دانشمندان اقلیم: فیفا و هواداران باید درک کنند که هیچ بخش جامعه از پیامدهای تغییرات اقلیمی در امان نیست.
تابستان امسال، جام جهانی برای نخستین بار از سال ۱۹۹۴ به آمریکای شمالی بازمیگردد.
آگهی
آگهی
در ۳۲ سال گذشته، بسیاری چیزها تغییر کرده است؛ رخدادهای جوی حدی بهدلیل تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، پرتکرارتر و شدیدتر شدهاند.
دکتر فریدریکه اوتو، استاد علوم اقلیم در کالج امپریال لندن و یکی از بنیانگذاران طرح World Weather Attribution (WWA) که تلاشی بینالمللی برای تحلیل و اطلاعرسانی درباره نقش احتمالی تغییرات اقلیمی در رویدادهای حدی جوی است، میگوید: «جام جهانی ۱۹۹۴ شاید برای بسیاری از بزرگسالان امروز چندان دور به نظر نرسد، اما نیمی از تغییرات اقلیمی ناشی از انسان از آن زمان تاکنون رخ داده است.»
ایالات متحده بهتازگی داغترین دوره ۱۲ ماهه ثبتشده در سوابق اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) را پشت سر گذاشته است؛ موضوعی که نگرانیها درباره ایمنی بازیکنان و تماشاگران در جریان این تورنمنت را افزایش داده است؛ رقابتهایی که قرار است در ۱۶ شهر کانادا، آمریکا و مکزیک برگزار شود.
به گفته تحلیلگران WWA، پراکندگی جغرافیایی بازیها میتواند سازگار شدن بازیکنان را بهویژه دشوار کند، زیرا آنها با شرایط آبوهوایی بسیار متغیر روبهرو خواهند شد.
یک گزارش تازه از این نهاد هشدار میدهد که از سال ۱۹۹۴ تاکنون، خطر گرمای شدید در زمان برگزاری مسابقات در برخی ورزشگاهها دو برابر شده است.
این وضعیت برگزارکنندگان را ناچار کرده اقدامهای ایمنی مانند برگزاری بازیها در ساعات دیرتر و تعیین وقفههای اجباری برای خنککردن بازیکنان را اجرا کنند، اما به گفته این گزارش، در بخش قابل توجهی از مسابقات همچنان احتمال روبهرو شدن بازیکنان و هواداران با دماهای خطرناک وجود دارد.
استرس گرمایی میتواند یکچهارم بازیهای جام جهانی را درگیر کند
به گفته WWA، انتظار میرود در حدود یکچهارم مسابقات، شاخص دمای کره تر (Wet Bulb Globe Temperature) (WBGT) از ۲۶ درجه سانتیگراد فراتر رود؛ سطحی که موجب استرس گرمایی قابل توجه میشود.
شاخص WBGT برای سنجش اثر گرما بر بدن انسان، دمای هوا، رطوبت، سرعت باد و تابش خورشید را در نظر میگیرد.
دکتر کریس مولینگتون، متخصص بیهوشی و استاد ارشد افتخاری بالینی در ICL، توضیح میدهد: «یک روز ۳۰ درجه در شرایط خشک و همراه با نسیم، کاملا با روزی ۳۰ درجه با رطوبت بالا، آفتاب شدید و باد کم تفاوت دارد. رطوبت بالا تبخیر عرق را کاهش میدهد و سازوکار اصلی خنککننده بدن را محدود میکند.»
خطر استرس گرمایی در شاخص ۲۶ درجه WBGT متوسط رو به بالا ارزیابی میشود، بهویژه هنگام فعالیتهای شدید بدنی مانند ورزش حرفهای و مستلزم تدابیر پیشگیرانه برای جلوگیری از بیماریهای مرتبط با گرما است. او در ادامه میگوید: «در این شرایط، عملکرد بازیکنان میتواند افت کند.»
برای کاهش خطرها، فیفا یک کارگروه «کاهش و مدیریت بیماریهای ناشی از گرما» تشکیل داده که تعیین «وقفههای آبرسانی» اجباری سهدقیقهای در میانه هر نیمه را اعلام کرده است؛ اقدامی که عملا بازیها را به چهار بخش تقسیم میکند.
در یک نامه سرگشاده که با هماهنگی اتاق فکر «موسسه هوای نو» و شبکه «کول داون - ورزش برای اقدام اقلیمی» تنظیم شده، متخصصان حوزههای سلامت، کارکرد ورزشی و اقلیم هشدار دادهاند که این وقفهها «آنقدر کوتاه است که تاثیر معناداری بر آبرسانی مجدد و خنک شدن بدن ندارد».
پیشبینی میشود حدود پنج بازی در گرمای ۲۸ درجه برگزار شود؛ سطحی که اتحادیه جهانی بازیکنان حرفهای فوتبال، «فیفپرو»، آن را ناایمن میداند و تعویق مسابقه را توصیه میکند. با این حال، مقررات رسمی فیفا تنها در صورتی تعویق را در نظر میگیرد که شاخص WBGT از ۳۲ درجه بالاتر باشد.
