آتشسوزیهای اخیر را به پنلهای خورشیدی نسبت میدهند؛ اما آیا خطر استفاده از این فناوری در سراسر اروپا واقعا رو به افزایش است؟
پنلهای خورشیدی به عنوان «علت محتمل» آتشسوزی اخیر معرفی شدهاند؛ حادثهای که یک بخش بیمارستان سلامت روان را به طور کامل ویران کرد.
آگهی
آگهی
بخش اسپرینگوود در بیمارستان مالتون در نورث یورکشایر انگلستان 8 ژوئیه دچار حریق شد و به گفته خدمات محلی آتشنشانی و امداد، زمانی که نیروها به محل رسیدند ساختمان «کاملا در آتش فرو رفته» بود.
تمام 15 بیمار این بخش به سلامت تخلیه شدند و هیچ مصدومی گزارش نشد. انتظار میرود گزارش کامل درباره این آتشسوزی ظرف هفتههای آینده منتشر شود.
این آتشسوزی پس از سه حادثه مشابه در دبستانهای انگلستان در 12 ماه گذشته رخ داد که همگی به پنلهای خورشیدی نسبت داده شدهاند. در پی این حوادث حدود 80 مدرسه در شهرستان سافک به عنوان اقدامی احتیاطی پنلهای خورشیدی خود را خاموش کردند.
شورای محلی میگوید آتشسوزیهای دبستانی هر یک علت متفاوتی داشتهاند و ناشی از نقص مشترک در خود پنلها نبودهاند.
با این حال این حوادث بار دیگر توجه را به خطرات بالقوه نصب پنلهای خورشیدی روی پشتبام ساختمانهای عمومی و خانههای مسکونی جلب کرده است.
آیا آتشسوزیهای ناشی از پنلهای خورشیدی در اروپا رو به افزایش است؟
پنلهای خورشیدی فتوولتاییک که از سلولهای خورشیدی منفرد برای تبدیل نور خورشید به برق تشکیل شدهاند، در بسیاری از مناطق اتحادیه اروپا به رقابتیترین منبع تولید برق تبدیل شدهاند.
بر اساس دادههای یورواستات، 47.5 درصد از مصرف برق اتحادیه اروپا در سال 2024 از منابع تجدیدپذیر تامین شده و سهم خورشیدیهای فتوولتاییک از این میزان نزدیک به یکچهارم یعنی 23.4 درصد بوده است.
رشد انفجاری پنلهای خورشیدی باعث افزایش تعداد حوادث آتشسوزی و در نتیجه توجه رسانهای به آنها شده است، هرچند خطر به ازای هر سامانه همچنان بسیار ناچیز محسوب میشود.
آمار موسسه پژوهشی TNO در هلند نشان میدهد که بین سالهای 2015 تا 2018 تنها 27 مورد آتشسوزی در ساختمانهای دارای سامانه فتوولتاییک در این کشور ثبت شده که 23 مورد آن مربوط به ساختمانهای مسکونی بوده است.
با توجه به نصب 170 هزار سامانه جدید فتوولتاییک روی ساختمانهای مسکونی در سال 2018، این رقم کمتر از 0.014 درصد خانههای مجهز به پنل خورشیدی را شامل میشود.
موسسه پژوهشی فراونهوفر ISE در آلمان گزارش داده که بین سالهای 1993 تا 2013 تنها 0.006 درصد از سامانههای فتوولتاییک موجب آتشسوزی با خسارت عمده شدهاند. از مجموع 1.3 میلیون سامانه خورشیدی فتوولتاییک در آلمان در سال 2013، 350 سامانه در آتشسوزیها درگیر بوده و تنها 120 مورد به عنوان علت مستقیم آتشسوزی شناسایی شدهاند.
با این حال دادههای مربوط به آتشسوزیهای مرتبط با سامانههای خورشیدی هنوز محدود است.
مطالعهای که ماه گذشته در نشریه Science Direct (منبع به زبان انگلیسی) منتشر شد، آمار ملی چهار کشور اروپایی را تحلیل کرده است. این بررسی نشان میدهد تعداد حوادث به ازای هر 100 هزار نصب، در بریتانیا، ایتالیا و سوئد حدود 5 تا 22 مورد و در اسلوونی حدود 75 مورد بوده است.
گزارش میگوید: «این تفاوتها احتمالا تحت تاثیر تفاوت در روشهای گردآوری داده و معیارهای لحاظ شدن در آمار در کشورهای مختلف است.»
پژوهشگران دریافتند حدود 68 درصد آتشسوزیها محدود به تجهیزات فتوولتاییک میماند، در حالی که 24 درصد به سطوح مجاور مانند پشتبام آسیب میزند. در 5 درصد موارد، حریق به شکل قابل توجهی گسترش مییابد و تنها در 3 درصد موارد ساختمانها به طور کامل از بین میروند.
چه چیز باعث آتشگرفتن پنلهای خورشیدی میشود؟
کمیسیون اروپا میگوید میزان بروز آتشسوزی ناشی از پنل خورشیدی «به طور قابل توجهی کمتر» از بسیاری از لوازم معمول خانگی است.
این نهاد اضافه میکند: «هر وقت مشکلی پیش میآید، معمولا به نصب نامناسب یا قطعات معیوب مربوط است، نه خود فناوری خورشیدی.»
در سراسر اروپا تدابیر حفاظتی سختگیرانهای برای ایمن نگه داشتن نصبهای خورشیدی وجود دارد، از جمله اینکه همه پنلها، چه وارداتی و چه تولیدشده در اتحادیه اروپا، باید الزامات فنی سختگیرانهای را رعایت کنند.
کمیسیون توضیح میدهد: «برای اطمینان از نصب درست سامانهها، کشورهای عضو اتحادیه اروپا باید برای نصابان و طراحان سامانههای فتوولتاییک خورشیدی، طبق دستورالعمل انرژیهای تجدیدپذیر، نظامهای گواهینامهای یا سازوکارهای معادل داشته باشند.»
به گفته کمیسیون، «این نظامها شامل برنامههای آموزشی و فهرستهای عمومی نصابان دارای گواهی است.»
چگونه میتوان خطر آتشسوزی پنلهای خورشیدی را کاهش داد؟
هر سامانهای که انرژی خورشید را جذب میکند، تا حدی با خطر آتشسوزی همراه است، به ویژه در مورد نصبهایی که عمر بالایی دارند و به خوبی نگهداری نمیشوند.
برای کاهش خطر آتشسوزی ناشی از پنلهای خورشیدی، باید فقط از نصابان معتبر استفاده کنید و از نصب خودسرانه پنلها روی پشتبامها خودداری کنید. همچنین اینورترهای دیواری باید روی سطوح غیرقابل اشتعال محکم نصب شوند و از تجمع آوار یا مواد انباشتهشده در اطراف آنها جلوگیری شود.
همچنین مالکان خانهها باید هر دو سه سال یک بار با استفاده از کارشناسان حرفهای پنلهای خود را بازرسی و سرویس کنند. پس از رخدادهای جوی شدید مانند بادهای شدید نیز بد نیست پنلها را بررسی کنید تا مطمئن شوید هیچ بخشی جابهجا نشده است.