در پی افزایش تهدیدات پهپادی، ارتش آمریکا که اعلام کرد فناوری ضدپهپادی اوکراین را در یک پایگاه مهم هوایی در عربستان سعودی مستقر کرده است تا با حملات مقابله کرده و از هواپیماها و تأسیسات محافظت کند.
خبرگزاری رویترز که بر اساس گفته پنج منبع آگاه این خبر را منتشر کرد، نوشت که این اقدام در راستای مهار حملاتی است که موجب نابودی هواپیماها و ساختمانها در عربستان شده و دستکم یک نظامی را کشته است.
آگهی
آگهی
استقرار یک پلتفرم فرماندهی و کنترل اوکراینی به نام «اسکایمپ» در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان که پیشتر گزارش نشده بود، نشاندهنده پیشرفت چشمگیر ارتش اوکراین در حوزه فناوریهای پهپادی و ضدپهپادی است؛ فناوریهایی که در جریان چهار سال جنگ با روسیه آزموده و تقویت شدهاند.
در هفتههای اخیر، مقامهای نظامی اوکراین به این پایگاه اعزام شدهاند تا نیروهای آمریکایی را برای کار با «اسکایمپ» آموزش دهند. این سامانه بهطور گسترده توسط ارتش اوکراین برای شناسایی تهدیدات پهپادی ورودی از جمله پهپادهای شاهد ساخت ایران و اجرای ضدحملات با پهپادهای رهگیر استفاده میشود.
به فیسبوک یورونیوز فارسی بپیوندید
با توجه به نقش گسترده پهپادهای ارزان و تولید انبوه در جنگ روسیه و اوکراین، پنتاگون سرمایهگذاری خود در فناوریهای ضدپهپادی را افزایش داده است. با این حال، به گفته تحلیلگران، استفاده از فناوری اوکراینی در پایگاه شاهزاده سلطان که حدود ۶۴۰ کیلومتر از ایران فاصله دارد و از آغاز جنگ بارها هدف حملات پهپادی و موشکی قرار گرفته، نشاندهنده آسیبپذیریهایی در سامانههای پدافندی و موشکی آمریکا است.
تیموتی والتون، پژوهشگر ارشد اندیشکده هادسون در واشینگتن، گفت: «مدتهاست که خلأهایی در پوشش دفاع موشکی و هوایی آمریکا در نقاط مختلف جهان وجود داشته است. این مسئله شناختهشده بوده، اما به آن رسیدگی نشده است.»
ترامپ: ما به کمک اوکراین نیاز نداریم
این تحولات یک ماه پس از آن رخ میدهد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهوری اوکراین برای کمک در مقابله با حملات پهپادی ایران را علنا رد کرد.
آقای ترامپ در ۶ مارس به فاکسنیوز گفت: «ما به کمک آنها در دفاع پهپادی نیاز نداریم.»
کاخ سفید و پنتاگون در پاسخ به پرسشهای خبرگزاری رویترز به فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام ارجاع دادند که نظارت بر پایگاه شاهزاده سلطان را بر عهده دارد، اما سنتکام از اظهارنظر خودداری کرده است.
شرکت اوکراینی «اسکای فورترس»، مالک سامانه اسکایمپ نیز از اظهار نظر خودداری کرده است. دفتر آقای زلنسکی هم به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخی نداده است.
ماه گذشته، واحد مقابله با پهپاد پنتاگون اعلام کرد که ۳۵۰ میلیون دلار برای تقویت دفاع در برابر پهپادها در چارچوب عملیات نظامی علیه ایران اختصاص داده است. آدام شر، سخنگوی این واحد (گروه ویژه مشترک بینسازمانی ۴۰۱)، گفت که این یگان مجموعهای از فناوریهای جدید از جمله حسگرها، دوربینها و رهگیرها را فراهم میکند. او افزود: «هیچ ابزار جادویی واحدی وجود ندارد که بتواند همه تهدیدات پهپادی را متوقف کند.»
