یک گزارش هشدار میدهد تورنمنت در امریکا، کانادا و مکزیک با افزایش تعداد تیمها، بازیها و پروازها میتواند میزان انتشارها را نسبت به دورههای قبل دو برابر کند.
جام جهانی ۲۰۲۶ که قرار است در ایالات متحده، کانادا و مکزیک برگزار شود، ممکن است به آلایندهترین تورنمنت تاریخ فوتبال تبدیل شود. این هشدار در گزارش FIFA's Climate Blind Spot (منبع به زبان اسپانیایی) آمده است؛ گزارشی که میگوید گسترش قالب مسابقات، پراکندگی جغرافیایی و وابستگی به حملونقل هوایی، تاثیر اقلیمی این رقابتها را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.
آگهی
آگهی
بر اساس این مطالعه که توسط موسسه نیو ودر اینستیتوت تهیه شده، دوره بعدی جام جهانی دستکم ۹ میلیون تن دیاکسیدکربن معادل تولید خواهد کرد؛ رقمی که تقریبا دو برابر میانگین تورنمنتهایی است که میان سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲ برگزار شد و حدود ۴.۷ میلیون تن بود. در سناریوهای گستردهتر، این رقم میتواند تا ۱۵ میلیون تن افزایش یابد؛ موضوعی که این رویداد را به یکی از آلایندهترین رویدادها در تاریخ ورزش تبدیل میکند.
تیمهای بیشتر، بازیهای بیشتر، انتشار بیشتر
یکی از عوامل کلیدی، تغییر در قالب رقابتهاست. برای نخستین بار، جام جهانی با حضور ۴۸ تیم ملی و ۱۰۴ مسابقه برگزار میشود؛ افزایشی ۶۳ درصدی نسبت به دورههای پیشین. این رشد به معنای سفرهای بیشتر، هواداران بیشتر و فشار بیشتر بر زیرساختهاست. گزارش تاکید میکند که این گسترش، افزایش قابل توجهی در میزان انتشار گازهای گلخانهای به همراه خواهد داشت، بهویژه در بخش حملونقل هوایی که همین حالا هم اصلیترین منبع آلودگی این تورنمنت است.
انتقاد اصلی متوجه بخش لجستیک است. برخلاف تورنمنتهایی که در یک کشور متمرکز برگزار میشوند، جام جهانی ۲۰۲۶ در ۱۶ شهر در سراسر قاره آمریکای شمالی انجام خواهد شد که هزاران کیلومتر از هم فاصله دارند. این موضوع باعث میشود تیمها، خبرنگاران و میلیونها هوادار تقریبا به طور کامل به هواپیما وابسته باشند. گزارش برآورد میکند که حملونقل هوایی بیش از ۷.۷ میلیون تن دیاکسیدکربن تولید خواهد کرد، یعنی بخش عمدهای از کل انتشارها.
علاوه بر این، انتشارهای مرتبط با پروازها ممکن است نسبت به تورنمنتهای پیشین بین ۱۶۰ تا ۳۲۵ درصد افزایش یابد و جایگاه حملونقل را به عنوان اصلیترین چالش اقلیمی این رویداد تثبیت کند.
مدلی که دفاع از آن دشوار است
هرچند این تورنمنت نیازمند ساخت گسترده ورزشگاههای جدید نخواهد بود و همین موضوع تا حدی از اثرات آن میکاهد، گزارش تاکید میکند که مشکل اصلی ساختاری است؛ مدلی از رقابت که هر روز بزرگتر، جهانیتر و بیش از پیش وابسته به سفرهای طولانیمدت میشود.
به این وضعیت باید کمبود گزینههای حملونقل پایدار را هم افزود. برخلاف اروپا یا آسیا، در آمریکای شمالی شبکه گستردهای از قطارهای پرسرعت وجود ندارد که بتواند ردپای کربنی بخش حملونقل را کاهش دهد.
گزارش همچنین راهبرد اقلیمی فیفا را زیر سوال میبرد و این نهاد را به داشتن یک «نقطه کور» در برابر بحران محیط زیست متهم میکند. به گفته نویسندگان، میان تعهدات اعلامشده فیفا در زمینه پایداری و واقعیت تصمیمهایش، از جمله گسترش تورنمنت و انتخاب شهرهای میزبان پراکنده، شکافی آشکار وجود دارد.
این نویسندگان هشدار میدهند که جام جهانی ۲۰۲۶ به جای کاهش، ممکن است بحران اقلیمی را تشدید کند؛ آن هم در شرایطی که جهان خواستار کاهش فوری انتشار گازهای گلخانهای است.
فیفا چه میگوید؟
فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) در مقابل میگوید جام جهانی ۲۰۲۶ با یک راهبرد پایداری همراه خواهد بود که تمرکزش بر کاهش پیامدهای زیستمحیطی و بر جای گذاشتن «میراثی مثبت» برای شهرهای میزبان است. این نهاد در وبسایت خود اعلام کرده است که استانداردهای ساختوساز پایدار را در ورزشگاهها و زیرساختهای موقت ترویج خواهد کرد، استفاده از حملونقل عمومی را تشویق میکند و در پی کاهش پسماند، مصرف انرژی و انتشارهای مرتبط با تورنمنت است.
فیفا همچنین معتقد است شهرهای میزبان نقشی کلیدی در اجرای اقدامات اقلیمی بلندمدت خواهند داشت و میتوانند فراتر از خود رقابتها، الگوهای پایدارتر را ترویج کنند. با این حال گزارشی که با همکاری Scientists for Global Responsibility، سازمان Environmental Defense Fund و شبکه The Sport for Climate Action Network تدوین شده، هشدار میدهد که این اقدامات به سختی میتواند اثرات ساختاری این تورنمنت را جبران کند.