ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه که همواره نسبت به دشمنان خود بدگمان بوده، ممکن است در بهار امسال خود را در تنگنا ببیند. ارتش او با وجود تحمل تلفات سنگین، در اوکراین در وضعیت رکود قرار دارد.
دیوید ایگناتیوس، ستون نویس سرشناس نشریه واشنگتن پست در مقالهای به وضعیت روسیه در اوکراین و همچننی احتمال حمله پوتین به یک کشور اروپایی پرداخته است.
آگهی
آگهی
ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه که همواره نسبت به دشمنان خود بدگمان بوده، ممکن است در بهار امسال خود را در تنگنا ببیند. ارتش او با وجود تحمل تلفات سنگین، در اوکراین در وضعیت رکود قرار دارد. او به نظر میرسد قادر به کمک به ایران، یکی از معدود متحدانش، نیست. و بهترین دوستش در اروپا، ویکتور اوربان در مجارستان، نیز بهتازگی قدرت را از دست داده است.
مشکلات بزرگتری احتمالا در راه است. اقتصاد روسیه، با وجود سود موقتی ناشی از افزایش قیمت نفت، در وضعیت نابسامانی قرار دارد. کشورهای اروپایی قویتر و خشمگینتر شدهاند و نیروهای ناتو از دریای سفید در شمالگان تا دریای سیاه در جنوب مستقر شدهاند. جنگ اوکراین نیز ادامه دارد، بدون آنکه نشانهای از پیروزی قاطع مورد نظر پوتین دیده شود.
اوکراین؛ مهمترین جبهه برای کرملین
یوجین رومر و همکارانش در اندیشکده کارنگی این هفته در گفتوگوهایی توضیح دادند که چرا، با وجود آشوب ناشی از درگیری ایران، همچنان چالش امنیتی اصلی برای غرب جنگ اوکراین است.
رومر گفت: «من بر این باور عمیق هستم که اروپا مهمترین میدان برای روسیه است. تمرکز انرژی پوتین در همینجا خواهد بود.» او افزود تا زمانی که پوتین زنده است، مسئله اوکراین «پروندهای ناتمام» باقی خواهد ماند.
مایکل کافمن، دیگر پژوهشگر ارشد کارنگی و یکی از آگاهترین تحلیلگران نظامی جنگ اوکراین، اشاره کرد که روسیه در سال گذشته به پیشرفتهای مورد نظر خود دست نیافت و سال ۲۰۲۶ را نیز بد آغاز کرده است. به گفته او، روسیه تنها در ماه مارس بین ۳۰ تا ۳۵ هزار کشته و مجروح جدی داشته و احتمالاً تلفاتش از میزان جایگزینی ماهانه نیروها بیشتر بوده است. کافمن افزود: «پوتین در سال جاری برای حفظ همان سرعت سال گذشته با مشکل مواجه خواهد شد.»
اروپا در نگاه کرملین؛ دشمنی در حال گسترش
اوکراین برای پوتین تهدیدی جدی است، زیرا میخواهد بخشی از اروپا باشد. این موضوع، از نگاه او، اوکراین را به نوک نیزه اروپا تبدیل میکند. رومر مینویسد: «از دید کرملین، همانطور که بارها توسط مقامهای ارشد روسیه بیان شده، اروپا در حال جنگ با روسیه است.»
در حالی که پوتین یک کارزار «هیبریدی» شامل خرابکاریهای پنهانی علیه متحدان اوکراین به راه انداخته، اروپا نیز پیام را دریافت کرده است. مارک روته، دبیرکل ناتو، سال گذشته هشدار داد که روسیه «ممکن است ظرف پنج سال آماده استفاده از نیروی نظامی علیه ناتو باشد.»
او گفت: «خودمان را فریب ندهیم؛ همه ما اکنون در جناح شرقی هستیم.»
افزایش تنشها؛ تهدید مستقیم اروپا
روسیه این هفته فشار خود بر اروپا را افزایش داد و وزارت دفاع این کشور هشدار داد ممکن است کشورهایی را که به اوکراین پهپاد میدهند هدف قرار دهد؛ از جمله آلمان، بریتانیا، سوئد، ایتالیا و هلند. روسیه هشدار داد اروپاییها باید «آدرسها و موقعیت» شرکتهای تامینکننده این پهپادها را بررسی کنند.
دیمیتری مدودف، رئیسجمهور پیشین روسیه، نیز در پیامی تهدیدآمیز در شبکه ایکس نوشت که این بیانیه در واقع فهرستی از اهداف است: «اینکه حملات چه زمانی به واقعیت تبدیل میشوند، به اتفاقات بعدی بستگی دارد. شب خوش، شرکای اروپایی!»
