وزیر خارجه آمریکا در خصوص تنشهای جاری با ایران میگوید واشنگتن همچنان آماده گفتگو است به شرطی که تهران «جدی» باشد، در غیر این صورت، ایالات متحده برای حفاظت از منافع خود و متحدانش «آنچه لازم باشد» انجام میدهد.
مارکو روبیو که در حاشیه نشست سالانه وزرای خارجه کشورهای جنوب شرقی آسیا (آسهآن) در پایتخت فیلیپین با خبرنگاران سخن میگفت، با اشاره به تنشهای جاری تصریح کرد: «مشکلی که در حال حاضر با آن مواجهیم این است که آنها در مورد مذاکرات جدی نیستند. اگر آنها جدی باشند، ما هم جدی هستیم. اما اگر نباشند، آنچه را که برای محافظت از منافع خود و متحدانمان لازم است، انجام خواهیم داد.»
آگهی
آگهی
در این نشست که تحتالشعاع نگرانی مقامات آسهآن از پیامدهای جنگ در خاورمیانه بر جنوب شرق آسیا قرار داشت، وزیر خارجه آمریکا مواضع تندی را علیه جمهوری اسلامی ایران، اقدامات حوثیها در دریای سرخ و ناامنی در تنگه هرمز مطرح کرد.
ایران در «دردسر بزرگی» افتاده است
آقای روبیو با اشاره به تداوم درگیریها در خاورمیانه، ارزیابی خود از وضعیت داخلی و نظامی ایران را اینگونه با خبرنگاران حاضر در اجلاس در میان گذاشت: «ایالات متحده معتقد است که ایران در دردسر بزرگی افتاده است. آنها مطبوعات آزاد ندارند که مانند شما تاثیرات (تحولات) بر اقتصاد و قیمت بنزین را گزارش دهند، اما میتوانم به شما بگویم که آنها با تورم شدید و افسارگسیخته، گرانی و هزینههای بالای مواد غذایی روبرو هستند. اینها مشکلاتی است که از قبل وجود داشته و اکنون بسیار بدتر شده است.»
او با اشاره به برنامه نظامی تهران افزود: «آنها آسیبهای بزرگی را در زیرساختهای نظامی خود متحمل شدهاند. آنها ۲۰ سال گذشته را صرف این کردند که تکتک سکههایشان را به جای کشورشان، برای حمایت از گروههای تروریستی و ساخت سیستمهای موشکی و پهپادی خرج کنند. آنچه اکنون میبینید از آن استفاده میکنند و البته به شدت تضعیف شده، دقیقا همان سپر متعارفی است که قصد داشتند پشت آن پنهان شوند تا برنامه هستهای خود را پیش ببرند و جهان را به چالش بکشند.»
وزیر خارجه آمریکا تاکید کرد: «اگر یک سال دیگر میگذشت، ایران آنقدر موشک و پهپاد در اختیار میداشت که در پشت یک سپر متعارف، مصونیت مییافت تا هر کاری که میخواهد انجام دهد.»
بحران در تنگه هرمز و موضع چین
بخش دیگری از اظهارات روبیو به امنیت دریانوردی در خلیج فارس اختصاص داشت. وی با اشاره به تلاش ایران برای کنترل و دریافت عوارض در تنگه هرمز، این اقدام را تهدیدی برای اقتصاد جهانی دانست که به گفته او میتواند بدعتی برای اقدامات مشابه در سایر نقاط جهان باشد.
مارکو روبیو تصریح کرد: «اتفاقی کاملا واضح و روشن در حال رخ دادن است؛ کشتیهای تجاری در تلاش برای عبور از تنگه هرمز هستند و مورد حمله قرار گرفته و منفجر میشوند. ایالات متحده از این کشتیرانی دفاع میکند و علاوه بر آن، مکانهایی را که از آنها به سمت کشتیها شلیک میشود هدف قرار میدهد تا توانایی ایران برای آسیب رساندن به کشتیرانی جهانی را تضعیف کند.»
وی در پاسخ به سوال خبرنگاری مبنی بر اینکه آیا چین و روسیه اطلاعات هدفگیریِ منجر به حمله به نیروهای آمریکایی را به ایران دادهاند، از اظهار نظر مستقیم خودداری کرد اما گفت: «حضور در هر منطقه جنگی با خطر همراه است و این اتفاقات ثابت میکند که ایران پول خود را در ۲۰ سال گذشته در کجا سرمایهگذاری کرده است.»
