انرژیهای تجدیدپذیر محصولات کشاورزی را از نابودی و هدررفت نجات میدهد.
وقتی مشغول خرد کردن سبزیجات هستیم به ندرت به چالشهایی فکر میکنیم که کشاورزان برای رساندن آن خوراکی به تخته خردکن ما پشت سر گذاشته اند؛ خشکسالی، گرمای شدید، سیل، فقر و هزینه های سرسام آور سوخت فقط چند نمونه از آنهاست. اگر هم موفق شوند محصول سالمی رشد بدهند و برداشت کنند آن محصول باید در تمام این مسیر خنک بماند تا به آشپزخانه های ما در همان وضعیتی برسد که امروز از خوراکیها انتظار داریم.
آگهی
آگهی
ایوون انیونی مومیاه، کشاورز کنیایی، هنگام قدم زدن میان ردیفهای رزماری، ریحان و دیگر محصولاتی که راهی سوپرمارکتهای اروپاست، میگوید: «اگر در مزرعه همه کارها را درست انجام دهید اما محصول را درست نگهداری نکنید، هم محصول را از دست میدهید و هم درآمدتان را.»
با این که تهدیدهای دیگری همچنان وجود دارد، ایوون دیگر نگران این نیست که تاخیر در حمل و نقل یا گرمای شدید برداشتش را خراب کند و این تغییر را مدیون انرژیهای تجدیدپذیر است.
در این الگوی پرداخت به ازای استفاده، از کشاورزان بر اساس کیلوگرم محصول ذخیره شده پول گرفته میشود؛ رویکردی که بخشی از روند رو به رشد در افریقا برای استفاده از سردخانه های خورشیدی است تا یکی از مزمنترین معضلات کشاورزی یعنی فساد مواد غذایی کاهش یابد.
سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد برآورد میکند تا ۴۰ درصد مواد غذایی تولیدشده در افریقا بین برداشت و رسیدن به بازار از بین میرود که عمدتا به دلیل نبود زیرساخت مناسب برای نگهداری، حمل و نقل و فرآوری است.
نمایی از واحدهای سردخانه ای خورشیدی در Citadel Agri Merchants در کیتنگلا، شهرستان کاجیادو، کنیا، در ۲۲ مه ۲۰۲۶.نمایی از واحدهای سردخانه ای خورشیدی در Citadel Agri Merchants در کیتنگلا، شهرستان کاجیادو، کنیا، در ۲۲ مه ۲۰۲۶.
کشاورزان دیگر وابسته به شبکه های گران و ناپایدار برق نیستند
اتاقهای سرد، انبارها و مراکز خنک سازی خورشیدی و خارج از شبکه به کشاورزان و بازرگانان امکان میدهد محصولات فاسدشدنی را بدون تکیه بر شبکه های گران و ناپایدار برق حفظ کنند. این تغییر در سراسر کنیا (منبع به زبان انگلیسی)، نیجریه، اتیوپی، رواندا و افریقای جنوبی شتاب گرفته است.
مومیاه که مانند بسیاری از کشاورزان خردهمالک توان پرداخت حدود ۳۰ هزار دلار (۲۵ هزار یورو) به صورت پیشاپیش برای خرید یک واحد مستقل سردخانه خورشیدی را نداشت، میگوید: «بزرگترین چالش حفظ کیفیت محصول بعد از برداشت بود.»
با تحت فشار قرار گرفتن سیستمهای نگهداری و توزیع مواد غذایی بر اثر تغییرات اقلیمی، افزایش دما و گاهی اختلال در زنجیره های تامین، فناوری خنک سازی بیش از پیش حیاتی میشود.
محصولات به جای چند روز، چند هفته تازه میمانند
در کشورهایی مانند هند، چین، ژاپن، هلند و ایالات متحده، شبکه های پیشرفته زنجیره سرد باعث میشود محصولات تازه برای هفته ها در بازار قابل عرضه بماند. اما در بسیاری از مناطق افریقا، کشاورزان اغلب به تاسیسات خنک سازی دسترسی ندارند و ناچارند محصولاتشان را بلافاصله بعد از برداشت بفروشند و متحمل زیانهای چشمگیر شوند.
با بالا رفتن دما این چالش شدیدتر میشود، چون گرمای زیاد روند فساد سبزیجات، میوه، لبنیات و ماهی را سرعت میبخشد. کمبود اطمینان در تامین برق نیز در بسیاری از مناطق روستایی، استفاده از سیستمهای سرمایشی معمول را پرهزینه یا ناممکن میکند.
امانوئل ازیبر، مدیر منطقه ای افریقا در CLASP، یک سازمان غیرانتفاعی که از استقرار لوازم کم مصرف و فناوریهای مولد حمایت میکند، میگوید: «سردخانه همچنان یکی از حلقه های مفقوده در زنجیره های ارزش کشاورزی افریقاست.»