سناریوی نگرانکننده؛ جنگی جدید علیه اروپا؟
اگر جای پوتین باشید و خود را تا این حد تحت فشار ببینید، ممکن است به جنگ بعدی، علیه اروپا فکر کنید، حتی در حالی که همچنان در اوکراین درگیر هستید. حتی ممکن است این پرسش مطرح شود که آیا زمان حمله نزدیک است؛ پیش از آنکه اروپا کاملا تجدید تسلیح شود، پیش از آنکه اوکراین به سلاحهایی دست یابد که بتوانند عمق بیشتری از خاک روسیه را هدف قرار دهند، و در حالی که دونالد ترامپ در کاخ سفید حضور دارد و ناتو را به چالش میکشد.
هشدار کارنگی؛ روسیه خطرناکتر از قبل
این چشمانداز نگرانکننده، محور یک گزارش مهم اما کمتر دیدهشده است که در ماه مارس توسط یوجین رومر منتشر شد. عنوان گزارش چنین است: «تهاجمی و تحت فشار: روسیه پس از جنگ اوکراین».
هشدار اصلی رومر این است: «روسیه که با بهانهای نادرست برای تامین امنیت جناح غربی خود به اوکراین حمله کرد، ممکن است از این جنگ با امنیت کمتر، خشم بیشتر و تهدیدی جدیتر برای اروپا خارج شود. برداشتهای تهدیدآمیز آن سایهای بلند بر اروپا خواهد انداخت.»
پوتین یک ریسکپذیر است، همانطور که حمله به اوکراین نشان داد. اگر او به این نتیجه برسد که فرصتش برای به چالش کشیدن ناتو در حال از دست رفتن است چه خواهد شد؟ رومر در هشدارآمیزترین بخش گزارش خود مینویسد: «اگر پوتین واقعا مصمم باشد دیدگاه خود از امنیت اروپا را تحمیل کند، ممکن است تصمیم بگیرد که زمان به نفع او نیست و در حالی که اروپا در حال تسلیح مجدد است، به یکی از کشورهای بالتیک حمله کند تا نشان دهد ماده ۵ ناتو عملاً بیاثر است.»
نقش ترامپ؛ تردید درباره تعهد آمریکا
اگر پوتین به یک کشور اروپایی حمله کند، ترامپ چه خواهد کرد؟ این شاید نگرانکنندهترین پرسش باشد. ترامپ آنقدر به انتقاد از ناتو پرداخته که اروپاییها نسبت به تعهدات امنیتی آمریکا تردید پیدا کردهاند.
او اخیرا ناتو را «ببر کاغذی» خوانده و گفته پوتین از آن نمیترسد، بهویژه به دلیل امتناع این ائتلاف از حمایت از آمریکا و اسرائیل در جنگ ایران.
دولت ترامپ حتی این رویکرد را در اسناد رسمی نیز ثبت کرده است. در راهبرد امنیت ملی منتشرشده در نوامبر آمده که آمریکا باید در مدیریت تنش میان روسیه و اروپا رویکردی متوازن داشته باشد. در این سند آمده است: «مدیریت روابط اروپا با روسیه نیازمند مشارکت دیپلماتیک گسترده آمریکا است تا هم شرایط ثبات راهبردی در اوراسیا بازسازی شود و هم خطر درگیری میان روسیه و کشورهای اروپایی کاهش یابد.»
اروپا در آستانه یک بحران تاریخی؟
یکی از بدترین سناریوهای سیاست خارجی برای ترامپ این خواهد بود که در لحظهای که اروپا با تهدید فزاینده و آشکار روسیه مواجه است، متحدان ناتو را رها کند. رومر هشدار میدهد: «یک جدایی ترانسآتلانتیک پیش از آنکه اروپا بتواند توان دفاعی خود را تقویت کند و بدون چتر هستهای آمریکا بازدارندگی ایجاد کند، میتواند فرصتی طلایی برای پوتین فراهم کند تا اهداف خود را دنبال کند.»
اروپا اکنون صدای زنگ خطر را میشنود. اما ترامپ آنقدر درگیر انتقادهای خود از ناتو است که به نظر میرسد نسبت به بحرانی که میتواند بزرگترین چالش دوران ریاستجمهوریاش باشد، بیتوجه است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
اگر روزی تاریخنگاران بپرسند «چه کسی اروپا را از دست داد؟»، پاسخ مشاوران امنیت ملی ترامپ چه خواهد بود؟