به او داده تا آن را به همسر بیوهاش برگرداند، داوطلبی با لباس شعلهور به او کمک کرده که از پلهها پایین بیاید و نامزدش، دیوید، را در برج شمالی از دست داده است. با همین روایت به ریاست انجمن بازماندگان مرکز تجارت جهانی رسید و با رودی جولیانی، شهردار وقت نیویورک، دیدار کرد.
هیچ کدام از اینها واقعیت نداشت. تانیا هد در واقع آلیسیا استهوه بود، جوانی اهل بارسلونا که روز حملات در آن شهر مشغول گذراندن دوره کارشناسی ارشد بود و هرگز پایش به برجهای دوقلو نرسیده بود.
نامزدی با دیوید اسکات سوارس هم وجود نداشت؛ کارمند شرکت دلویت که در حملات کشته شد و او مدعی بود با او نامزد بوده است. نه خانواده این مرد و نه شرکتی که ظاهرا برای آن کار میکرد، هرگز این رابطه را تایید نکردند.
این دروغ تا سال 2007 دوام آورد؛ زمانی که روزنامهنگاران نیویورک تایمز، دیوید دبلیو. دانلاپ و سرژ اف. کووالسکی، با تکیه بر این حدس که چیزی در قصه او جور درنمیآید، ماجرا را افشا کردند. کمی بعد در انجمنهای بازماندگان خبری پخش شد مبنی بر این که آلیسیا استهوه خودکشی کرده است؛ خبری که هرگز تایید نشد.
مستند کیکه ماییو: «La superviviente»
نزدیک به 25 سال پس از حملات، کارگردان بارسلونایی کیکه ماییو، که با «Eva» و «Toro» شناخته میشود، در مستند «La superviviente» به این داستان میپردازد؛ اثری که ادامه مسیری است که با «Oswald. El falsificador» آغاز کرده بود، مستند قبلیاش درباره جاعل آثار هنری، اوسوالد اولستیا.
چون آلیسیا استهوه نخواسته در این پروژه شرکت کند یا رو در رو ظاهر شود، ماییو به سراغ بازیگر و کمدین، هانا بکر، رفته تا بر پایه منابع دستاولی مانند نوشتهها و ضبطهای جلسات درمانی، آنچه را هرگز در یک مصاحبه واقعی ثبت یا پاسخ داده نشده بازسازی کند.
برای ساخت این مستند، ماییو به ایالات متحده سفر میکند و با کسانی که تانیا هد را از نزدیک میشناختند گفتوگو میکند؛ بازماندگان انجمن، رئیس پیشین انجمن که او جایگزینش شد و سم کدم، روانشناسی که او را به عنوان قربانی حملات تحت درمان قرار داد بیآنکه کوچکترین تناقضی در روایتش تشخیص دهد. نگاهها به او یکسان نیست.
برخی او را به عنوان شخصیتی تشنه دیدهشدن به یاد میآورند؛ دیگران معتقدند بدون تلاش و پشتکار او، انجمن نه به نیمی از بازتاب رسانهای و نه به اهدافی که به دست آورد میرسید و تاکید میکنند که او هرگز از این فریب پولی به دست نیاورد.
این مستند 88 دقیقهای، چهره زنی کاتالان را به تصویر میکشد که سالها از این که خود را یکی از قربانیان جلوه دهد، بهره برد.
چرا هیچ کس زودتر او را افشا نکرد؟
هدف این مستند بیش از آن که پیدا کردن محل زندگی امروز آلیسیا استهوه باشد، این است که بفهمد او چطور توانست به مدت شش سال بدون برانگیختن سوءظن، هویت و ضربه روحی کاملا ساختگیای را حفظ کند.
این پرونده با ماجرای انریک مارکو شباهت دارد؛ کاتالانیای که خود را بازمانده اردوگاه کار اجباری فلوسنبورگ جا زد و پیش از آن که افشا شود (منبع به زبان اسپانیایی)، به ریاست انجمن ماوتهاوزن هم رسید. در هر دو مورد، روایتی آکنده از جزئیات احساسی به شکلی با افکار عمومی ارتباط برقرار کرد که شهادتهای واقعی و خونسردتر قادر به آن نبودند.
سوالی که این مستند مطرح میکند فقط این نیست که آلیسیا استهوه چگونه این همه آدم را فریب داد، بلکه این است که کدام نیاز جمعی اجازه داد این دروغ آنقدر طولانی دوام بیاورد، بیآنکه کسی، حتی یک روانشناس، داستان او را زیر سوال ببرد.