اگر عصر جمعه یا آخر هفته در یکی از شهرهای فرانسه بویژه پاریس، لیون، بوردو یا تولوز قدم بزنید، به احتمال زیاد کافه یا باری را خواهید دید که میزهایش نه برای تماشای مسابقه فوتبال، بلکه برای انجام بازیهای رومیزی (Jeux de société) پر شدهاند.
قفسۀ این کافهها مملو از صدها جعبۀ بازی است و گروههای دوستان، خانوادهها، زوجها، دانشجویان و حتی افرادی که یکدیگر را از قبل نمیشناسند، ساعتها کنار هم مینشینند و بازی میکنند. این بازیها همچنین با ارائه فضایی شادتر، به عنوان پادزهری خوشایند برای افسردگی عمل میکنند.
آگهی
آگهی
اگرچه گفته میشود که منشاء بازیهای رومیزی، در آسیا و آمریکای جنوبی و منطقه مدیترانه بوده و اولین آثار این بازیها نیز حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در مصر باستان کشف شده، اما این بازیها در کشورهایی همچون آلمان و فرانسه مشتاقان زیادی دارند.
در یک دهه گذشته، بازیهای رومیزی در فرانسه از یک سرگرمی خانگی فراتر رفته و به بخشی از فرهنگ عمومی جامعه برای پر کردن اوقات فراغت تبدیل شدهاند. اگرچه این بازیها پیش از همهگیری ویروس کرونا هم بسیار محبوب بودند اما اجرای مقررات قرنطینه، روند رشد آنها را تسریع کرد زیرا مردم محبوس در خانهها به دنبال فعالیتهایی بودند که بتواند آنها را از صفحه نمایش تلفن همراه و رایانه دور کند و فرصت تعامل رو در رو را فراهم آورد.
گزارشها حاکی از آن است که تنها در سال ۲۰۲۱ میلادی ۲۲ میلیون نسخه از این بازیها در فرانسه فروخته شده و در سال ۲۰۲۲ میلادی نیز نزدیک به ۸۵۰ بازی جدید وارد بازار آن شده که دو برابر تعدادی است که ده سال پیش از آن وجود داشته است.
فرانسه اکنون یکی از بزرگترین بازارهای بازیهای رومیزی در اروپاست و پژوهشی که از سوی «اتحادیه ناشران بازی» در فرانسه انجام شده، نشان میدهد بیش از نیمی از فرانسویها دستکم یکبار در ماه، یک بازی رومیزی انجام میدهند.
تنها در شهر پاریس، حدود بیست مرکز با شعبات متعدد، برای بازیهای گروهی از این دست وجود دارد که در برخی از آنها بیش از ۱۰۰۰ بازی مختلف به مشتریان ارائه میشود.
«تنوع شرکتکنندگان» ویژگی بارز این بازیهاست و در بارها و کافههایی که برای این بازیها راهاندازی شدند، هم دانشجویان و جوانان دیده میشوند و هم سالمندان.
بازیهای رومیزی در شبنشینیها
بازیهای کارتی و بازیهای رومیزی به بخش ثابت میهمانیهای دوستانه و شبنشینیهای فرانسه نیز تبدیل شده و بسیار مرسوم است که میهمانان در کنار بطری شراب یا دستهگل یا دسری که تهیه کردهاند، بازیهای شخصی خود را نیز همراه بیاورند تا فرصت بیشتری برای سرگرمی خلق کنند.
برخلاف تصور رایج، بازیهای رومیزی دیگر محدود به بازیهای کلاسیکی مانند شطرنج، تخته نرد، منچ، مونوپولی یا اسکرابل نیستند و صدها بازی مدرن و پیچیده در سبکهای استراتژیک، معمایی، همکاری، کارتی و خانوادگی در اختیار علاقمندان قرار دارد و میتوانند شرکتکنندگان را برای ساعتها سرگرم کنند.
«کافههای بازی» که به آنها Cafés ludiques یا Bars à jeux گفته میشود، در سراسر فرانسه رو به افزایش است و این مکانها علاوه بر ارائه صدها بازی مختلف به مشتریان و توضیح مقررات هر بازی به آنها، نوشیدنی و غذا میفروشند و برنامههایی همچون مسابقه و آشنایی با جدیدترین بازیها را نیز برگزار میکنند.
این فضاها تنها محل بازی نیستند، بلکه محلی برای دوستیابی و گسترش روابط اجتماعی هستند. بسیاری از افراد به تنهایی در این برنامهها شرکت میکنند و همانجا با دیگران همگروه میشوند.
اکنون علاوه بر کافهها، انجمنها و باشگاههایی نیز ویژه این بازیها در شهرهای مختلف فرانسه فعالیت دارند.
فرهنگ بازیهای رومیزی در دیگر کشورها
اگرچه در دیگر کشورهای اروپایی مانند بلژیک و هلند نیز این بازیها بسیار رایج هستند اما گفته میشود بازیهای رومیزی برای آلمان همان نقشی را دارد که شکلات برای بلژیک.
برای آلمانیها، این نوع بازیها بخشی از سنتشان را تشکیل میدهد و به همین دلیل، قیمت این بازیها ارزانتر از فرانسه است. برخی کافههای بازی در این کشور حتی صبح دوشنبه مملو از مشتریانی است که مشغول بازی هستند.
آلمان همچنین یکی از مراکز اصلی برگزاری نمایشگاهها و جشنوارههای بازیهای رومیزی در اروپاست و حتی بسیاری از بازیهایی که به بازارهای فرانسه ارائه میشوند، در آلمان طراحی شدهاند.
رونق بازیهای رومیزی محدود به اروپا نیست و در کشورهایی همچون ژاپن نیز بسیار محبوب هستند. شرکتهایی مانند Takara Tomy، Epoch.co، Nintendo و Bandai بیش از ۴۰ سال است که بازار بازیهای رومیزی ژاپن را تامین میکنند.