نتایج یک بررسی جامع از مطالعات پیشین نشان میدهد تنفس هوای آلوده در بلندمدت میتواند با افزایش خطر ابتلا به بیماری پارکینسون ارتباط داشته باشد.
پژوهشگران دانشگاه کمبریج با تجزیهوتحلیل و ترکیب نتایج شمار زیادی از تحقیقات قبلی تلاش کردند مشخص کنند آیا قرار گرفتن در معرض هوای آلوده میتواند بر سلامت مغز اثر بگذارد یا نه.
آگهی
آگهی
یافتههای این بررسی نشان میدهد که پیامدهای آلودگی هوا تنها به آسیبهای ریوی و قلبی محدود نیست و ممکن است خطر بیماریهای مرتبط با آسیبهای مغزی، از جمله پارکینسون، را نیز افزایش دهد.
بیماری پارکینسون یک اختلال مغزی پیشرونده است که توانایی حرکتی افراد را تحت تاثیر قرار میدهد. نشانههای اولیه این بیماری ممکن است شامل لرزش، خشکی عضلات، کاهش سرعت حرکت، اختلال در حفظ تعادل یا تغییر در نحوه صحبت کردن باشد.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
با گذشت زمان و پیشرفت بیماری، بسیاری از مبتلایان علاوه بر مشکلات حرکتی، با عوارض دیگری مانند اختلالات خواب، افسردگی، یبوست و مشکلات حافظه نیز مواجه میشوند. در حال حاضر حدود ۶ میلیون نفر در جهان به بیماری پارکینسون مبتلا هستند و با پیرتر شدن جمعیتها، شمار مبتلایان همچنان روندی افزایشی دارد.
دانشمندان بر این باورند که بیماری پارکینسون به دلیل آن ایجاد میشود که برخی سلولهای مغزی تولیدکننده دوپامین بهتدریج از بین میروند.
دوپامین یک پیامرسان شیمیایی است که به کنترل حرکات روان و هماهنگ کمک میکند. پژوهشگران مدتهاست میدانند که سن و عوامل ژنتیکی در این بیماری نقش دارند، اما عوامل محیطی نیز احتمالا در آن مؤثر هستند. آلودگی هوا به یکی از عوامل مشکوک اصلی تبدیل شده است.
این ذرات معلق در هوا را جدی بگیرید
تیم پژوهشی دانشگاه کمبریج بهجای طراحی یک آزمایش تازه، از روش مرور نظاممند و فراتحلیل استفاده کرد. در این شیوه، نتایج شمار زیادی از مطالعات معتبر با یکدیگر ترکیب میشود تا محققان بتوانند روندها و الگوهایی را شناسایی کنند که شاید در پژوهشهای محدود و مستقل آشکار نشده باشند.
این مرور شامل ۲۶ مطالعه درباره بیماری پارکینسون و شمار اندکی از مطالعات درباره اماس و بیماری نورون حرکتی بود.
قویترین ارتباط مشاهدهشده در این بررسی به دو نوع ذره ریز معلق در هوا، یعنی PM2.5 و PM10، مربوط بود. ذرات PM2.5، قطرشان ۲.۵ میکرون یا کمتر است و به اندازهای کوچک هستند که پس از ورود به دستگاه تنفسی میتوانند تا عمق ریهها نفوذ کرده و سپس وارد جریان خون شوند.
این ذرات از اگزوز خودروها، نیروگاهها، کارخانهها، سوزاندن چوب و واکنشهای شیمیایی در جو ایجاد میشوند.
ذرات PM10 اندکی بزرگتر هستند، اما همچنان به اندازهای کوچک هستند که قابل استنشاق باشند. این ذرات از گرد وغبار جادهها، فعالیتهای ساختمانی، گرده گیاهان، فرسایش ترمز و لاستیک خودروها و آلودگیهای صنعتی ناشی میشوند.
دیاکسید نیتروژن و سایر آلایندهها
محققان تخمین زدند که افزایش میزان PM2.5 به اندازه ۵ میکروگرم در هر مترمکعب هوا، با افزایش ۱۰ درصدی خطر نسبی ابتلا به بیماری پارکینسون همراه است. همچنین افزایش ۱۵ میکروگرم در هر مترمکعب از ذرات PM10 با ۱۸ درصد افزایش در خطر نسبی ابتلا به این بیماری ارتباط نشان داد.
این پژوهش نتوانست ارتباط مشخصی میان بیماری پارکینسون و آلایندههای دیگری مانند یاکسید نیتروژن، ازن، مونوکسید کربن، دیاکسید گوگرد یا دوده پیدا کند. پژوهشگران دلیل اصلی این موضوع را کمبود مطالعات کافی و هماهنگ در مورد این آلایندهها عنوان کردند.
محققان بر این باورند که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض هوای آلوده میتواند التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو را در بدن فعال کند. این واکنشها ممکن است به سلولهای مغزی آسیب بزنند و زمینه تجمع پروتئین آلفا-سینوکلئین را فراهم کنند؛ پروتئینی که از ویژگیهای شناختهشده بیماری پارکینسون به شمار میرود.
به گفته پژوهشگران، افرادی که به دلیل عوامل ژنتیکی آمادگی بیشتری برای ابتلا دارند، ممکن است در برابر این اثرات آسیبپذیرتر باشند.
به اینستاگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
این پژوهش علاوه بر پارکینسون، احتمال ارتباط آلودگی هوا با بیماری اماس و بیماری نورون حرکتی را نیز بررسی کرد، اما شواهد مشخصی برای تایید چنین ارتباطی به دست نیاورد. پژوهشگران تاکید کردند که تعداد تحقیقات انجامشده در این زمینه بسیار محدود است و به همین دلیل برای رسیدن به نتایج قطعیتر، مطالعات بیشتری مورد نیاز است.
نتایج این پژوهش نشان نمیدهد که آلودگی هوا بهتنهایی و بهطور مستقیم عامل ایجاد بیماری پارکینسون است؛ بلکه تنها از وجود یک ارتباط میان این دو حکایت دارد و احتمال نقش داشتن عوامل دیگر نیز وجود دارد.
با این حال، این مرور گسترده شواهد، نگرانیها درباره تأثیر آلودگی هوا بر سلامت عصبی را افزایش میدهد و نشان میدهد بهبود کیفیت هوا میتواند در کاهش شمار موارد بیماریهای عصبی در آینده مؤثر باشد.
پژوهشگران همچنین به یک ابزار رایگان و در دسترس عموم که در دانشگاه کمبریج توسعه یافته است اشاره کردند؛ ابزاری که به دولتها کمک میکند سیاستهای مختلف، از جمله ایجاد مناطق کمانتشار، توسعه حملونقل عمومی پاکتر، استفاده از خودروهای برقی و بهبود برنامهریزی شهری را برای کاهش آلودگی هوای ناشی از ترافیک با یکدیگر مقایسه و ارزیابی کنند.
در مجموع، این بررسی یکی از جامعترین و معتبرترین جمعبندیهای شواهد موجود درباره ارتباط آلودگی هوا و بیماریهای عصبی محسوب میشود.
یافتههای این مطالعه بر اهمیت ادامه اقدامات برای پاکتر کردن هوا تاکید دارد، زیرا کاهش آلودگی هوا میتواند آثار مثبتی بر جنبههای مختلف سلامت انسان، از جمله سلامت مغز، داشته باشد.
این پژوهش به همت پژوهشگران دانشگاه کمبریج انجام شد و به تازگی در نشریه «Environment International» منتشر شده است.