ایران از دریافت پاسخ آمریکا به پیشنهاد بازگشایی تنگه هرمز خبر داد. با این حال، بنابر گزارشها، تلاش دوحه برای حصول گشایش دیپلماتیک میان دو طرف پیشرفت چندانی نداشته است. نخستوزیر قطر این میانجیگری را «چالشبرانگیز» خواند و گفت اظهارات «تحریکآمیز» برخی مقامات ایران این تلاشها را به عقب میراند.
قطر که پیش از آغاز جنگ نیز در تسهیل مذاکرات ایران و آمریکا نقش داشت، پس از وقفهای در پی حملات ایران به خاک این کشور، تلاشهای میانجیگرانه خود را از سر گرفت و در کنار پاکستان برای دستیابی به توافق میان تهران و واشنگتن تلاش کرد. این اقدامات در ماه ژوئن به حصول تفاهمنامه اسلامآباد انجامید. با این حال، این تفاهمنامه تنها چند هفته بعد با ازسرگیری تبادل آتش میان دو طرف از هم پاشید.
آگهی
آگهی
در روزهای اخیر و در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد، قطر بار دیگر اقدامات خود را برای دستیابی به راهحل دیپلماتیک میان ایران و آمریکا جهت پایان درگیری و بازگشایی تنگه هرمز تشدید کرد.
به گزارش اکسیوس، علی ذوادی، میانجی قطری، روز دوشنبه در نیویورک در دیداری چندساعته با عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران و اعضای تیم او درباره پیشنهاد مصالحه دوصفحهای قطر گفتگو کرد.
به گفته دو منبع دیگر، این طرح با هدف رسیدگی همزمان به درخواست ایران برای رفع محاصره دریایی آمریکا و درخواست آمریکا برای دریافت امتیازهایی از ایران در زمینه برنامه هستهای تهیه شده بود.
آقای ذوادی شامگاه دوشنبه در واشنگتن با جرد کوشنر، داماد و فرستاده آقای ترامپ، و دیگر مقامات آمریکایی گفتگو کرد و جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، نیز در بخش کوتاهی از این نشست حضور داشت.
با این حال، به گفته سه منبع آگاه، این تلاشها پیشرفت چندانی نداشت و هیچیک از طرفین حاضر به عقبنشینی از مواضع خود نشد.
عباس عراقچی روز سهشنبه در پایان سفر خود به نیویورک اعلام کرد که پاسخ آمریکا به پیشنهادهای مطرحشده در نتیجه دیدار هیات ایرانی با میانجیگران، از طریق قطر به ایران منتقل خواهد شد.
فاطمه مهاجرانی روز چهارشنبه اعلام کرد که آقای عراقچی در دیدار با اعضای هیات دولت از دریافت این پاسخ خبر داده است.
محمد بن عبدالرحمن آلثانی، نخستوزیر قطر، در گفتگویی با پیرس مورگان که شامگاه سهشنبه منتشر شد، میانجیگری میان ایران و آمریکا را «چالشبرانگیز» خواند و گفت: «برخی سیاستمداران ایرانی اظهارات تحریکآمیزی مطرح میکنند که ما را به عقب میراند.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا بهتر است دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در شبکههای اجتماعی آرامتر برخورد کند، گفت: «امیدواریم.» او افزود که آقای ترامپ خود درباره آنچه میگوید و انجام میدهد تصمیم میگیرد.
روایت نخستوزیر قطر از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
محمد بن عبدالرحمن آلثانی گفت کاخ سفید تنها نیم ساعت پیش از آغاز حملات به ایران او را از این عملیات مطلع کرد و او زمانی برای تلاش جهت جلوگیری از آن نداشت.
او درباره واکنش خود به تماس کاخ سفید مبنی بر آغاز این عملیات گفت: «پرسیدم آیا کاری میتوان برای جلوگیری از وقوع آن انجام داد؟ اما عملیات عملا در حال آغاز بود.»
او افزود: «اگر زودتر به ما اطلاع داده بودند، هر کاری از دستمان برمیآمد برای جلوگیری از این جنگ انجام میدادیم.»
به گفته او، حدود ۴۵ دقیقه تا یک ساعت پس از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، جمهوری اسلامی به اهدافی در قطر حمله کرد. او افزود که این حمله دوحه را غافلگیر کرد و فعالیت دیپلماتیک آن را در روزهای نخست درگیری فلج کرد.
نخستوزیر قطر حمله ایران را «غیرقابل قبول» خواند و گفت: «متاسفانه آن حمله ما را غافلگیر کرد. پس از آن، مدتی طول کشید تا در پی درخواستها و تماسهای فراوان رهبران کشورهای مختلف، تصمیم بگیریم دوباره برای میانجیگری وارد عمل شویم.»
وضعیت مجتبی خامنهای
محمد بن عبدالرحمن آلثانی در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، گفت: «ما هیچ تماس مستقیمی با رهبر جدید نداشتهایم. فکر نمیکنم هیچ دولت خارجی با او در تماس باشد. اما به ما گفتهاند آنچه از مقامهای ایرانی در جریان گفتگوها دریافت میکنیم، پس از تایید رهبر جمهوری اسلامی به ما منتقل میشود. دستکم این چیزی است که به ما گفتهاند.»
او گفت که نمیداند مجتبی خامنهای زنده است یا نه و افزود: «من به عنوان میانجی، آنچه را میشنوم مبنا قرار میدهم و فقط سعی میکنم تا جای ممکن بیطرف باشم و به نتیجه برسم.»
توافق احتمالی میان ایران و آمریکا و اصل عدم تجاوز در خلیج فارس
نخستوزیر قطر گفت این کشور خواهان آن است که در هرگونه توافق احتمالی میان ایران و آمریکا، مسئله برنامه هستهای ایران بهگونهای حل شود که آمریکا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی از آن رضایت داشته باشند، «ایران بتواند از حق خود برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای برخوردار باشد و تحریمها نیز برداشته شوند.»
او افزود: «موضوع دوم تنگه هرمز است. وضعیت تنگه هرمز باید به شرایط پیش از جنگ بازگردد. ایران در این باره دیدگاه متفاوتی دارد. این مسئله باید تابع حقوق بینالملل و توافق کشورهای منطقه باشد و ما به عنوان کشورهای منطقه باید گرد هم بیاییم.»
محمد بن عبدالرحمن آلثانی همچنین خواستار «ترمیم ترتیبات امنیتی» میان ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس شد و گفت: «این کار بدون گفتگو میان ایران و شورای همکاری و تعیین اصول روابط حسن همجواری ممکن نیست. این اصول باید شامل عدم مداخله در امور یکدیگر و عدم تجاوز به یکدیگر باشد.»
نخستوزیر قطر افزود: «همچنین باید زمینههای منافع مشترک را پیدا کنیم تا در انرژی، اقتصاد، تجارت و کسبوکار با هم همکاری کنیم و به منطقه فرصت شکوفایی بدهیم.»