با این حال، روبیو درباره نقش پکن تصریح کرد: «اقدامات چین هیچ تاثیری بر روند تقابل ما با ایران نداشته است. اتفاقا پکن در برخی موارد، با انجام ندادنِ کارهایی که توان انجامش را داشت، تا حدودی با ما همراهی و همکاری کرده است. بعید میدانم چینیها از اقداماتی که ایران قصد دارد در تنگه هرمز انجام دهد استقبال کنند؛ کما اینکه آنها به صورت آشکار مخالفت خود را با اخذ عوارض یا هرگونه ایجاد محدودیت در آزادیِ کشتیرانی در این تنگه اعلام کردهاند.»
تهدیدات حوثیها، ناامنی در دریای سرخ و نقش تهران
وزیر امور خارجه آمریکا در ادامه به موضوع اعلام محاصره دریایی عربستان سعودی توسط حوثیهای یمن و مسدود شدن تنگه بابالمندب به روی کشتیهای مرتبط با این کشور پرداخت؛ اقدامی که به گفته ناظران میتواند جنگ را گسترش داده و در عرضه جهانی نفت اخلال ایجاد کند.
او با تاکید بر اینکه واشنگتن تهدیدات حوثیها علیه کشتیرانی در دریای سرخ را «به دقت» زیر نظر دارد، گفت: «هر اقدامی که کشتیرانی در دریای سرخ را محدود کند، دقیقا به همان دلایلی که برای تنگه هرمز ذکر شد، مشکلساز است. ما طی هفته گذشته بارها با سعودیها درباره این تهدید گفتوگو کردهایم. این تهدید جدیدی نیست، اما دوباره مطرح شده است.»
وزیر خارجه آمریکا در پایان پیکان انتقادات را مجددا به سمت تهران نشانه رفت و گفت: «اصل موضوع این است که باز هم ایران در مرکز این ماجرا قرار دارد. اگر بخواهیم از عامل ایجاد دردسر در منطقه صحبت کنیم، آن عامل ایران است. آنها تصمیم گرفتند پروازهای مستقیمی از تهران به یمن راهاندازی کنند و عناصر سپاه پاسداران و دیگران را به این کشور بفرستند. سعودیها به این اقدام واکنش نشان دادند و همین امر منجر به وضعیتی شده که اکنون با آن روبرو هستیم.»
او در نهایت با ابراز امیدواری برای کاهش تنشها خاطرنشان کرد: «ما برای تاثیرگذاری بر تصمیمات حوثیها به آنها نزدیک نیستیم، اما این تنها یک نمونه دیگر است. حوثیها، حزبالله، شبهنظامیان در عراق و حماس؛ اینها همان جاهایی هستند که ایران پول خود را در آن خرج میکند، نه برای مردمش، بلکه برای حمایت از سازمانهای تروریستی و بازیگران بیثباتکننده در منطقه.»
دفاع از توافق هستهای با ریاض
مارکو روبیو همچنین از توافق هستهای با عربستان سعودی که میتواند به طور بالقوه به این پادشاهی توانایی غنیسازی اورانیوم برای برنامه هستهای غیرنظامیاش را بدهد، دفاع کرد و در عین حال افزود که ایالات متحده به هیچ توافقی که منجر به «خطر اشاعه (تسلیحات هستهای)» شود، تن نخواهد داد.
این اظهارات وزیر خارجه آمریکا در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات گستردهای میان واشنگتن و ریاض بر سر یک پیمان دفاعی-امنیتی جامع در جریان است که یکی از محورهای کلیدی آن، کمک آمریکا به راهاندازی برنامه هستهای عربستان است.
ریاض پافشاری میکند که در این توافق، حق غنیسازی اورانیوم در خاک خود را داشته باشد؛ موضوعی که در آمریکا و همچنین نزد مقامات اسرائیلی نگرانیهایی را ایجاد کرده است.
دفاع روبیو از این توافق مشروط، در واقع پیامی به منتقدان داخلی و متحدان منطقهای آمریکا است. با توجه به اظهارات پیشین مقامات ارشد سعودی مبنی بر اینکه «اگر ایران به بمب هستهای دست یابد، ریاض نیز درنگ نخواهد کرد»، واشنگتن تلاش میکند ضمن حفظ اتحاد استراتژیک با عربستان و دور نگهداشتن این کشور از مدار چین و روسیه، تضمینهای محکمی ایجاد کند که برنامه هستهای ریاض به یک رقابت تسلیحاتی جدید در خاورمیانه منجر نشود.