دانشمندان اقلیمشناس میگویند: «فیفا و هواداران باید درک کنند که هیچ جنبهای از جامعه از پیامدهای تغییرات آبوهوایی در امان نیست».
تابستان امسال، جام جهانی فوتبال برای نخستین بار از سال ۱۹۹۴ دوباره به آمریکای شمالی برمیگردد.
آگهی
آگهی
در این ۳۲ سال، خیلی چیزها عوض شده است و پدیدههای حدی آبوهوایی که با تغییرات اقلیمی ناشی از انسان تغذیه میشوند، مکررتر و شدیدتر شدهاند.
دکتر فریدریک اتو، استاد علوم اقلیم در کالج امپریال لندن و همبنیانگذار World Weather Attribution (WWA)، یک تلاش بینالمللی برای تحلیل و اطلاعرسانی درباره تاثیر احتمالی تغییرات اقلیمی بر رویدادهای حدی آبوهوایی، میگوید: «جام جهانی ۱۹۹۴ شاید برای بسیاری از بزرگسالان امروز چندان دور به نظر نرسد، اما نیمی از تغییرات اقلیمی ناشی از انسان از آن زمان تا امروز رخ داده است.»
ایالات متحده بهتازگی داغترین دوره دوازدهماهه ثبتشده در آرشیو سازمان هواشناسی و اقیانوسشناسی آمریکا (NOAA) را پشت سر گذاشته است؛ موضوعی که نگرانیها درباره ایمنی بازیکنان و تماشاگران در طول تورنمنتی را که قرار است در ۱۶ شهر در کانادا، آمریکا و مکزیک برگزار شود، افزایش داده است.
به گفته تحلیلگران WWA، گستردگی جغرافیایی بازیها میتواند تطبیق بازیکنان را بسیار دشوار کند، چون آنها با شرایط آبوهوایی بسیار متغیر روبهرو خواهند شد.
گزارش جدید این سازمان هشدار میدهد که خطر گرمای شدید در برخی ورزشگاهها نسبت به سال ۱۹۹۴ دو برابر شده است.
این وضعیت برگزارکنندگان را وادار کرده است تا تدابیر ایمنی مانند برگزاری مسابقات در ساعات دیرتر و وقفههای اجباری برای خنککردن بدنها را اعمال کنند، اما گزارش هشدار میدهد که در تعداد قابل توجهی از مسابقات، همچنان ممکن است بازیکنان و هواداران دماهای خطرناک را تحمل کنند.
استرس گرمایی میتواند یکچهارم بازیهای جام جهانی را تحت تاثیر قرار دهد
به گفته WWA، انتظار میرود در حدود یکچهارم بازیها، دما بر اساس شاخص دمای کره تر (WBGT) بالاتر از ۲۶ درجه سانتیگراد باشد؛ سطحی که استرس گرمایی قابل توجهی ایجاد میکند.
شاخص WBGT دمای هوا، رطوبت، سرعت باد و تابش نور خورشید را در نظر میگیرد تا نشان دهد گرما چگونه بر بدن انسان تاثیر میگذارد.
دکتر کریس مولینگتون، متخصص بیهوشی و مدرس ارشد افتخاری در کالج امپریال لندن، توضیح میدهد: «یک روز ۳۰ درجهای در هوای خشک و همراه با نسیم، با یک روز ۳۰ درجهای با رطوبت بالا، آفتاب شدید و بدون باد کاملا متفاوت است. رطوبت بالا تبخیر عرق را کاهش میدهد و مکانیسم اصلی خنکسازی بدن را محدود میکند.»
خطر استرس گرمایی در دمای ۲۶ درجه WBGT متوسط تا زیاد محسوب میشود، بهویژه هنگام فعالیتهای سنگینی مثل ورزش حرفهای و بنابراین نیازمند تدابیری برای جلوگیری از بیماریهای مرتبط با گرما است. در این شرایط، به گفته دکتر مولینگتون، عملکرد بازیکنان میتواند افت کند.
برای کاهش خطرات، برگزارکنندگان جام جهانی ۲۰۲۶ وقفههای اجباری سهدقیقهای «آبرسانی» را در میانه هر نیمه اعمال خواهند کرد و عملا مسابقات را به چهار بخش تقسیم میکنند.
پیشبینی میشود حدود پنج مسابقه در دمای ۲۸ درجه برگزار شود؛ سطحی که اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال حرفهای (FIFPRO) آن را ناایمن میداند و توصیه میکند بازیها به تعویق بیفتد. با این حال، مقررات رسمی فیفا فقط زمانی تعویق را در نظر میگیرد که شاخص WBGT بالاتر از ۳۲ درجه باشد.