او میگوید: «وقتی کشاورزان بتوانند محصول را برای مدت طولانیتر نگهداری کنند، به بازارهای بهتری دسترسی پیدا میکنند، دورریز را کاهش میدهند و درآمدشان بالا میرود.»
انرژی خورشیدی روند بهبود زنجیره های تامین را سرعت میبخشد
شرکت ارائه دهنده خدمات Soko Fresh میگوید توانسته است نرخ فساد محصول را برای مشتریانش از حداکثر ۵۰ درصد به کمتر از ۲ درصد کاهش دهد و در عین حال به کشاورزان کمک کند تا تا ۵۰ درصد درآمد بیشتری به ازای هر کیلوگرم کسب کنند.
در نیجریه (منبع به زبان انگلیسی)، شرکتهایی مانند ColdHubs اتاقهای سرد خورشیدی قابل ورود را در بازارهای بزرگ کشاورزی نصب کرده اند و به کشاورزان و بازرگانان امکان میدهند به جای سرمایه گذاری روی تجهیزات گرانقیمت، روزانه فضای سرد اجاره کنند.
در رواندا، از سرمایش خورشیدی برای حمایت از تعاونیهای لبنی و بهبود جمع آوری شیر استفاده میشود.
در اتیوپی (منبع به زبان انگلیسی)، سرمایه گذاری در زنجیره سرد در حال گسترش است تا از صادرات محصولات باغی حمایت کند؛ بخشی که از سریعترین بخشهای رو به رشد کشاورزی این کشور است.
تحلیلگران میگویند چنین نوآوریهایی هر چه بیشتر اهمیت پیدا میکند، زیرا کشورهای افریقایی میکوشند در عین کاهش انتشار گازهای گلخانه ای، امنیت غذایی خود را تقویت کنند.
سیستمهای سنتی سردخانه اغلب به ژنراتورهای دیزلی متکی هستند، به ویژه در مناطقی که برق شبکه قابل اعتماد نیست. گزینه های خورشیدی میتوانند مصرف سوخت و هزینه های عملیاتی را کاهش دهند و در عین حال انتشار را پایین بیاورند.
با این حال کارشناسان معتقدند مهمترین فایده این سیستمها شاید بیش از آن که زیست محیطی باشد اقتصادی است. طی دهه ها، تلاشهای توسعه ای به شدت بر گسترش دسترسی به برق در سراسر افریقا متمرکز بوده است. هرچند میلیونها خانوار به برق دسترسی پیدا کرده اند، کمتر به این موضوع توجه شده که چگونه میتوان از این برق برای ایجاد درآمد استفاده کرد.
ازیبر میگوید: «ما بحث درباره این که مردم چگونه میتوانند برق را به فرصت تبدیل کنند نادیده گرفته ایم. ما مدام زیرساخت برق را گسترش میدهیم، اما تا وقتی مردم نتوانند از این انرژی به شکل مولد استفاده کنند، منافع اقتصادی آن هرگز به طور کامل محقق نمیشود.»
انرژی خورشیدی فقط یخچالها را روشن نمیکند
در سراسر افریقا، سیستمهای آبیاری خورشیدی امکان کشاورزی در تمام طول سال را فراهم کرده است. دستگاههای آسیاب و تجهیزات فرآوری خورشیدی نیز به جوامع روستایی کمک میکند ارزش افزوده محصولات کشاورزی را در نزدیکی محل تولید ایجاد کنند. با این حال تامین مالی همچنان یک چالش است.
کارول کوئچ، معاون رئیس برای افریقا در ائتلاف جهانی انرژی برای مردم و سیاره، میگوید: «چالش امروز این نیست که نشان دهیم این سیستمها کار میکنند، بلکه ساخت تعداد کافی پروژه قابل تامین مالی است که بتواند منابع بزرگتر سرمایه را جذب کند و در چندین کشور مقیاس بگیرد.»
کمکهای بلاعوض، وامهای کم بهره و حمایت اهداکنندگان میتواند به پوشش هزینه های اولیه کمک کند. با این حال کارشناسان صنعت میگویند جذب سرمایه تجاری کافی همچنان دشوار است، زیرا بسیاری از بازارهای کشاورزی پراکنده و در اختیار تولیدکنندگان کوچک مقیاس است.
دنیس کارما، مدیرعامل SoKo Fresh، میگوید: «این سرمایه گذاران فناوریهای نوظهور را پرریسک میبینند، چون الگوهای تجاری آزموده با بازده قابل اتکا به اندازه کافی نداریم و همین باعث میشود تامین مالی پروژه هایی شبیه کار ما گران تمام شود.»