اوکراین و سوریه در دیدار رهبران خود، بر تقویت همکاریهای امنیتی تاکید کردند؛ اقدامی که در چارچوب تلاشهای کییف برای گسترش روابط امنیتی خود در خاورمیانه، همزمان با ادامه جنگ با روسیه و حملات آمریکا و اسرائيل به ایران، ارزیابی میشود.
سفر ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، به سوریه و دیدار او با احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت این کشور، نخستین سفر زلنسکی به دمشق از زمان سقوط بشار اسد در سال ۲۰۲۴ به شمار میرود.
آگهی
آگهی
این سفر در ادامه تحرکات دیپلماتیک اخیر ولودیمیر زلنسکی انجام شده است؛ او پیشتر روز شنبه به ترکیه سفر کرده بود و هفته گذشته نیز در بحبوحه جنگ ایران، به چند کشور حوزه خلیج فارس رفت تا ضمن مذاکره برای توافقهای امنیتی، توانمندی اوکراین در حوزه پهپادها را با دریافت سامانههای پدافند هوایی مبادله کند.
ولودیمیر زلنسکی اعلام کرد اوکراین پس از سقوط حکومت اسد از سوریه حمایت کرده و آماده است همکاری با دمشق را در زمینه ثبات و توسعه ادامه دهد. او گفت دو کشور در تلاشاند همکاریهای خود را گسترش دهند تا «مردم و اقتصادشان قویتر شود».
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما بهطور مفصل درباره راههای مقابله با پیامدهای جنگ و همچنین روند مذاکرات مربوط به جنگ روسیه علیه کشور و مردم ما گفتوگو کردیم.»
ولودیمیر زلنسکی همچنین افزود: «از همه سوریهایی که امروز از ما استقبال کردند سپاسگزارم. اوکراین از نخستین کشورهایی بود که پس از سقوط رژیم اسد از سوریه جدید حمایت کرد و آمادهایم این حمایت را برای ثبات و توسعه ادامه دهیم.»
در مقابل، احمد الشرع اعلام کرد دو طرف بر «راههای تقویت همکاری اقتصادی و تبادل تجربیات» تمرکز داشتهاند و این سفر را نشانهای از تلاش سوریه برای گسترش روابط بینالمللی در مسیر توسعه و ثبات دانست.
اهمیت سوریه برای اوکراین
برخلاف کشورهای حوزه خلیج فارس که زلنسکی در سفرهای اخیر خود با آنها دیدار کرده، سوریه فاقد سامانههای پیشرفته پدافند هوایی ضد موشک بالستیک است و از این نظر ظرفیت محدودی برای پاسخ به نیازهای دفاعی اوکراین دارد. همچنین دمشق در حال حاضر توان مقابله موثر با پهپادها و موشکهای ایران را ندارد.
با این حال، سوریه یک مزیت مهم دارد که بسیاری از کشورهای منطقه فاقد آن هستند: حضور پایگاههای نظامی فعال روسیه در خاک این کشور.
روسیه از متحدان اصلی بشار اسد، رئیسجمهوری سابق سوریه که اکنون در مسکو در تبعید بهسر میبرد بود و همچنان حضور نظامی خود را در سوریه حفظ کرده است.
احمد الشرع که بیش از یک سال از به قدرت رسیدنش میگذرد، تلاش کرده پس از سالها جنگ و انزوای بینالمللی، روابط دیپلماتیک جدیدی برای سوریه ایجاد کند. در عین حال، او تاکنون نوعی توازن در روابط با مسکو حفظ کرده است.
او در ژانویه با ولادیمیر پوتین دیدار کرد و هنوز از روسیه نخواسته پایگاههای نظامی خود را از خاک سوریه خارج کند.
پایگاههای روسیه؛ برگ برنده مسکو
روسیه دو پایگاه نظامی مهم در سوریه دارد: پایگاه هوایی حمیمیم و پایگاه دریایی طرطوس در سواحل مدیترانه.
این دو پایگاه از اهمیت راهبردی بالایی برای مسکو برخوردارند، زیرا امکان دسترسی آسانتر به خاورمیانه، شمال آفریقا و دریای مدیترانه را فراهم میکنند.
بندر طرطوس که در دهه ۱۹۷۰ توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق ایجاد شده بود، در سال ۲۰۱۲ توسط روسیه توسعه و نوسازی شد و از سال ۲۰۱۳ به محل استقرار «گروه عملیاتی دائمی» نیروی دریایی روسیه در مدیترانه تبدیل شده است. این پایگاه برای انجام رزمایشهای دریایی، استقرار ناوهای جنگی و حتی زیردریاییهای هستهای مورد استفاده قرار گرفته است.
پس از آنکه ترکیه در مارس ۲۰۲۲ و همزمان با آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین، تنگه بسفر را به روی کشتیهای جنگی خارجی بست، پایگاه طرطوس نقش مهمی در حفظ حضور دریایی روسیه در مدیترانه ایفا کرد.
پایگاه هوایی حمیمیم نیز از سال ۲۰۱۵ فعال است و برای انجام حملات هوایی در حمایت از بشار اسد مورد استفاده قرار گرفته است. این پایگاه همچنین بهعنوان یک مرکز لجستیکی مهم برای عملیاتهای روسیه در آفریقا عمل میکند و هواپیماهای نظامی روسیه در مسیر جنوب، بهطور مکرر از آن برای سوختگیری استفاده کردهاند.
توازن دمشق میان مسکو و شرکای جدید
احمد الشرع سال گذشته خواستار استرداد بشار اسد از روسیه شد تا او در سوریه محاکمه شود؛ پیشنهادی که در ازای حفظ حضور نظامی روسیه در این کشور مطرح شده بود. با این حال، مسکو این درخواست را رد کرد.
احمد الشرع پیشتر اذعان کرده بود که سوریه همچنان به حمایت روسیه نیاز دارد. او در آوریل ۲۰۲۵ گفته بود: «تمام سلاحهای سوریه روسی هستند» و در آن زمان دمشق گزینههای جایگزین مناسبی برای جایگزینی این تجهیزات در اختیار نداشت، هرچند مذاکراتی بهویژه با ترکیه برای توافقهای جدید در جریان بوده است.
به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید
در چنین شرایطی، گسترش روابط با کشورهایی مانند اوکراین را میتوان بخشی از تلاش دمشق برای ایجاد توازن در سیاست خارجی و خروج تدریجی از انزوای سالهای گذشته دانست.