دکتر مولینگتون میگوید: «در دماهای بالاتر از ۲۸ درجه، خطر بروز بیماریهای جدی مرتبط با گرما نگرانکنندهتر میشود؛ نه فقط برای بازیکنان، بلکه برای صدها هزار هواداری که در ورزشگاهها و جشنهای هواداری روباز حضور دارند.»
او میافزاید: «گرمازدگی، شدیدترین شکل بیماری ناشی از گرما، میتواند جان افراد را به خطر بیندازد و سالمندان و کسانی که بیماریهای زمینهای دارند بهویژه آسیبپذیرند.»
کدام بازیهای جام جهانی بیشتر در معرض خطر گرمای شدید هستند؟
به گفته WWA، چند ورزشگاه پرخطر از جمله ورزشگاه روباز متلایف در نیویورک، جایی که فینال جام جهانی برگزار خواهد شد، سیستم تهویه مطبوع ندارند. خطر اختلال ناشی از گرما در این محل نسبت به جام جهانی ۱۹۹۴ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
دکتر جویس کیموتای، پژوهشگر حوزه آبوهوای حدی و تغییرات اقلیمی در کالج امپریال لندن، هشدار میدهد: «کاملا محتمل است که با مسابقاتی روبهرو شویم که در شرایط ناایمن برای بازیکنان و تماشاگران برگزار میشوند.»
یکی از در معرضترین ورزشگاهها، ورزشگاه روباز میامی است که به گفته WWA «تقریبا قطعی» است دما در آن از ۲۶ درجه فراتر برود و قرار است یک بازی مرحله یکچهارم نهایی و دیدار ردهبندی در آن برگزار شود.
با وجود تلاشها برای کاهش خطر گرما از طریق تعیین زمانهای آغاز دیرتر، ورزشگاه کانزاس سیتی همچنان بهطور خطرناکی در معرض است. برای مثال، دیدار هلند و تونس ۷ درصد احتمال دارد که دما در آن از آستانه ۲۸ درجه فراتر رود و ۲۵ درصد احتمال دارد دما از ۲۶ درجه بالاتر رود، آن هم با وجود اینکه بازی ساعت ۶ عصر آغاز میشود. این ورزشگاه همچنین میزبان یکی از بازیهای یکچهارم نهایی خواهد بود.
ورزشگاه فیلادلفیا که قرار است یک بازی مرحله حذفی در روز استقلال آمریکا و نیز پنج بازی مرحله گروهی را میزبانی کند، نیز بهعنوان محل پرخطر علامتگذاری شده است.
در دالاس تگزاس، احتمال اینکه دما بر اساس شاخص WBGT از ۲۸ درجه فراتر رود تقریبا قطعی است. در نتیجه، هوادارانی که بیرون از ورزشگاه سرپوشیده و مجهز به تهویه مطبوع AT&T که میزبان چندین بازی از جمله هر دو دیدار نیمهنهایی خواهد بود جشن میگیرند، ممکن است در معرض خطر بالای استرس گرمایی قرار بگیرند.
گرمای در حد لغو مسابقه، زنگ خطر تغییرات اقلیمی است
اگر دمای متوسط جهانی همچنان بالا برود، مدلهای اقلیمی WWA نشان میدهد که گرمای خطرناک در شهرهای بالقوه میزبان جام جهانی بدتر و بدتر خواهد شد.
این سازمان هشدار میدهد که بدون اقدامات سازگاری گسترده، مانند دسترسی همگانی به سیستمهای تهویه مطبوع، برگزاری مسابقات فوتبال در تابستان نیمکره شمالی برای بازیکنان و تماشاگران هرچه خطرناکتر میشود.
دکتر اتو میگوید: «پژوهش ما نشان میدهد که تغییرات اقلیمی تاثیر واقعی و قابل اندازهگیری بر امکانپذیری برگزاری جام جهانیها در تابستان نیمکره شمالی دارد.»
او تاکید میکند: «اینکه خود بازی فینال جام جهانی، یکی از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان، با خطر قابل توجهی روبهرو است که در گرمایی در حد لغو مسابقه برگزار شود، باید برای فیفا و هواداران زنگ بیدارباش باشد و نشان دهد که هیچ بخش از جامعه از پیامدهای تغییرات اقلیمی در امان نیست.»
WWA هشدار میدهد که با توجه به حضور هواداران فوتبال در گردهماییهای روباز، تدابیر سازگاری بهتنهایی برای تضمین ایمنی کافی نیست. این سازمان بر لزوم گذار سریع از سوختن سوختهای فسیلی برای کاهش خطرات ناشی از تغییرات اقلیمی تاکید میکند.