تنگه هرمز طی شش ماه جنگ میان ایران، آمریکا و اسرائیل، محور اصلی درگیریها بوده است و شمار زیادی از کشتیهای تجاری در این گذرگاه راهبردی انتقال نفت و گاز هدف حمله قرار گرفتهاند.
بر اساس تازهترین اعلام سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، تاکنون ۶۸ حادثه در خلیج فارس و آبهای مجاور آن تأیید شده است و به عبارتی، میتواند گفت که بهطور متوسط هر ۲.۶ روز یک حادثه رخ داده است.
آگهی
آگهی
این نهاد وابسته به سازمان ملل در حوزه دریانوردی اعلام کرد که در مجموع این حوادث، دستکم ۲۰ دریانورد یا کارگر بندری جان خود را از دست دادهاند، ۳۵ نفر زخمی شدهاند و یک نفر همچنان مفقود است.
حدود نیمی از این حوادث مربوط به نفتکشها بوده است؛ در حالی که کشتیهای کانتینری ۲۰ درصد و کشتیهای فلهبر ۱۵ درصد موارد را تشکیل دادهاند.
مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) ۴۷ مورد از این حوادث را در زمره حمله طبقهبندی کرده است.
سهم کشتیهای دارای پرچم ایران در این حوادث چقدر بوده است؟
کشتیهای دارای پرچم لیبریا بیش از سایر کشتیها تحت تاثیر این حوادث قرار گرفتهاند و نام آنها در ۱۳ مورد از این حوادث ثبت شده است. پس از آنها، کشتیهای دارای پرچم پاناما و جزایر مارشال قرار دارند که هر کدام در ۱۰ حادثه حضور داشتهاند.
بر اساس گزارشها، کشتیهای دارای پرچم ایران نیز در چهار حادثه از موارد ثبتشده درگیر بودهاند.
میزان وقوع حوادث در مراحل مختلف جنگ یکسان نبوده و فراز و فرود داشته است.
از آغاز جنگ در اواخر فوریه (نهم اسفند ۱۴۰۴) تا زمان دستیابی به توافق تعیین چارچوب مذاکرات صلح در اواسط ماه ژوئن، بهطور میانگین هر ۲.۳ روز یک حادثه گزارش شده است. حوادث ثبتشده در این بازه زمانی، ۱۶ نفر از مجموع کشتهشدگان و ۱۹ نفر از مجموع مجروحان را به خود اختصاص دادهاند.
این حوادث در سراسر خلیج فارس یعنی هم در شرق و غرب تنگه هرمز و هم در آبهای ساحلی عراق، ایران، قطر، عربستان سعودی، عمان و امارات عربی متحده رخ دادهاند.
با ادامه مذاکرات صلح تا حدود ۷ ژوئیه (۱۶ تیر)، نرخ وقوع حوادث تقریبا نصف شد و به یک حادثه در هر ۴.۶ روز، بهطور میانگین، رسید. در این بازه زمانی، هیچ موردی از کشته شدن، مفقود شدن یا زخمی شدن دریانوردان یا دیگر کارکنان گزارش نشد.
چهار مورد از پنج حادثه این دوره، در نزدیکی سواحل عمان و حوالی باریکترین بخش تنگه هرمز و در امتداد مسیری رخ داد که از سوی مقامهای ایرانی مجاز شناخته نشده بود.
تا اینکه پس از فروپاشی مذاکرات، نرخ وقوع حوادث بار دیگر تقریبا به سطح پیش از مذاکرات بازگشته و بهطور میانگین هر ۲.۸ روز یک حادثه ثبت شده است. در نتیجه این حوادث، چهار دریانورد یا کارگر کشته، ۱۶ نفر زخمی و یک نفر مفقود گزارش شده است.
یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید
هماکنون دریانوردی در تنگه راهبردی هرمز همچنان تا حد زیادی فلج است و هزاران ملوان همچنان در خلیج فارس گرفتار ماندهاند و میزان تردد کشتیهای حمل کالا نیز بهمراتب پایینتر از سطح معمول قرار دارد.
