گرچه سخنانی منسوب به شهباز شریف درباره مذاکره ایران و آمریکا بر سر برنامه موشکی جمهوری اسلامی در برخی رسانهها منتشر شد؛ خبری که واکنش رسانههای ایرانی را به همراه داشت. چنان که خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران سخنان نخست وزیر پاکستان را ناشی از «بیاطلاعی» عنوان کرد.
در آستانه سفر مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران به اسلامآباد و دیدار با مقامهای نظامی و سیاسی این کشور، سخنان متفاوتی درباره توافق و مذاکره میان ایران و آمریکا در موضوع «برنامه موشکی» از سوی طرفهای مذاکره و میانجیگران مطرح شد. خبرگزاری آناتولی ترکیه روز سهشنبه با انتشار گزارشی از سخنرانی شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان در پارلمان این کشور ولولهای در رسانههای جمهوری اسلامی به راه انداخت و موجی از تکذیبها به راه افتاد.
آگهی
آگهی
در گزارش آناتولی که ساعاتی بعد از درگاه این رسانه حذف شد، آمده بود که شهباز شریف در پارلمان پاکستان گفته که ایران و آمریکا در نقشه راه ۶۰ روزه آینده، علاوه بر مسائل هستهای و داراییهای مسدود شده، درباره «مسائل مربوط به موشکهای بالستیک» نیز گفتگو خواهند کرد.
پیچیدن این سخنان در فضای رسانهای ایران به سرعت با واکنش وزارت امور خارجه ایران و مسعود پزشکیان مواجه شد و این دو بلافاصله این ادعا را رد و تاکید کردند که برنامه موشکی ایران به هیچ وجه قابل مذاکره نیست، در تفاهمنامه نبوده و در آینده نیز نخواهد بود.
منابع داخلی ایران، انتشار این دست اخبار را ناشی از شیطنتهای رسانهای یا برداشتهای متناقض از فرآیند داوری و میانجیگری پاکستان و یا شیطنتهای سیاسی برای تحتالشعاع قرار دادن این دستاورد دیپلماتیک عنوان کردند.
خبرگزاری نزدیک به سپاه: سخنان شریف از سر بیاطلاعی و کاملا اشتباه است
با این حال رسانههای نزدیک به سپاه در ایران به سخنان آقای شریف «درباره مذاکرات موشکی ایران و آمریکا» واکنش نشان داده و آن را ناشی از «بیاطلاعی» او دانستند. خبرگزاری فارس در همین زمینه نوشت «سخنان نخستوزیر پاکستان، درباره اینکه در دور آینده مذاکرات تهران-واشنگتن علاوهبر موضوع هستهای،درباره موشکهای بالستیک نیز گفتوگو خواهد شد، کاملا اشتباه و احتمالا ناشی از بیاطلاعی است.»
ادعای فارس مبنی بر بیاطلاعی شریف از این بند در حالی مطرح میشود که او به عنوان میانجی مدتهاست که به جزییات مذاکرات میان ایران و ایالات متحده اشراف دارد.
خبرگزاری مهر وابسته به سازمان تبلیغات اسلامی نیز به نقل از منابع آگاه نزدیک به تیم مذاکرهکننده ادعای شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان را به طور کامل تکذیب و اعلام کرد که مسائل مرتبط با موشکهای بالستیک به هیچ وجه در دستور کار مذاکرات میان ایران و آمریکا قرار ندارد.
تاکید طرف ایرانی و پاکستانی به عدم اشاره به برنامه موشکی در تفاهم اولیه
سپس در جریان سفر رئیس جمهور ایران به اسلامآباد، هم طرف پاکستانی و هم طرف ایرانی تاکید کردند که در تفاهم اولیه میان ایران و آمریکا هیچ حرفی از مذاکره بر سر برنامه موشکی ایران به میان نیامده است. پزشکیان درباره حاشیهها به وجود آمده گفته «ما هیچگاه و با هیچکس درباره توان دفاعیمان مذاکره نخواهیم کرد. اگر موشکهایی که برای دفاع از خود ساختهایم نبود، اسرائیل و آمریکا ایران را نیز مانند غزه شخم میزدند و به پیر و جوان رحم نمیکردند. اینها که از حقوق بشر دم میزنند، دروغی بزرگ میگویند، اگر ما قادر به دفاع از خود نبودیم، بدون تردید به کشور ما رحم نمیکردند و قدرت ما را نابود میساختند. ما هیچگاه و با هیچکس درباره توان دفاعی خود مذاکره نخواهیم کرد.»
رئیس جمهوری اسلامی ایران در دیدار با نخست وزیر پاکستان با تاکید بر پافشاری جمهوری اسلامی ایران بر مولفههای اقتدار خود در مذاکرات پیشرو تصریح کرد: «هیچ مذاکرهای درباره موشکهای بالستیک صورت نگرفته و نخواهد گرفت.» شهباز شریف نیز در این دیدار با تاکید بر حمایت پاکستان از قدرت دفاعی ایران گفته که «در یادداشت تفاهم امضا شده هیچ اشارهای به موضوع موشکهای بالستیک ایران نشده و اساسا قرار نبوده در این زمینه گفتوگویی صورت گیرد.»
با این حال توان موشکی جمهوری اسلامی به ویژه در جریان حمله نظامی اخیر ایالات متحده و اسرائيل و حملههای متقابل ایران به اسرائیل و برخی کشورهای عربی همجوار در خلیج فارس به نگرانیهای شدیدی در میان کشورهای عربی منطقه دامن زد. ترامپ بارها تاکید کرده که جزییات متن توافق با ایران به رویت کشورهای مختلف از جمله کشورهای عربی در منطقه که در جریان حملههای اخیر ایران آسیب دیدهبودند، رسیده است.
ایران و آمریکا روز یکشنبه نشستهایی را با یکدیگر و با حضور پاکستان و قطر به عنوان میانجی، در بورگناشتوک سوئیس برگزار کردند. این گفتگوها به تشکیل تیمهای فنی و نظارتی انجامیده و گفتگوهای فنی در آینده ادامه خواهد یافت.
نقش پررنگ نهادهای نظامی در ساختار امنیتی و سیاسی دو کشور
پاکستان که اغلب به عنوان کشوری بیثبات در عرصه سیاسی شناخته میشود این روزها با میزبانی طرفهای مذاکره ایران و آمریکا و بازی نقش میانجیگر توانسته تصویر تازهای از خود در جهان شکل دهد. با این حال ایفای نقش میانجیگری پاکستان در شرایطی مورد توجه قرار میگیرد که دو کشور ایران و پاکستان بیش از هر زمان دیگری در ساختار سیاسی و مدیریتی شباهتهای فراوانی به یکدیگر دارند.
نقش پررنگ نهادهای نظامی در ساختار امنیتی و سیاسی دو کشور از نقاط قابل توجه این معادله است. در پاکستان، ارتش و نیروهای شبهنظامی در کنار نهادهای دولتی، نقش محوری در تامین امنیت ایالت حساسی مانند بلوچستان را بر عهده دارند. در ایران نیز سپاه پاسداران و نهادهای وابسته به آن در حوزههای امنیتی، منطقهای و برخی عرصههای اقتصادی و راهبردی حضور موثری دارند.