دکتر مولینگتون میگوید: «در دماهای بالاتر از ۲۸ درجه، خطر بیماریهای شدید ناشی از گرما نگرانکنندهتر میشود؛ نه فقط برای بازیکنان، بلکه برای صدها هزار هواداری که در استادیومها و جشنهای هواداری روباز حضور دارند.»
او میافزاید: «گرمازدگی، شدیدترین نوع بیماری مرتبط با گرما، میتواند مرگبار باشد و سالمندان و افراد دارای بیماریهای زمینهای بهویژه در معرض خطرند.»
کارشناسان در این نامه سرگشاده میگویند دستورالعملهای فعلی فیفا درباره گرما «غیرقابل توجیه» است و از این نهاد خواستهاند آنها را مطابق توصیههای فیفپرو بازنگری کند.
کدام بازیهای جام جهانی بیش از همه در معرض گرمای شدیدند؟
چندین ورزشگاه در معرض خطر به سیستم تهویه مطبوع مجهز نیستند؛ از جمله ورزشگاه روباز «متلایف» نیویورک که میزبان فینال جام جهانی خواهد بود. به گفته WWA، خطر اختلال ناشی از گرما در این ورزشگاه نسبت به جام جهانی ۱۹۹۴ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
دکتر جویس کیموتای، پژوهشگر پدیدههای حدی جوی و تغییرات اقلیمی در ICL، هشدار میدهد: «خطر کاملا واقعی است که با برگزاری بازیها در شرایطی روبهرو شویم که برای بازیکنان و هواداران ناایمن است.»
به گفته WWA، یکی از درمعرضترین ورزشگاهها، استادیوم روباز میامی است که تقریبا «به طور قطعی» دمای آن از ۲۶ درجه فراتر خواهد رفت و قرار است میزبان یک بازی مرحله یکچهارم نهایی و دیدار ردهبندی باشد.
با وجود تلاش برای کاهش خطر گرما از طریق تعیین زمانهای دیرتر برای آغاز مسابقات، استادیوم کانزاسسیتی نیز همچنان در معرض خطر جدی قرار دارد. برای نمونه، دیدار هلند و تونس با وجود شروع در ساعت ۶ عصر، ۷ درصد احتمال عبور از آستانه ۲۸ درجه و ۲۵ درصد احتمال عبور از ۲۶ درجه را دارد. این استادیوم همچنین میزبان یک بازی مرحله یکچهارم نهایی خواهد بود.
استادیوم فیلادلفیا که قرار است یک بازی مرحله حذفی در روز استقلال آمریکا و همچنین پنج دیدار مرحله گروهی را میزبانی کند، نیز در فهرست ورزشگاههای در معرض خطر قرار گرفته است.
در دالاسِ تگزاس، احتمال عبور شاخص WBGT از ۲۸ درجه تقریبا قطعی است. بنابراین هوادارانی که بیرون از استادیوم سرپوشیده و مجهز به تهویه مطبوع AT&T – که میزبان چندین بازی از جمله هر دو دیدار نیمهنهایی خواهد بود – جشن میگیرند، ممکن است در معرض خطر بالای استرس گرمایی قرار داشته باشند.
گرمای «در حد لغو مسابقه» زنگ بیدارباش تغییرات اقلیمی است
اگر دمای جهانی به افزایش خود ادامه دهد، مدلهای اقلیمی WWA نشان میدهد که گرمای خطرناک در شهرهای بالقوه میزبان جام جهانی همچنان رو به وخامت خواهد رفت.
این سازمان هشدار میدهد که بدون اجرای اقدامهای سازگاری گسترده، از جمله دسترسی فراگیر به تهویه مطبوع، برگزاری مسابقات فوتبال در تابستان نیمکره شمالی برای بازیکنان و تماشاگران هرچه خطرناکتر خواهد شد.
دکتر اوتو میگوید: «پژوهشهای ما نشان میدهد تغییرات اقلیمی تاثیری واقعی و قابل اندازهگیری بر امکانپذیری برگزاری جام جهانی در تابستان نیمکره شمالی گذاشته است.»
او میافزاید: «این واقعیت که خودِ فینال جام جهانی – یکی از بزرگترین رویدادهای ورزشی جهان – با خطر قابل توجه برگزاری در گرمای «در حد لغو مسابقه» روبهرو است، باید برای فیفا و هواداران زنگ بیدارباش باشد و ضرورت فوری درک این نکته را یادآوری کند که هیچ بخش از جامعه از پیامدهای تغییرات اقلیمی مصون نیست.»
WWA هشدار میدهد که با حضور هواداران فوتبال در گردهماییهای فضای باز، اقدامهای سازگاری به تنهایی برای تامین ایمنی کافی نیست. این نهاد خواستار گذار سریع از سوختن سوختهای فسیلی برای کاهش خطرات تغییرات اقلیمی شده است.
کارشناسان در نامه سرگشاده خود همچنین هشدار دادهاند که «تبلیغ فعالانه» سوختهای فسیلی توسط فیفا – با اشاره به قرارداد حامیگری بحثبرانگیز با آرامکو، بزرگترین تولیدکننده نفت جهان – «با حفاظت از رفاه بازیکنان در تعارض منافع قرار دارد».