اسکایمپ، ابزار کلیدی ارتش اوکراین
به گفته سه منبع آگاه، اسکایمپ به یکی از پلتفرمهای اصلی فرماندهی و کنترل در ارتش اوکراین تبدیل شده است. این نوع پلتفرمها که معمولا بهصورت داشبوردی شامل نقشهها و تصاویر ویدیویی هستند، دادههای رادارها و حسگرها را ترکیب کرده و تهدیدات ورودی را شناسایی میکنند.
شرکت اسکای فورترس که سازنده این سامانه است، در سال ۲۰۲۲ توسط مهندسان اوکراینی مرتبط با ارتش تأسیس شد. این گروه بیش از ۱۰ هزار حسگر صوتی در سراسر اوکراین مستقر کرده تا حملات پهپادی روسیه را شناسایی کند.
این شرکت با دریافت حمایت مالی از واحد نوآوری ارتش اوکراین موسوم به «بریو۱» (Brave1) اسکایمپ را بهعنوان یک پلتفرم نرمافزاری برای هماهنگی حملات ضدپهپادی توسعه داده است.
فناوریهای دیگر و چالشها
اسکایمپ تنها یکی از مجموعه فناوریهای جدید ضدپهپادی است که در طول جنگ در پایگاه شاهزاده سلطان مستقر شدهاند. به گفته سه منبع، از رهگیرهای «مروپس (Merops)، پهپادهایی ساخته شرکت آمریکایی «پراجکت ایگل» با حمایت اریک اشمیت، مدیرعامل سابق گوگل نیز در این پایگاه استفاده شده است.
با این حال به گفته منابع، این سامانههای جدید در مراحل اولیه با چالشهایی مواجه بودهاند. بهعنوان نمونه، اوایل همین ماه، در جریان یک آزمایش در پایگاه، یک پهپاد رهگیر «مروپس» از کنترل خارج شد و به ساختمان سرویس بهداشتی برخورد کرد.
حملات به پایگاه شاهزاده سلطان
در هفتههای نخست پس از آغاز جنگ، این پایگاه با موجی از حملات پهپادی شاهد و موشکی مواجه شد. در حمله ۲۷ مارس، یکی از هواپیماهای راداری آواکس ای-۳ نیروی هوایی آمریکا نابود شد و در حملهای دیگر چندین هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵ آسیب دیدند. همچنین، طبق گزارش سیانان، یک چادر که احتمالا محل استقرار سامانه راداری پشتیبان سامانه پدافند موشکی تاد بود، منهدم شد.
برای مقابله با این حملات، از فناوریهای مختلفی استفاده شده است؛ از جمله سامانه فرماندهی و کنترل «فاد» (FAAD) ساخت شرکت «نورتروپ گرومن» که نخستین بار در دهه ۱۹۹۰ توسط ارتش آمریکا به کار گرفته شد و دادههای رهگیری برای مقابله با تهدیداتی مانند خمپاره، راکت و پهپاد فراهم میکند.
برای مقابله با پهپادهای کوتاهبرد نیز عمدتا از رهگیرهای «کایوت» (Coyote) ساخت شرکت «آرتیایکس» استفاده شده است. این پهپادها میتوانند بهعنوان سلاح یکبارمصرف با کلاهک انفجاری یا با قابلیت مایکروویوی برای از کار انداختن تجهیزات الکترونیکی پهپادهای دشمن به کار روند.
سخنگوی نورتروپ گرومن اعلام کرد که «سامانه فاد در میدان نبرد امروز کاملا قابل اعتماد است» و برتری رقابتی مهمی برای نیروهای نظامی ایجاد میکند.
کریس جانسون، سخنگوی آرتیایکس نیز گفت که رهگیر کایوت «کارایی بسیار بالایی داشته و صدها تهدید هوایی را در عملیاتهای رزمی منهدم کرده است.»