پیش از آنکه ایران در واکنش به حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، تنگه هرمز را مسدود کند، حدود یکپنجم صادرات جهانی نفت و گاز طبیعی مایعشده (الانجی) از این آبراه عبور میکرد.
از طرفی نیز سپاه هشدار داده است که محدودهای به وسعت ۱۴۰۰ کیلومتر مربع در منطقه به دلیل احتمال وجود مینهای دریایی در آن، بهعنوان «منطقه خطر» در نظر گرفته شده است.
بر اساس تحلیلی که خبرگزاری فرانسه بر روی دادههای سامانه ردیابی دریایی کبلر انجام داده است، پس از مسدود شدن تنگه هرمز از سوی ایران در اول مارس (۱۰ اسفند)، میزان تردد کشتیهای حمل کالا بهشدت سقوط کرد و از میانگین ۹۵ عبور روزانه در فوریه به تنها ۱۰ عبور در روز رسید.
توافقی که آمریکا و ایران در ماه ژوئن امضا کردند، باعث شد تردد کشتیها بهطور موقت افزایش یابد و به ۳۶ عبور در روز برسد. اما پس از ازسرگیری درگیریها در ۸ ژوئیه، این رقم بار دیگر کاهش یافت و بین ۸ ژوئیه تا ۲۲ اوت (۱۷ تیر تا ۳۱ مرداد) بهطور میانگین به ۱۵ عبور در روز رسید.
مسیرهای جدید و عبورهای «خاموش»
پیش از آغاز جنگ، کشتیها بدون محدودیت از تنگه هرمز عبور میکردند و از مسیر مرکزی این آبراه استفاده میکردند که توسط سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) تعیین شده بود.
اکنون دو مسیر مجزا برای عبور کشتیها وجود دارد: یکی در شمال و نزدیک سواحل ایران که تنها مسیر مورد تأیید تهران است، و دیگری در جنوب، میان سواحل عمان و مناطقی که احتمال وجود مینهای دریایی در آنها مطرح شده است
در دوره نسبتا آرام بین ۱۷ ژوئن تا ۷ ژوئیه (۲۷ خرداد تا ۱۶ تیر)، بهطور میانگین روزانه ۹ کشتی از مسیر نزدیک به سواحل ایران و ۸ کشتی از مسیر نزدیک به سواحل عمان عبور میکردند. بقیه کشتیها از مسیرهای نامشخص یا همان کریدور سنتی مورد تأیید سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) عبور میکردند.
بر اساس دادههای کپلر، از زمان فروپاشی آتشبس در ۸ ژوئیه (۱۷ تیر)، حدود دو سوم عبور کشتیها در دسته «تاریک» یا ناشناس قرار گرفتهاند؛ در حالی که پیش از آغاز جنگ، این میزان کمتر از یک درصد بود.
این عبورهای «تاریک» مربوط به کشتیهایی است که مسیر دقیق حرکت آنها قابل تایید نیست؛ زیرا اطلاعات کافی در دسترس نیست. این کمبود اطلاعات میتواند ناشی از خاموش بودن فرستندههای کشتی، اختلال یا مسدود شدن سیگنالها و نبود تصاویر ماهوارهای باشد.
صحبت از چند هزار دریانورد گرفتار است
سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) به خبرگزاری فرانسه اعلام کرده است که از زمان آغاز درگیریها، حدود ۶ هزار دریانورد و ۵۰۰ فروند کشتی در خلیج فارس گرفتار ماندهاند.
این سازمان اعلام کرد «رایزنیهای مستمری» برای تضمین دسترسی به یک مسیر امن دریایی در حال انجام است و تاکید کرد که نتیجه این تلاشها «به روند کاهش تنشها در منطقه بستگی خواهد داشت.»
این سازمان در ماه ژوئن ابتکاری را برای خارج کردن بیش از ۱۱ هزار دریانورد گرفتار در خلیج فارس آغاز کرد، اما این عملیات در پی حمله به یک کشتی، مدت کوتاهی بعد به حالت تعلیق درآمد.